MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG UNG THỊ LIỄU
Mẹ Ung Thị Liễu sinh năm 1919 ở vùng đất giàu truyền thống đấu tranh Hòa Lợi, Bến Cát.
Mẹ sinh ra trong một gia đình đông con, là chị cả, nên phải thay ba mẹ chăm sóc đàn em. Ruộng vườn ít, chủ yếu làm thuê nên đời sống gia đình thiếu trước hụt sau. Bà con Hòa Lợi đều khen cô Liểu đảm đang, biết lo toan và chịu thương chịu khó. Chàng thanh niên cùng quê là Nguyễn Văn Ư (tên hoạt động cách mạng là Nguyễn Chí Mai) cảm mến mẹ đã ngỏ lời thương yêu và xin kết nghĩa trăm năm. Được sự đồng ý của gia đình hai bên, năm 20 tuổi, mẹ kết tóc se duyên với ông Nguyễn Chí Mai.
Ông Nguyễn Chí Mai hơn mẹ ba tuổi, ông là cán bộ tiền khởi nghĩa. Sau Cách mạng tháng Tám, ông tiếp tục tham gia kháng chiến chống Pháp.
Lúc bấy giờ, phong trào đấu tranh bị đàn áp rất dã man, những cán bộ cách mạng luôn sống trong nguy hiếm cận kề. Được sự ủng hộ và lo lắng chu toàn công việc của vợ, ông yên tâm cống hiến trí lực cho phong trào. Ông gây dựng các cơ sở chiến đấu, tổ chức lại lực lượng đấu tranh, hỗ trợ bộ đội chủ lực ở các chiến khu chống lại các trận càn quét của địch. Những thăng lợi bước đầu đã tạo ra niềm tin trong nhân dân và lan tỏa tinh thần chiến đấu ra toàn vùng và phong trào đấu tranh mạnh mẽ diễn ra nhằm phối hợp với trận đánh quyết định của quân ta tại Điện Biên Phủ.
Những tên lính Pháp cuối cùng đã rút khỏi đất nước theo hiệp định Genève, sau đó Mỹ tiến hành xâm chiếm nước ta. Tình thế cách mạng đã thay đổi, ban chỉ huy quân sư tỉnh chuyển ông lên huyện Châu Thành hoạt động, ông đảm nhận các nhiệm vụ Huyện ủy viên (1954), Thường vụ Huyện ủy (1961). Trong thời gian này, mẹ vừa ở nhà nuôi con vừa để dành lương thực ủng hộ cách mạng giúp chồng. Không những thế, bọn địch liên tục gâ khó dễ cho mẹ nhằm tìm bắt ông Nguyễn Chí Mai. Nhiều lần mẹ bị chúng bắt, đánh đập vì chồng làm Việt cộng, con trai trốn lính. Mỗi lần như vậy, mẹ lại dũng cảm đấu tranh, giữ vững tinh thần bất khuất. Không tra hỏi được thông tin, chúng lại thả mẹ về. Hoàn cảnh khó khăn là thế nhưng mẹ là hậu phương vững chắc, động viên chồng hoạt động. Ngày 25 tháng 4 năm 1963, trong một lần được cấp trên cử đi công tác ông đã bị địch phục kích và hi sinh. Từ đây, mẹ mất đi chỗ dựa tinh thần, các con mất đi người cha thân yêu.
Con trai của mẹ là anh Nguyễn Văn Thoại tiếp bước cha đi theo tiếng gọi thiêng liêng của tổ quốc. Anh phục vụ hết mình cho phong trào đấu tranh quê hương với tinh thần trách nhiệm cao và hiệu quả. Vì vậy, anh được bà con ở Hòa Lợi yêu quý, cấp trên tin tưởng. Anh đảm nhận chức vụ Bí thư chi bộ xã Hòa Lợi để dẫn dắt cuộc chiến đấu trên quê hương với kẻ địch.
Mẹ vừa tự hào vừa động viên con cố gắng đánh đuổi bọn giặc xâm lược. Cuộc chiến sau Tết Mậu Thân ngày càng ác liệt. Những trận tấn công mạnh mẽ của quân đội ta vào các trung tâm đầu não của chúng đã gây tiếng vang. Bọn Mỹ ngụy điên cuồng thực hiện các cuộc tiến quân và tàn sát các khu vực được nghi chứa chấp Việt cộng. Những người chiến sĩ lâm vào hoàn cảnh ngàn cân treo sợi tóc. Trong một ngày mưa của tháng 7 năm 1969, anh Thoại đã bị giặc phục kích, anh chiến đấu anh dũng rồi hi sinh. Tin báo tử của con trai như cơn bão lớn quét qua thân hình yêu ớt của mẹ, như ngọn cỏ gãy gục trong mưa bão. Thế nhưng, trong con người phụ nữ Việt Nam nhỏ bé ấy lại có tinh thần dẻo dai, kiên cường đến bất khuất. Mẹ lại đứng lên tiếp tục hoạt động vì các con và phong trào đấu tranh. Mẹ cùng bà con tích cực dùng mọi hình thức để chống phá lại âm mưu gom dân vào ấp chiến lược của địch. Vận động, biểu tình đấu chống lại các chính sách của Mỹ ngụy. Nhiều lần bọn địch tra tấn mẹ, nhúng nước, đỗ nước vào mũi, đánh đập... nhằm dập tắt ngọn lửa đấu tranh trong mẹ nhưng đều thất bại. Đóng góp ẩm thấm và nhỏ bé của mẹ hòa cùng khí thể đấu tranh dân tộc tạo nên chiên thẳng lịch sử cuối cùng ngày 30 tháng 4 năm 1975.
Màu xanh hòa bình đã trở lại, mẹ ở lại căn nhà nhỏ hương khói chồng con và chăm sóc con gái bị bệnh. Cuộc sống giản dị, bình yên của mẹ trôi qua.
Những năm cuối đời, do tuổi cao và hệ quả của những lần địch tra tấn, sức khỏe mẹ yếu dần và lâm bệnh một thời gian thì nhắm mắt xuôi tay, trở về bên những người đã mất.
Ghi nhận sự hy sinh lớn lao, tinh thần bất khuất qua hai cuộc chiến của mẹ, Nhà nước đã truy tặng mẹ danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng vào ngày 7 tháng 3 năm 2015.
