Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Ái

Mẹ Trần Thị Ái sinh năm 1918 tại xã Hành Thịnh, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi. Sinh thời, mẹ Ái thường kể cho các con nghe về cuộc đời cơ cực của mình. Trong số 11 xã của huyện Mộ Đức, xã Hành Thịnh quê mẹ là địa phương có nhiều ruộng đất, trâu bò cũng đông nhất, nhưng tất cả đều của địa chủ. Cả đời mẹ từ nhỏ phải đi ở đợ chăn trâu, lớn lên một chút thì bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, đầu tắt mặt tối cày thuê cuốc mướn cho nhà địa chủ còn bị chửi bới, hành hạ. Con sông Vệ chảy qua giữa 2 xã Hành Thịnh, Hành Phước mùa nắng cạn kiệt nước nên người dân phải đi gánh nước ở xa, mùa mưa lại gây lụt lội khiến người dân càng thêm khổ sở. Một năm thì hết 2/3 năm người dân Hành Thịnh phải ăn độn khoai, sắn. Những ngày sau Cách mạng tháng Tám 1945 là giai đoạn không thể quên được trong cuộc đời của mẹ khi ruộng đất của địa chủ được cách mạng chia cho dân nghèo. Mẹ cũng nhớ hoài việc huyện Nghĩa Hành được đổi tên là huyện Lê Đình Cẩn - một chí sĩ yêu nước của Quảng Ngãi. Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, người dân Nghĩa Hành trong đó có xã Hành Thịnh tiếp tục bước vào cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Chính vì vậy, khi các con của mẹ là Nguyễn Minh Quy (sinh năm 1948), Nguyễn Văn Hồi (sinh năm 1950) tham gia cách mạng, vào đội du kích xã, mẹ không hề ngăn cản mà còn ủng hộ các con. Bản thân mẹ cũng tiếp tế, nuôi giấu cán bộ. Từ năm 1965, xã Hành Thịnh quê mẹ được giải phóng. Liên tiếp vào tháng 3 và tháng 5/1966, quân dân xã Hành Thịnh phối hợp cùng bộ đội chủ lực bẻ gãy 2 trận càn lớn của địch, làm nên chiến thắng Hành Thịnh nổi tiếng (sau này có di tích cấp tỉnh Chiến thắng Hành Thịnh), trong đó có phần công sức của mẹ Ái và các con. Sau ngày đất nước thống nhất, Hành Thịnh là 1 trong 5 địa phương của huyện Nghĩa Hành được phong danh hiệu tập thể Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tháng 4/1970, mẹ Ái qua đời vì bệnh nặng. Đến năm 1972, chỉ trong vòng 2 tháng 2 người con trai của mẹ đều hy sinh: liệt sĩ Nguyễn Văn Hồi hy sinh ngày 14/3/1972, liệt sĩ Nguyễn Minh Quy hy sinh ngày 30/5/1972. Ngày nay, trong ngôi nhà của con dâu mẹ Ái (ở ấp 2 xã Xuân Hưng, huyện Xuân Lộc) vẫn treo quyết định truy tặng Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Trần Thị Ái (Quyết định số 2393/QĐ-CTN ngày 26/9/2014 do Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ký) cùng 2 bằng Tổ quốc ghi công của liệt sĩNguyễn Văn Hồi, liệt sĩ Nguyễn Minh Quy.