Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Huệ (1911-1978)

Mẹ Sáu Huệ (Trần Thị Huệ, tức Trần Cẩm Huê) sinh năm Mậu Ngọ (1911) tại làng Phước Thiền, quận Long Thành, tỉnh Biên Hòa cũ (nay là tỉnh Đồng Nai). Gia đình mẹ thuộc lớp trung nông nên mẹ được đi học trường làng rồi trường quận. Năm 1934, ông thân sinh mẹ qua đời, cảnh nhà sa sút, mẹ phải đến Bình Sơn làm ăn. Một thời gian sau, mẹ lập gia đình với anh thanh niên Ba Nhung (Nguyễn Thanh Liêm) quê Bến Tre đang làm thợ hồ ở đó.

Cách mạng tháng Tám 1945 thành công chưa bao lâu, thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta lần nữa. Anh Ba Nhung liền tham gia kháng chiến ở huyện Long Thành. Bốn năm sau, anh bị địch bắt, đày đi Côn Đảo, gánh nặng gia đình dồn lên đôi vai người phụ nữ, mẹ Sáu Huệ tần tảo nuôi đàn con thơ, mong có ngày sum họp với chồng. Mẹ là cơ sở tham gia đóng góp ủng hộ kháng chiến ở địa phương.

Sau Hiệp định Genève tháng 7/1954, chồng mẹ được trao trả, về sum họp đoàn tụ gia đình. Những năm tháng tù đày làm ông bệnh tật liên miên, dù mẹ tốn hao tiền bạc lâu dài nhưng rồi ông không qua khỏi. Ở đồn điền Bình Sơn luôn luôn có mặt cán bộ, đảng viên bám trụ, phong trào lúc lên, lúc xuống. Sau cuộc khủng bố trắng bằng luật 10-59, hầu hết cán bộ, đảng viên nằm vùng ở Bình Sơn bị địch bắt. Đến tháng 7/1960, Nghị quyết Trung ương 15 (khóa 2) được triển khai cho cơ sở và cốt cán còn lại ở Bình Sơn. Huyện ủy Long Thành chỉ đạo việc lập lại chi bộ ở Bình Sơn. Rồi đội vũ trang tuyên truyền Bình Sơn ra đời và phát triển. Mẹ Sáu Huệ vẫn làm nhiệm vụ gom tiền, gạo của một số gia đình chuyển cho cán bộ (đồng chí Ba Huynh). Một số chiến thắng ngay tại Bình Sơn từ nửa cuối năm 1960 trở đi đã có tác dụng cuốn hút số thanh niên địa phương. Anh Hai Phóng (Nguyễn Văn Phóng) gia nhập đội vũ trang tuyên truyền Bình Sơn một thời gian, đến tháng 8/1962 được đưa lên bộ đội địa phương tỉnh Biên Hòa cũ. Anh tham gia chiến đấu ở nhiều nơi, từ Biên Hòa tới Bà Rịa. Mẹ Sáu Huệ nhớ con trai, dắt con thứ bảy (Nguyễn Kim Thạnh) mới 7 tuổi, tìm thăm Hai Phóng ở căn cứ Cẩm Mỹ. Mẹ chỉ thăm anh được một lần thì sau đó nghe tin anh hy sinh trong trận chiến ngày 3/12/1963. Mẹ rất đau xót, khóc ngấm, khóc ngầm (vì sợ địch biết làm khó dễ), muốn hỏi thăm con mình yên nghỉ tại góc rừng, vạt núi nào nhưng không có điều kiện. Sau này, gia đình cố dò tìm, nhưng mưa nắng đã xóa dấu vết mộ anh, những đồng đội ra đi thuở ấy nay chẳng còn ai, xác thân anh trở thành cát bụi. Nhưng tên tuổi anh mãi mãi lưu trong cuốn sử truyền thống Phong trào công nhân cao su Bình Sơn (in năm 1993, trang 58).

Con trai thứ của mẹ là anh Năm Tùng (Nguyễn Thanh Tùng) vừa lớn, xin mẹ cho đi thoát ly để trả thù cho anh ruột. Tháng 12/1964, đúng vào lúc chiến dịch Bình Giã đang sôi sục, anh được phân công ở một công binh xưởng nhỏ chuyên chế mìn tự tạo, lựu đạn gài... Chỉ một tháng sau khi Năm Tùng lên đường thì anh Sáu Sơn (Nguyễn Văn Sơn) cũng xin mẹ cho đi thoát ly. Anh được phân về một tổ trinh sát của lực lượng vũ trang phân khu 4. Anh gan dạ len lỏi vào nhiều đồn bót giặc điều nghiên tình hình địch, phục vụ các trận diệt tua bót giặc.

Ngày 12/11/1969, anh Năm Tùng hy sinh khi đi công tác vì bị pháo kích. Gia đình mãi sau mới hay tin. Đến nay, cũng không biết mộ anh còn ở nơi nào. Mẹ Sáu Huệ ở nhà vẫn tham gia công tác ở địa phương. Có lần mẹ được giao nhiệm vụ chuyển thư mật, trên đường đi gặp địch xét gắt gao. Mẹ nhanh trí vo viên lá thư rồi nuốt phi tang để giữ bí mật cho cách mạng.

Ngày 4/12/1971, anh Sáu Sơn hy sinh trong một trận chiến đấu. Đến ngày giải phóng, mẹ Sáu Huệ mới đón nhận tin dữ này. Trong khi nhiều bà mẹ mừng chảy nước mắt đón con trở về thì mẹ Sáu Huệ khóc vì thương nhớ ba con trai không còn nữa.

Mẹ qua đời năm 1978, được Nhà nước truy tặng Huân chương Độc lập và cuối năm 1994 truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/ KTCTN ngày 17/12/1994. Mẹ chưa kịp hưởng chế độ chính sách nhưng mẹ hẳn cũng mãn nguyện vì đã đóng góp những núm ruột thân yêu để Tổ quốc ta độc lập, thống nhất, ngày càng phồn vinh, nhân dân thoát cảnh đói nghèo được sống ngày càng hạnh phúc