Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Đắt (1917 – 2001)

Trong những ngày về xã An Trường, huyện Càng Long để sưu tầm tư liệu lịch sử phục vụ công tác giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, tôi dừng rất lâu trước câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Đắt (1917 – 2001). Những dòng ghi chép giản dị ấy như lặng lẽ mở ra cả một cuộc đời thấm đẫm nước mắt, hy sinh và lòng yêu nước không lời.

Mẹ Trần Thị Đắt sinh năm 1917, là người phụ nữ nông thôn hiền hậu của vùng đất An Trường giàu truyền thống cách mạng. Mẹ lập gia đình với ông Lê Văn Châu, sinh năm 1912, người cùng quê, và sinh được 09 người con (06 trai, 03 gái). Giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt, Mẹ tảo tần nuôi đàn con khôn lớn, vừa lo việc nhà, vừa làm hậu phương vững chắc cho phong trào kháng chiến ở địa phương.

Khi đất nước lâm nguy, các con của Mẹ đã không đứng ngoài cuộc. Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ cứu nước, Mẹ Trần Thị Đắt đã hai lần tiễn con ra trận, và đau đớn hơn cả là hai lần ấy diễn ra trong cùng một ngày định mệnh.

Người con trai thứ nhất của Mẹ, liệt sĩ Lê Văn Đức, sinh năm 1943, tham gia cách mạng năm 1967, là đội viên du kích xã An Trường. Giữa lúc chiến tranh ngày càng ác liệt, đơn vị phải dời căn cứ qua xã Huyền Hội để bảo toàn lực lượng. Ngày 23 tháng 11 năm 1968, trong một trận địch càn dữ dội vào căn cứ, anh cùng đơn vị tập trung bắn máy bay địch. Trong lúc cơ động qua lại giữa mưa bom, đạn lửa, anh không may vướng phải lựu đạn nổ và anh dũng hy sinh.

Cũng trong ngày hôm ấy, người con trai thứ hai của Mẹ – liệt sĩ Lê Văn Liết, sinh năm 1946, tham gia cách mạng từ năm 1966, giữ chức vụ Tiểu đội trưởng du kích xã An Trường – đã cùng đơn vị tham gia trận đánh quyết liệt chống máy bay địch. Anh ngã xuống khi đang làm nhiệm vụ, cũng bởi một trái lựu đạn phát nổ giữa chiến trường. Hai anh em, hai người con của Mẹ, đã hy sinh trong cùng một trận đánh, cùng một ngày, để bảo vệ quê hương.

Không gì đau đớn hơn với một người mẹ khi cùng lúc nhận tin hai đứa con ruột thịt đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường. Nhưng Mẹ Trần Thị Đắt không gục ngã. Mẹ lặng lẽ chịu đựng, nén chặt nỗi đau vào lòng, tiếp tục sống để làm chỗ dựa cho gia đình và cho các con còn lại. Sự hy sinh của Mẹ không ồn ào, không nước mắt trước đám đông, mà thấm sâu như mạch nước ngầm nuôi dưỡng tinh thần yêu nước của quê hương An Trường.

Mẹ qua đời năm 2001, khi đất nước đã thanh bình, nhưng ký ức về hai người con ngã xuống trong cùng một ngày vẫn còn in đậm trong lòng người ở lại. Để ghi nhớ công lao to lớn ấy, ngày 04 tháng 8 năm 2014, Chủ tịch nước đã truy tặng Mẹ danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng”. Đó là sự tri ân thiêng liêng của Tổ quốc đối với một người mẹ đã hiến dâng những gì quý giá nhất cho độc lập, tự do của dân tộc.

Là người cán bộ Đoàn, khi ghi lại câu chuyện về Mẹ Trần Thị Đắt, tôi càng thấm thía rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của các anh hùng liệt sĩ và bằng cả cuộc đời lặng thầm của những người mẹ ở lại.
Tên tuổi Mẹ sẽ mãi gắn với quê hương An Trường – như một nén hương không tắt, nhắc nhở thế hệ trẻ chúng tôi phải sống xứng đáng hơn với sự hy sinh thiêng liêng ấy.