Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Thân (1912- ? )

Người con gái của má Phan Thị Thân tiếp chúng tôi trong ngôi nhà chật chội nằm sát mặt lộ thị trấn Long Thành. Ngôi nhà vốn đã quá hẹp do chủ nhân vừa cất

lại sau khi thị trấn mở đường, lấy vào quá nửa phần nhà của chị, nay lại bán đồ khô nên không còn một khoảng trống đủ bày bàn thờ. Nghe hỏi về má Thân, người phụ nữ rơm rớm nước mắt, chị bảo không còn nhớ ngày sinh, ngày mất của má, ngay đến một tấm hình cũng không còn. Trong lần nhà hỏa hoạn trước giải phóng, nhiều giấy tờ, hình ảnh của gia đình chị đã bị thiêu hủy, mất mát. Nhớ về má, chị thường hình dung lại gương mặt lúc nào cũng hằn những âu lo, cả những giọt nước mắt vì xa cách và thương nhớ con của má.

Sinh ra ở Phú Hội (nay thuộc Nhơn Trạch) nhưng má Phan Thị Thân theo gia đình chuyển sang sinh sống ở xã An Lợi. Lớn lên, má đi làm phu cao su và kết hôn với ông Nguyễn Văn Rồi cũng làm công nhân cạo mủ cao su. Trong những năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ, ba người con trai của má đều xung phong lên đường làm nghĩa vụ cứu nước và cả ba người đều lần lượt hy sinh. Anh Nguyễn Văn Ngạch là cán bộ Ban Kinh tài xã An Lợi. Tháng 5/1971, anh được đơn vị giao nhiệm vụ bảo vệ cán bộ đột nhập vào ấp thu thuế và xây dựng cơ sở. Trong lúc thi hành nhiệm vụ, anh bị lọt vào ổ phục kích của địch tại An Phước và đã hy sinh. Anh Nguyễn Văn Có (sinh năm 1946) thoát ly gia đình ngày 8/2/1968, là hạ sĩ Đại đội 1 bộ đội huyện Long Thành. Tháng 9/1969, đơn vị anh hành quân về xã Long An. Trên đường qua Sở Hoang, máy bay địch oanh tạc, anh và nhiều đồng đội đã hy sinh. Người con trai thứ ba của má là anh Nguyễn Văn Không (sinh năm 1950), nhập ngũ ngày 28/2/1964, lúc mới 14 tuổi. Anh là Tiểu đội trưởng Đại đội 1 bộ đội huyện Long Thành. Ngày 13/5/1971, anh hy sinh tại An Phước trong khi cùng đơn vị chống địch càn quét bắt lính.

Cả ba người con của má đều nhập ngũ và hy sinh trong giai đoạn chiến tranh rất ác liệt. Dân bị địch gom lại từng cụm, làng An Lợi bị tàn phá xơ xác, không một lá cây ngọn cỏ nào còn nguyên vẹn. Trong hoàn cảnh ngặt nghèo đó, gia đình má Thân cũng như mọi người dân Long Thành vẫn kiên cường bám đất bám làng, vừa làm lụng, vừa thắt lưng buộc bụng đóng góp cho cách mạng. Ở sát bên bìa rừng, nhà má trở thành cơ sở tiếp tế cho anh em bộ đội, du kích. Ba người con của má hoạt động ở ba nơi, má tất tả đội bom đạn đi thăm nom, tiếp tế và động viên tinh thần của các con. Cuộc chiến còn đang tiếp diễn thì má đột ngột lâm bệnh nặng rồi qua đời, để lại cho chồng con nỗi mất mát không gì bù đắp nổi.

Sau ngày má mất, gánh nặng của cuộc sống trong chiến tranh dồn hết lên vai ông Nguyễn Văn Rồi. Nhiều lần, ông phải che mắt địch bằng cách giả đi cắt cỏ để giấu thuốc men, thực phẩm trong gánh cỏ, tiếp tế cho bộ đội. Có lần, nghe tin con bị thương đã đưa lên Biên Hòa chữa trị, ông khăn gói lên Biên Hòa thăm con. Tới nơi mới biết bị gạt thì kẻ gian đã lấy hết tiền. Cũng chính ông là người đã gánh chịu nỗi đau cắt ruột khi lần lượt đón nhận tin các con hy sinh. Anh Nguyễn Văn Không bị địch bắn chết rồi chụp hình đem đăng báo, tuyên truyền Việt Cộng bị “lính quốc gia” trừng trị. Anh Nguyễn Văn Có hy sinh trong rừng An Viễng, bị bom đạn địch làm bay mất xác... Những biến cố đau thương dồn dập đổ đến cộng thêm những lần bị địch bắt tra tấn vì tiếp tế cho cách mạng đã khiến ông suy kiệt rồi qua đời sau một cơn bệnh hiểm nghèo.

Hai mươi năm sau giải phóng, tôi đã gặp những người con, cháu của má Thân và ông Rồi trong cảnh sống còn chật vật, thiếu trước hụt sau. Tuy vậy, chẳng ai than van điều gì, ngoài một nỗi xót xa: má Thân không còn sống để nhìn thấy ngày độc lập và đón nhận vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng