Mẹ Việt Nam Anh hùng Trang Thị Nuỗi

Mẹ Trang Thị Nuỗi sinh năm 1929 tại xã Lư Cấm, huyện Vĩnh Xương, tỉnh Khánh Hòa. Quê nghèo, nhà cũng nghèo, mẹ Nuỗi phải rời quê đi nhiều nơi tìm phương sinh kế cho mình và gia đình. Gặp ông Nguyễn

Đại quê ở Quảng Bình, lớn hơn mình 8 tuổi (sinh năm 1921) và đồng cảnh ngộ tha phương cầu thực, 2 người nên duyên và đưa nhau vào thị xã Long Khánh sinh sống. Tại đây, mẹ lần lượt sinh 9 người con (4 trai, 5 gái).

Cuộc đời của mẹ Nuỗi và gia đình nhiều lận đận, trái ngang. Trong thời kháng chiến chống Pháp ông Nuỗi cũng tham gia hoạt động cách mạng, lấy bí danh là Trần Chánh, mấy lần bị Tây bắt, đánh đập, có lần suýt bị đem ra bắn nhưng ông may mắn thoát được. Đến giai đoạn chống Mỹ, vì ông là người tham gia kháng chiến cũ nên thường bị địch dò xét, o ép, bắt lên đồn “điểm danh” mỗi ngày nên ông hầu như không làm gì được để phụ giúp nuôi con. Nhà ở cạnh căn cứ Hoàng Diệu, hàng ngày nhìn cảnh bọn lính Sài Gòn và quân Mỹ nghênh ngang hống hách, bức hiếp người dân khiến cả gia đình mẹ Nuỗi đều cảm thấy bức bối và căm thù. Con trai lớn Nguyễn Văn Lượng (sinh năm 1976), con gái kế Nguyễn Thị Tài (sinh năm 1949) đều thoát ly theo kháng chiến.

Ngày 20/8/1969, mẹ nhận tin con trai lớn Nguyễn Văn Lượng, công tác tại Huyện đội Định Quán, hy sinh trong một trận chống càn. Nỗi đau mất con phải nuốt ngược vào lòng bởi gia đình đang sống trong lòng địch. Mẹ tiếp tục cho con gái giữa Nguyễn Thị Nguyệt (sinh năm 1952) thoát ly. Gia đình có con theo cách mạng nên địch càng theo dõi gắt gao, nhất là sau trận đánh vào căn cứ Hoàng Diệu của bộ đội chủ lực ngày 17 và 18/5/1969. Năm 1973 vợ chồng mẹ Nuỗi quyết định đưa cả gia đình vào căn cứ kháng chiến Bảo Chánh.

Đời sống ở căn cứ kháng chiến tuy vất vả, nguy hiểm nhưng bầu không khí tự do thật thoải mái. Ngày 18/2/1975 là một ngày đau thương của gia đình mẹ Nuỗi và những người trong căn cứ Bảo Chánh. Địch tổ chức càn vào căn cứ, vợ chồng mẹ Nuỗi cùng 4 người con: Nguyễn Văn Thu, Nguyễn Thị Tuyết Hồng, Nguyễn Hồng Phúc, Nguyễn Văn Bình đang trốn dưới hầm thì bị địch phát hiện, xả súng bắn chết cả 6 người, trong đó có 4 trẻ em từ 6-12 tuổi. Con gái lớn Nguyễn Thị Tài đang là y tá ở trạm quân y cũng bị địch bắn chết. 2 người con gái còn lại là Nguyễn Thị Nguyệt và Nguyễn Thị Ánh (đang học lớp y tá) nấp ở một hầm trú ẩn khác nên may mắn thoát chết, để rồi sau đó hay tin đau đớn: cha mẹ cùng chị và 4 em nhỏ đều bị địch giết hại trong 1 ngày.

Sau ngày đất nước thống nhất, 2 người con của mẹ là Nguyễn Văn Lương và Nguyễn Thị Tài được công nhận liệt sĩ. Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 2393/QĐ-CTN ngày 26/9/2014.

Hiện nay, con gái Nguyễn Thị Ánh thờ cúng mẹ tại ấp Trung Hưng, xã Xuân Trường, huyện Xuân Lộc.