Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Huyến – người mẹ hai lần tiễn con ra trận

Giữa cuộc sống bình yên hôm nay, có những người mẹ đã dành cả cuộc đời mình để mang theo những ký ức không thể nào quên về chiến tranh. Với Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Huyến, đó là ký ức về hai người con trai – liệt sĩ Nguyễn Văn Đường và liệt sĩ Nguyễn Văn Cát – những người đã lần lượt lên đường bảo vệ Tổ quốc rồi mãi mãi không trở về.

Mẹ Trần Thị Huyến sinh năm 1939, quê ở xã Thạch Đồng, nay là tổ dân phố Liên Công, phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh. Mẹ sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Cha mẹ là liệt sĩ Trần Hậu Trưởng, một cán bộ tiền khởi nghĩa đã hy sinh trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp. Mồ côi cha từ khi chưa chào đời, tuổi thơ của mẹ lớn lên trong thiếu thốn và những câu chuyện về quê hương, đất nước, về những người đã hy sinh cho độc lập, tự do.

Lớn lên, mẹ kết duyên cùng ông Nguyễn Văn Minh. Hai vợ chồng sinh được tám người con, năm trai và ba gái. Những năm tháng cuộc sống còn nhiều khó khăn, mẹ vừa chăm lo gia đình, vừa tần tảo kiếm sống. Gánh rau, gánh cá theo mẹ đi qua những phiên chợ sớm, đổi lấy từng lon gạo, từng đồng tiền nhỏ để nuôi các con khôn lớn. Với mẹ, điều quan trọng nhất là các con được học hành, được trưởng thành và trở thành những người có ích cho quê hương, đất nước.

Nhưng rồi chiến tranh đã lấy đi của mẹ những người con thân yêu nhất.

Năm 1978, người con trai Nguyễn Văn Đường lên đường làm nhiệm vụ tại chiến trường Tây Nam. Anh đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Tin dữ trở về khiến mái nhà vốn đã nhiều vất vả lại chìm trong đau thương. Mất con là nỗi đau không người mẹ nào muốn trải qua, nhưng mẹ Huyến vẫn cố gắng nén nước mắt để tiếp tục chăm lo cho gia đình.

Nỗi đau ấy chưa kịp nguôi ngoai thì mẹ lại phải đối diện với một lựa chọn nghiệt ngã khác. Người con trai Nguyễn Văn Cát khi ấy đang là sinh viên Trường Đại học Bách khoa, học giỏi, yêu văn chương, có năng khiếu đàn hát và đứng trước một tương lai rộng mở. Nhưng khi biết tin em trai Nguyễn Văn Đường hy sinh tại chiến trường Tây Nam, anh quyết định gác lại việc học để lên đường nhập ngũ.

Ngày tiễn con đi, người mẹ nào cũng mong con mình được ở lại. Mẹ Huyến cũng vậy. Mẹ muốn anh Cát ở nhà làm chỗ dựa cho gia đình, giúp mẹ chăm sóc các em. Nhưng trước quyết tâm của con, mẹ chỉ biết nén nỗi đau vào lòng. Mẹ từng nói một câu khiến người nghe không khỏi xúc động: “Người mẹ nào cũng giữ con lại, lấy ai chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.”

Câu nói giản dị ấy chứa đựng cả một sự giằng co đau đớn của tình mẫu tử và trách nhiệm với đất nước. Mẹ thương con, muốn con được sống một cuộc đời bình yên, nhưng mẹ cũng hiểu rằng trong những năm tháng đất nước cần những người con lên đường, mỗi gia đình đều phải có người đứng lên gánh vác trách nhiệm với non sông.

Năm 1980, tin dữ lại một lần nữa tìm về căn nhà nhỏ. Nguyễn Văn Cát đã hy sinh tại chiến trường Tây Nam khi cùng đồng đội làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới. Chỉ trong vòng hai năm, mẹ Huyến mất đi hai người con trai.

Ngày nhận giấy báo tử, mẹ vẫn không muốn tin rằng con mình đã mãi mãi ra đi. Trong sâu thẳm lòng mẹ vẫn le lói một niềm hy vọng rằng có thể giấy báo đã nhầm, rằng một ngày nào đó người con trai sẽ trở về. Niềm mong ngóng ấy kéo dài trong những tháng năm sau chiến tranh, trở thành một phần ký ức không thể tách rời khỏi cuộc đời mẹ.

Sau những mất mát ấy, cuộc sống của mẹ tiếp tục phải đối diện với những thử thách. Người chồng – ông Nguyễn Văn Minh – qua đời khi mới 49 tuổi vì bệnh hiểm nghèo. Mất đi người bạn đời và trụ cột gia đình, mẹ lại một mình gánh vác cuộc sống, nuôi sáu người con còn lại trưởng thành.

Những ngày ấy, mẹ vẫn ngày ngày gánh rau, gánh cá đi khắp các chợ. Có những năm trong nhà chẳng có nổi một hạt gạo, nhưng mẹ vẫn cố gắng dành dụm để các con được đi học. Lời chồng căn dặn phải cho các con học hết chữ, mẹ luôn ghi nhớ. Chính đôi vai nhỏ bé của người mẹ đã gánh cả gia đình đi qua những năm tháng thiếu thốn.

Con gái mẹ, chị Nguyễn Thị Mai, từng kể rằng mẹ chưa bao giờ muốn các con phải bỏ học vì nghèo. Trong những bữa cơm còn chưa đủ đầy, mẹ vẫn nghĩ đến tương lai của các con. Từ những đồng tiền ít ỏi kiếm được ngoài chợ, mẹ chắt chiu từng chút để lo cho con cái.

Có lẽ đó chính là một trong những điều đẹp nhất ở người mẹ Việt Nam: sau những mất mát lớn lao, mẹ vẫn lựa chọn sống, lựa chọn hy sinh và tiếp tục vun đắp tương lai cho những người con còn lại.

Tuổi cao nhưng mẹ Huyến vẫn giữ nếp sống giản dị. Mẹ hiện sống cùng người con trai út và gia đình. Mỗi ngày, mẹ vẫn thích ra chợ quê, bán bánh cuốn, trò chuyện với bà con. Với mẹ, đó không chỉ là công việc mà còn là cách để cuộc sống tuổi già thêm vui vẻ, gần gũi.

Năm 2021, những cống hiến và hy sinh của mẹ được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Đó là sự tri ân đối với người phụ nữ đã mất đi hai người con trai trong cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc, đồng thời cũng là sự ghi nhận đối với cả một đời mẹ tảo tần, hy sinh vì gia đình và đất nước.

Đặc biệt, trong Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, mẹ Huyến có dịp ra Hà Nội dự lễ diễu binh, diễu hành. Hình ảnh mẹ trong tà áo dài đỏ, ngồi tại vị trí danh dự bên cạnh Tổng Bí thư Tô Lâm tại Quảng trường Ba Đình trở thành một khoảnh khắc đầy ý nghĩa. Đó không chỉ là niềm vinh dự của riêng mẹ, mà còn như một lời tri ân gửi tới những người thân đã nằm lại nơi chiến trường.

Nhìn lại cuộc đời mẹ Trần Thị Huyến, người ta có thể thấy trong đó hình bóng của biết bao bà mẹ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh. Họ cũng từng mong con được bình an, cũng từng muốn giữ con ở lại, nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã nén tình riêng để tiễn những người con thân yêu lên đường.

Hai người con của mẹ đã không trở về. Nhưng sự hy sinh ấy đã góp phần làm nên nền hòa bình mà các thế hệ hôm nay đang được hưởng. Còn mẹ, sau những năm tháng mất mát, vẫn lặng lẽ sống, nuôi dạy những người con còn lại trưởng thành và giữ gìn ký ức về những người đã khuất.

Câu chuyện của Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Huyến vì thế không chỉ là câu chuyện về nỗi đau mất con. Đó còn là câu chuyện về lòng yêu nước, tình mẫu tử, sự kiên cường và sức sống bền bỉ của người phụ nữ Việt Nam. Giữa cuộc sống thanh bình hôm nay, hình ảnh người mẹ từng hai lần tiễn con ra trận vẫn nhắc mỗi chúng ta biết trân trọng hòa bình, biết ơn những người đã hy sinh và sống có trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước.