Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Huyến
Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Huyến sinh năm 1939, quê ở xã Thạch Đồng (nay thuộc tổ dân phố Liên Công, phường Trần Phú, thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh). Sinh ra và lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, mẹ mồ côi cha từ khi chưa kịp chào đời. Lớn lên giữa muôn vàn gian khó, mẹ sớm quen với cuộc sống tần tảo, cùng chồng nuôi dạy các con khôn lớn.
Mẹ Huyến cùng chồng là ông Nguyễn Văn Minh (sinh năm 1936) sinh được tất cả 8 người con (5 trai và 3 gái). Khi đất nước lâm nguy và bước vào những giai đoạn chiến tranh bảo vệ biên giới đầy khốc liệt, gia đình mẹ đã dâng hiến những tình cảm thiêng liêng nhất cho Tổ quốc.
1. Nỗi đau liên tiếp từ hai chiến trường
Trong bối cảnh đất nước vừa trải qua kháng chiến chống Mỹ chưa lâu lại phải đối mặt với những cuộc xung đột biên giới, người con trai thứ hai của mẹ là anh Nguyễn Văn Đường đã tình nguyện viết đơn nhập ngũ.
Trước đó, anh Đường là chàng thanh niên hiền lành, hằng ngày mặc chiếc quần đùi phụ giúp mẹ quang gánh, bán từng mớ rau ngoài chợ để nuôi các em. Cuộc sống nghèo khó nhưng đầm ấm. Khi con trai khăng khăng đòi đi bộ đội, vợ chồng mẹ đã gật đầu đồng ý. Thế nhưng, chỉ một năm sau, khi gia đình chưa kịp nhận được một lá thư nào từ phương xa thì tin dữ ập về: Anh Nguyễn Văn Đường đã anh dũng hy sinh vào ngày 16/8/1978.
Nỗi đau mất con chưa kịp nguôi ngoai, người con trai cả là anh Nguyễn Văn Cát khi thấy em ngã xuống đã không thể đứng yên. Anh kiên quyết xin mẹ được lên đường tiếp bước em trai để bảo vệ đất nước. Đứng trước sự lựa chọn nghiệt ngã, trái tim người mẹ rỉ máu vì lo sợ chiến tranh không biết sống chết thế nào. Nhưng trước ý chí sắt đá của con, mẹ gạt nước mắt, nén nỗi đau riêng để gật đầu. Mẹ nghẹn ngào chia sẻ:
"Chiến tranh không biết sống chết lúc nào. Tôi đã mất một đứa con, giờ đứa còn lại tha thiết đòi đi. Nhưng người mẹ nào cũng giữ con lại, lấy ai chiến đấu bảo vệ Tổ quốc."
Anh Cát lên đường ra trận mang theo lời hẹn ước "Cha mẹ cứ yên tâm giữ gìn sức khỏe, con sẽ về". Anh hứa khi hòa bình sẽ về học tiếp để tìm một công việc ổn định chăm lo cho gia đình. Thế nhưng, lời hẹn ước ấy mãi mãi hóa thành bất tử. Năm 1980, anh Nguyễn Văn Cát hy sinh tại chiến trường khi đang cùng đồng đội chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam.
2. Gánh nặng đời thường trên đôi vai nhỏ bé
Chỉ trong vòng hai năm ngắn ngủi, mẹ Huyến mất đi hai người con trai yêu dấu. Trái tim người mẹ như vỡ vụn. Nhưng vì các con đã ngã xuống dũng cảm, mẹ tự nhủ phải gượng dậy để làm chỗ dựa cho gia đình vì "Các con mất nhưng Tổ quốc còn".
Biến cố chưa dừng lại ở đó. Không lâu sau ngày anh Cát hy sinh, chồng mẹ — ông Nguyễn Văn Minh — cũng qua đời ở tuổi 49 vì căn bệnh hiểm nghèo. Mất đi trụ cột gia đình, gánh nặng cuộc sống đổ dồn lên đôi vai gầy của người phụ nữ nhỏ bé. Mẹ lại lặng lẽ quẩy gánh hàng rong, tảo tần chạy ăn từng bữa, chắt chiu từng đồng tiền lẻ để nuôi dưỡng 6 người con còn lại trưởng thành, tìm con chữ cho đời.
3. Khoảnh khắc lịch sử giữa thời bình
Hiện nay, mẹ Trần Thị Huyến đã ở tuổi thượng thọ, mẹ đang sống cùng vợ chồng người con trai út tại căn nhà nhỏ ở phường Trần Phú, thành phố Hà Tĩnh. Căn nhà là nơi mẹ ngày ngày lặng lẽ hương khói thờ phụng cha và hai người con trai liệt sĩ.
Vào sáng ngày 2/9/2025, tại Lễ diễu binh, diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam diễn ra tại Hà Nội, mẹ Trần Thị Huyến đã xuất hiện với tư cách là một đại biểu đặc biệt. Hình ảnh người mẹ Việt Nam Anh hùng 86 tuổi ngồi ở vị trí trang trọng bên cạnh Tổng Bí thư trên đài danh dự đã trở thành một khoảnh khắc lịch sử xúc động, lay động trái tim hàng triệu người dân cả nước.
Đối với mẹ Huyến, sự trân trọng, chăm lo của Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp chính là nguồn an ủi lớn lao giúp xoa dịu phần nào những vết thương lòng quá khứ. Còn đối với thế hệ trẻ, cuộc đời và câu chuyện của mẹ chính là một tượng đài sống động về lòng yêu nước, là lời nhắc nhở sâu sắc về cái giá của nền hòa bình mà chúng ta đang được thụ hưởng hôm nay.
