Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Của

Mẹ Trần Thị Của ra đời năm Kỷ Mùi (1919) tại xã Phước Khánh, quận Long Thành, tỉnh Biên Hòa cũ (nay là huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai) trong một gia đình nông dân. Đến tuổi trưởng thành, mẹ lập gia đình với một nông dân làm ruộng cùng xã. Hai vợ chồng mẹ cần cù làm ăn, sinh được ba con trai và các con gái đều sống đến tuổi trưởng thành.

Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời được gần một tháng thì thực dân Pháp đem quân trở lại xâm lược lần nữa. Cuối năm 1945, từ Sài Gòn, theo đường sông, một cánh quân địch đánh chiếm kho bom đạn Thành Tuy Hạ rồi thực hiện chiến thuật vết dầu loang, đóng nhiều đồn bót ở quanh vùng, trong đó có bót Phước Khánh. Chúng thường vào làng ruồng bố, nói là “lùng bắt Việt Minh” nhưng thực ra là cướp của dân, đốt phá nhà dân. Vợ chồng mẹ Trần Thị Của theo bà con tản cư xuống Sở Dừa và vào rừng Sác, tránh giặc. Chạy riết, không có gì nuôi bầy con nhỏ dại, vợ chồng mẹ đành quay về Phước Khánh làm ăn sinh sống. Do chịu đựng bao vất vả, thiếu thốn, mẹ nhuốm bệnh, không thuốc men chữa trị nên qua đời năm Giáp Ngọ (1954) khi chưa đến bốn mươi tuổi. Chồng mẹ phải gồng lưng nuôi bầy con.

Sau Hiệp định Genève tháng 7/1954, phong trào đấu tranh cách mạng ở Phước Khánh có lúc khá sôi nổi. Cán bộ huyện, xã và bà con ở đây đã vận động đồng bào di cư đấu tranh đòi chính quyền phải cấp ruộng, cấp trâu như đã hứa... và nhiều gia đình di cư đòi về ở xã Vĩnh Thanh thắng lợi. Nhưng rồi phong trào tạm lắng do bọn phản bội đầu hàng dẫn lính và cảnh sát đi bắt bớ, bắn giết các cơ sở cách mạng tại đây. Sau Đồng khởi 1960, chiến lược Chiến tranh một phía của Mỹ Diệm phá sản. Chúng thay bằng chiến lược Chiến tranh đặc biệt, đưa việc lập ấp chiến lược lên thành quốc sách. Để có thể gom dân, chúng rải chất độc hóa học trên quy mô lớn ở nhiều nơi trong quận Nhơn Trạch. Rừng dừa nước, các bụi tre, ruộng lúa ở Phước Khánh bị chất độc xóa đi màu xanh của sự sống. Dưới sự chỉ đạo của Huyện ủy Long Thành, một số bà con Phước Khánh đã cùng bà con nhiều xã khác kéo về quận lỵ Nhơn Trạch (đặt ở xã Phú Thạnh) đấu tranh đòi chúng không được tiếp tục rải chất độc, phải bồi thường thiệt hại cho nhân dân...

Tháng 7/1963, cán bộ huyện và xã đã móc nối vận động anh Năm Dũng (Nguyễn Văn Dũng) - con trai mẹ Của tham gia cách mạng. Anh được đưa lên đơn vị đặc công của D.3 thuộc Y.4, đứng chân tác chiến tại khu vực Dĩ An - Bắc Thủ Đức. Nhiệm vụ chính của đơn vị là giúp lực lượng cách mạng địa phương diệt ác phá kềm, phá hàng loạt ấp chiến lược ở chung quanh căn cứ Thủy quân lục chiến Sóng Thần - Dĩ An.

Tháng 5/1964, anh Sáu Cảm (Nguyễn Văn Cảm) lại tiếp bước anh trai, rời quê hương đi chiến đấu.

Các em đã theo cách mạng, địch không để cho anh Tư Hòa (Nguyễn Văn Hòa, tức Nhiều) được yên. Anh móc nối với xã xin đi thoát ly, vào du kích địa phương năm 1965. Là địa bàn ác liệt, các đồng chí hy sinh nhiều nên anh Tư Hòa nhanh chóng được cử làm xã đội trưởng. Rồi anh kiêm nhiệm thêm chức Bí thư Chi bộ xã.

Chiến trường Dĩ An - Bắc Thủ Đức rất quan trọng nên nơi đây có cả lính Mỹ và Nam Triều Tiên đóng thành cụm căn cứ liên hợp để địch bảo vệ an ninh cho Sài Gòn. Tiểu đoàn 3 với quân số không đông, lại đóng rải ở nhiều điểm khác nhau nhưng vẫn liên tục tiến công địch. Ngày 10/1/1967, anh Năm Dũng hy sinh trong một trận chiến đấu. Cha anh rất lâu về sau mới nhận được tin này.

Anh Tư Hòa (tức Nhiều) bám trụ quê hương chiến đấu. Địch mở liên tiếp nhiều đợt bình định, càn quét xã Phước Khánh hòng diệt hết số cán bộ hạ tầng và cơ sở ta. Không ở được trong dân, các anh xuống ở sở Dừa để phục vụ Đoàn 10 đặc công rừng Sác đánh các kho bom đạn Thành Tuy Hạ và kho xăng Nhà Bè bên kia sông. Sáng sớm ngày 13/5/1969 máy bay trực thăng Mỹ liên tục quần đảo xăm xoi sở Dừa. Rà sát ngọn cây, chúng phát hiện được anh em, đã bắn rocket khiến Bí thư Chi bộ Tư Hòa và một đồng chí nữa hy sinh. Lính địch về cho ông Nguyễn Văn Cự biết ngay lúc 9 giờ sáng. Bà con ở gần nơi hai liệt sĩ hy sinh đã chôn cất chu đáo.

Năm 1971 anh Sáu Cảm, Tiểu đội trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam hy sinh trong chiến đấu tại một địa điểm thuộc huyện Bến Cát (nay thị xã Bến Cát) tỉnh Bình Dương. Mãi sau ngày giải phóng, gia đình mới biết tin này.

Mẹ Trần Thị Của và gia đình được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập năm 1985. Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 438/KTCTN ngày24/4/1995