Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Được

Mẹ Phan Thị Được sinh năm 1915 tại xã Duy Hòa, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam.

Xã Duy Hòa ở trung tâm khu tây huyện Duy Xuyên, nằm cạnh sông Thu Bồn, là

địa phương có truyền thống đấu tranh kiên cường. Khi tái chiếm huyện Duy Xuyên, quân Pháp đã cho xây dựng tại Duy Hòa một đồn binh kiên cố, thường gọi là đồn Kiểm Lâm chủ yếu để kiểm soát lưu thông trên sông Thu Bồn. Tháng 8/1949, sau khi đồn Thu Bồn bị quân chủ lực của Liên khu V tiêu diệt, đồn Kiểm Lâm cũng bị du kích Duy Hòa bao vây và bức rút khiến địch phải bỏ đồn tháo chạy. Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, ngoài đồn Kiểm Lâm được bổ sung kiên cố thành căn cứ quân sự, năm 1965 quân Mỹ còn xây dựng ở xã Duy Hòa thêm 4 đồn trên các điểm cao để khống chế dân, đồng thời phát quang cả vùng đất Duy Hòa để “tìm và diệt” quân giải phóng. Nhưng người dân Duy Hòa vẫn một lòng theo cách mạng, không những tiếp tế lương thực nuôi quân, che giấu cán bộ mà còn phối hợp lực lượng vũ trang liên tiếp đánh địch. Từ năm 1960 - 8/1971, nhân dân và lực lượng vũ trang xã Duy Hòa đã đánh địch 983 trận lớn nhỏ, loại khỏi vòng chiến đấu 2.748 tên địch. 21 năm chống Mỹ, xã Duy Hòa được tặng thưởng 53 huy chương các hạng cho các đơn vị tập thể và 131 huân chương cho cá nhân. Toàn xã có 1.156 liệt sĩ, 127 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và 263 thương bệnh binh. Tháng 10/1971, xã Duy Hòa được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày 18/9/2000, xã Duy Hòa được Nhà nước tuyên dương Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ 2.

Trong kháng chiến chống Mỹ, vợ chồng mẹ được có 10 người con thì có 3 người con tham gia cách mạng, tính luôn cả vợ chồng mẹ và người cháu ngoại Nguyễn Chiến (con của bà Đào Thị Liễu) thì gia đình mẹ Được có 6 người tham gia kháng chiến. Mẹ Phan Thị Được công tác ở Hội Phụ nữ xã, trong một lần vận động bà con tham gia đấu tranh chính trị thì bị địch bắn chết. Ông Đào Được cũng là cán bộ xã, sau một trận đánh đồn ông làm công tác chôn cất liệt sĩ thì trúng pháo địch bắn nhồi, hy sinh. Còn 2 liệt sĩ: Đào Thị Chín (sinh năm 1955, hy sinh ngày 30/5/1973), Nguyễn Chiến (sinh năm 1955, hy sinh ngày 30/8/1973) đều là du kích xã. Sau ngày đất nước thống nhất, chỉ còn 2 người con của mẹ Được trở về là Đào Tiến và Đào Mười.

Mẹ Phan Thị Được đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 402/QĐ-CTN ngày 2/7/2003.

Hiện nay, bà Đào Thị Liễu thờ cúng mẹ và các liệt sĩ tại xã Bàu Hàm 2, huyện Thống Nhất.