Mẹ Việt Nam Anh hùng Tống Thị Vỵ (1)

Mẹ Tòng Thị Yến sinh năm 1922 tại xã Hòa Bình, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Mẹ là người dân tộc Choro của cộng đồng Chơro khu vực Xuyên Mộc, cả làng đều lấy họ Tòng. Mẹ lấy chồng là ông

Tòng Văn Sò, có 2 người con trai là Tòng Văn Hòa (sinh năm 1942) và Tòng Văn Út (sinh năm 1960). Khoảng cuối năm 1965, trong một đợt máy bay Mỹ ném bom B.52 ở xã Suối Rao (nay thuộc huyện Châu Đức) làm sập hầm chết cả gia đình một cơ sở cách mạng - cũng là người thân của mẹ Yến, chỉ còn lại một người con trai tên Trần Văn Buột, mẹ Yến đã nhận anh Buột về nuôi dưỡng, coi như con ruột.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, căn cứ Rừng Lá ở phía tây kéo dài từ Xuân Hòa (huyện Xuân Lộc) đến Long Giao (huyện Cẩm Mỹ), phía Nam đến tận huyện Xuyên Mộc, phía Bắc giáp Trảng Táo còn phía Đông giáp huyện Hàm Tân (tỉnh Bình Thuận). Với địa hình rộng lớn, vị trí thuận lợi, hiểm trở nên Rừng Lá trở thành căn cứ cách mạng quan trọng không chỉ của quân dân Xuân Lộc, Xuyên Mộc, Hàm Thuận mà còn là căn cứ của lực lượng vũ trang tỉnh Biên Hòa.

Sống cạnh căn cứ Rừng Lá, gia đình mẹ Yến thường xuyên tiếp tế, đưa đường cho cán bộ, bộ đội, vì thế khi địch chà xát, giải tỏa xã Hòa Bình, dồn dân vào ấp chiến lược để tạo “vùng trắng” cắt đứt nguồn tiếp tế cho cách mạng, mẹ Yến cùng các hộ gia đình Chơro ở Hòa Bình dứt khoát dời hẳn nhà vào sống trong căn cứ Rừng Lá. Có khoảng 200 hộ sống trong căn cứ, trong đó khoảng 60% là đồng bào dân tộc Chơro, đời sống kháng chiến tuy thiếu thốn, vất vả như rất vui. Các con của mẹ Yến, Tòng Văn Hòa và Trần Văn Buộc đều tham gia kháng chiến, gia nhập Đội du kích Rừng Lá.

Ngày 10/11/1969, đội viên du kích Tòng Văn Hòa hy sinh ở căn cứ Rừng Lá trong một trận chống càn.

Ngày 19/4/1972, con nuôi Trần Văn Buột hy sinh trong trận đánh ở Bảo Bình.

Cũng năm này, trong một trận càn vào Rừng Lá, gia đình mẹ Yến cùng một số hộ dân bị quân đội Mỹ “hốt” lên trực thăng đưa về Gia Ray, không cho sống trong Rừng Lá. Một thời gian sau, vợ chồng mẹ Yến tìm cách định cư ở ấp Trung Sơn, xã Xuân Trường, huyện Xuân Lộc. Mẹ qua đời ngày 1/8/2011, được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 2393/QĐ-CTN ngày 26/9/2014.

Hiện nay, con trai Tòng Văn Út thờ cúng mẹ.