Mẹ Việt Nam anh hùng Võ Thị Tám

Mẹ Võ Thị Tám là Bà mẹ Việt Nam anhhùng lớn tuổi nhất trong số gần ba trăm mẹđược phong tặng và truy tặng từ cuối năm1994 đến nay ở Đồng Nai. Mẹ sinh nămCanh Dần (1878) tại làng Bửu Long, tổngPhước Vĩnh Trung, quận Châu Thành, tỉnh Biên Hòa cũ (naylà phường Bửu Long, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai)trong một gia đình nông dân nghèo. Mẹ lấy chồng cũng làmruộng, quê ở xã Thạnh Phước, Tân Uyên, Sông Bé bây giờ,nhưng chỉ sống ở Bửu Long.Mẹ sinh hạ được hai con trai: Mai Văn Khuê (1910) vàMai Văn Khoan (1912) thì chồng mẹ tham gia hội kín trạiLâm Trung. Năm 1914 nổ ra cuộc chiến tranh thế giới thứnhất. Nhà cầm quyền thực dân Pháp đã vơ vét sức người sứccủa các thuộc địa vào việc đánh nhau với Đức. Trong Bản ánchế độ thực dân Pháp, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã gọi nhữngthanh niên thuộc địa bị đưa đi chết thay cho người Pháp chínhquốc là nộp thuế máu. Vào dịp tết Bính Thìn (1916), chánhtham biện tỉnh Biên Hòa ra lệnh bắt một số thanh niên vùngTân Uyên nhốt ở các nhà hội, chuẩn bị đưa xuống tàu chở quaPháp. Những người yêu nước tỉnh Biên Hòa bất bình trướchành động này, đêm 14/2/1916 đã nổi dậy tiến công các nhàhội Tân Trạch, Tân Khánh, Tân Lương... ở quận Tân Uyên;đồng thời một số tù nhân ở khám lớn Biên Hòa nổi dậy phángục, cướp súng của lính gác bắn vào tòa bố. Kết quả: nhiềuthanh niên bị bắt lính được giải thoát. Nhưng sau đó địch tậptrung lực lượng đàn áp, băt bớ nghĩa quân trại Lâm Trung. Chín người cầm đầu trại Lâm Trung bị kết án tử hình xử bắnở Dốc Sỏi gần cổng 2 sân bay Biên Hòa bây giờ; nhiều ngườibị tù đày, tra tấn. Chồng mẹ Võ Thị Tám trốn thoát, chạyxuống lánh ở vùng Cần Thơ và từ đó biệt tin. Mẹ phải đi báncơm rượu và sương sa hột lựu... nuôi các con.