Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có lẽ không có nỗi đau nào lớn lao hơn nỗi đau của những người mẹ tiễn con ra trận mà không có ngày trở về. Trên mảnh đất Quảng Trị "đất cày lên sỏi đá", nơi từng là túi bom, túi đạn của chiến trường ác liệt, có một người mẹ đã đi vào huyền thoại với sự hy sinh vô bờ bến, đó là Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Mít (1889–1978), quê ở xã Hải Phú, huyện Hải Lăng. Cuộc đời mẹ là một bản hùng ca bi tráng, tạc vào dáng đứng của non sông hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trung hậu, đảm đang và lòng yêu nước nồng nàn, sắt son.
Sự hy sinh của mẹ Trần Thị Mít là một con số khiến bất cứ ai khi nghe đến cũng phải lặng người vì xót xa và cảm phục: mẹ có tất cả 9 người con thân yêu đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Chín người con – chín khúc ruột rà mà mẹ đã mang nặng đẻ đau, chắt chiu từng bát cơm, manh áo để nuôi khôn lớn – tất cả đã lần lượt lên đường theo tiếng gọi của núi sông và mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, mỗi khi nhận một tờ giấy báo tử là một lần trái tim mẹ như bị xát muối, là một lần đôi mắt mẹ thêm mờ đi vì nước mắt. Nhưng thay vì gục ngã trước những mất mát quá lớn lao, mẹ đã nén nỗi đau riêng để biến nó thành sức mạnh, tiếp tục là hậu phương vững chắc cho các thế hệ con cháu tiếp bước lên đường.Quảng Trị những năm tháng chiến tranh là nơi đối đầu trực diện giữa ta và địch, là nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết vô cùng mong manh. Trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, mẹ Mít không chỉ hy sinh những người con của mình mà còn trực tiếp tham gia vào cuộc chiến thầm lặng ngay tại địa phương. Với đôi bàn tay gầy guộc và tấm lòng bao dung, mẹ đã che chở, nuôi giấu biết bao cán bộ, chiến sĩ cách mạng dưới những mái tranh nghèo hay những căn hầm bí mật. Giữa vòng vây kìm kẹp, khủng bố gắt gao của kẻ thù, mẹ vẫn một lòng một dạ kiên trung với Đảng, với Bác Hồ. Những bữa cơm khoai sắn mẹ nấu, những gáo nước chè xanh mẹ bưng đã tiếp thêm hơi ấm và ý chí chiến đấu cho các chiến sĩ giải phóng quân, giúp họ vững tay súng giữa mưa bom bão đạn của "vùng đất lửa".Sự hy sinh của mẹ Trần Thị Mít cùng hàng ngàn, hàng vạn bà mẹ Việt Nam anh hùng khác chính là nền móng vững chắc nhất để xây dựng nên đài độc lập của dân tộc hôm nay. Năm 1994, ghi nhận những cống hiến và hy sinh to lớn ấy, Nhà nước đã truy tặng mẹ danh hiệu cao quý Mẹ Việt Nam Anh hùng ngay trong đợt đầu tiên. Hình ảnh mẹ Mít già nua, đôi mắt xa xăm nhìn về phía chiến trường xưa, nơi các con mẹ đang nằm lại, đã trở thành một biểu tượng tinh thần bất diệt. Mẹ không chỉ là người mẹ của 9 liệt sĩ, mà mẹ đã trở thành người mẹ chung của cả dân tộc, của những người lính bộ đội Cụ Hồ.Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, những trang sử về cuộc đời mẹ Trần Thị Mít vẫn luôn được nhắc lại như một bài học quý giá về lòng yêu nước và đức hy sinh cho thế hệ trẻ. Nhìn vào con số 9 người con liệt sĩ, chúng ta thấu hiểu sâu sắc hơn cái giá của mỗi tấc đất, mỗi nhành cây ngọn cỏ mà chúng ta đang thừa hưởng. Mẹ đã đi xa, nhưng hương hồn mẹ và các anh đã hòa vào lòng đất mẹ Quảng Trị, hóa thành màu xanh của hòa bình và sức sống mãnh liệt của dân tộc. Cuộc đời mẹ là lời nhắc nhở chúng ta phải biết sống trách nhiệm, biết trân trọng cuộc sống hiện tại và luôn ghi nhớ công ơn của những người đã ngã xuống để Tổ quốc được bay lên.
