MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG - TRẦN THỊ QUANG MẪN

Trần Thị Quang Mẫn – Mẹ Việt Nam Anh hùng giả trai đi đánh giặc

Bà tên thật là Trần Thị Mẫn sinh ngày 20 tháng 6 năm 1926 trong một gia đình khá giả tại làng Thạnh Hòa, tổng Giang Ninh, quận Giồng Riềng, tỉnh Rạch Giá (Nay là tỉnh An Giang).

Ngày đó, sống trong hoàn cảnh đất nước bị chiến tranh nên từ nhỏ bà Mẫn đã có ý thức và trách nhiệm muốn đóng góp công sức cho nước nhà. Dù bị gia đình ngăn cấm nhưng bà Mẫn rủ em gái cùng tham gia hoạt động cách mạng. Vốn được học võ từ nhỏ, lại thêm tính cách gan dạ, muốn trực tiếp cầm súng tham gia đánh giặc nên bà xin gia nhập Vệ Quốc đoàn. Tuy nhiên, đơn vị này chỉ nhân nam quân nhân nên bà phải tìm cách giả trai. Bằng nhiều cách, từ cắt tóc ngắn, quấn chặt ngực, tập thay đổi dáng đi, giọng nói, rèn luyện thể lực, bà Mẫn “biến” mình giống con trai nhất có thể. Cái tên Trần Thị Sáu nhường cho cái tên Trần Quang Mẫn ra đời từ đó. Đầu năm 1946, bà Mẫn trở thành tân binh của Trung đội 1, Đại đội 70, Chi đội 124 của Bộ đội Huỳnh Thủ hoạt động ở Vĩnh Thuận (Kiên Giang).

Nam giới đi đánh giặc vốn đã cực khổ, người cải trang như bà càng khổ hơn. Mỗi tháng, sắp tới ngày của phụ nữ, bà lấy rau dăm giã nát, đổ rượu trắng vào uống nửa chén. Đây là “bài thuốc” bà học lóm từ người chị lớn. Áo quần mặc phải rộng hơn, ngủ trong nóp, tắm phải dòm trước ngó sau. Cũng may là sau một ngày đánh giặc mệt mỏi, mạnh ai nấy nhảy ào xuống sông tắm cho nhanh lên nghỉ nên không ai chú ý đến “anh” Mẫn da trắng trẻo như con gái. “Lần đầu tiên được ôm cây súng, thấy nặng nhưng khoái lắm. Súng của Đức hai ký mấy lận. Riết rồi thấy quen. Lần lần tập bắn súng máy, tập tháo ráp, trườn bò, đứng bắn, nằm bắn, tập xáp lá cà, đâm lê… Rồi hành quân ban đêm. Có bữa đi vài ba cây số, có khi đi mười mấy cây số cũng có. Đàn ông làm gì mình làm vậy” – má Sáu Mẫn cười khi hồi tưởng chuyện quá khứ.

Được giao nhiệm vụ đi trinh sát, bà Mẫn dẫn bộ đội đánh đồn, rồi trực tiếp cầm súng cùng đồng đội ra chiến trường. Bà nhớ lại: “Hầu hết những công việc mà đàn ông làm được thì tôi cũng phải cố gắng làm cho bằng được, có như vậy mới được đi đánh giặc, mới được ra chiến trường”. Năm 1947, bà Mẫn trở thành chỉ huy đại đội 70 (đại đội cảnh vệ - sau này là trung đoàn 124 thuộc Quân khu 9), lúc bà mới 21 tuổi.

Cho đến một hôm, anh bộ đội Nguyễn Văn Bé, Tiểu đoàn 401, bộ đội địa phương huyện Phú Quốc tìm đến đơn vị để xin cưới “anh” Trần Quang Mẫn do đã được gia đình đính hôn từ nhỏ. Đầu năm 1952, đám cưới “lạ lùng” giữa hai “anh” bộ đội đã diễn ra sau đó, lúc này mọi người mới biết được “bí mật” không thể ngờ này.
Sống với nhau mới vài ngày thì anh Bé phải về đơn vị, rồi cứ phải đến 4, 5 hôm vợ chồng mới gặp nhau một lần. Khi đứa con thành hình được gần hai tháng, đôi vợ chồng trẻ lại được gặp nhau một lần nữa, và đó cũng là lần cuối bà Mẫn gặp lại người chồng của mình. Cuối năm 1952, chồng của bà hi sinh trong khi làm nhiệm vụ, khi mới 25 tuổi.

Đêm 20-7-1958, bà Mẫn bị quân địch bắt nhốt và tra tấn, sau đó đưa đi giam cầm ở nhiều nơi rồi bị đày ra nhà tù Côn Đảo (Phú Quốc) với án 8 năm biệt giam. Cuối năm 1966, bà Mẫn được trả tự do về quê thì biết được đứa con trai duy nhất của mình là Nguyễn Quốc Hưng cũng theo mẹ tham gia kháng chiến, làm trinh sát ở Đại đội U Minh 10, Rạch Giá. Trong một trận đánh năm 1967, bị giặc phục kích, đơn vị của Quốc Hưng hy sinh hết, trong đó có Hưng khi đó mới 15 tuổi.

Bà được Nhà Nước phong tặng nhiều Huân chương và danh hiệu cao quý: Huân chương chiến công, Huân chương kháng chiến, Huân chương Độc lập… và Bà mẹ Việt Nam anh hùng trong đợt đầu tiên. Năm 1967, cùng với chị Út Tịch, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang.

Tháng 4/1967, bà được ra Hà Nội gặp Bác Hồ, được Bác ưu ái tặng cho bà khẩu súng K54 làm kỷ niệm. Cuộc đời bà đã được nhà văn Bùi Hiển viết thành quyển sách “Cuộc đời tôi”. Bà suy nghĩ đơn giản rằng: “Hồi đó đi đánh giặc để giải phóng đất nước, mong cho đồng bào mình được sống trong cảnh thanh bình. Giờ ước nguyện đã thành sự thật, so với nhiều người khác, tôi may mắn còn sống đến

Với những hi sinh, đóng góp to lớn cho Tổ quốc, bà Trần Thị Quang Mẫn đã được Nhà nước trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng vào năm 1994. Bà cũng được trao danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Huân chương Chiến thắng hạng Ba, Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất, Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Quân kỳ quyết thắng, Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba.

Bà mất ngày 23/3/2021 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 95 tuổi. Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Quang Mẫn là một người phụ nữ anh dũng và kiên cường. Tuy nay, bà đã ra đi nhưng những chiến công hiển hách vẫn còn mãi với thời gian.