Mẹ Việt Nam anh hùng Vũ Thị Nhuận
Vũ Thị Nhuận (1913-1991) Mẹ Vũ Thị Nhuận sinh năm 1913 ở một vùng quê thuộc tỉnh Hải Dương, đồng bằng Bắc Bộ. Cũng như bao gia đình nông dân khác ở quê hương, trong những năm 1941-1945, dưới sự áp bức, bóc lột nặng nề của giặc Pháp và giặc Nhật, gia đình của mẹ lâm vào cảnh cơ hàn, khốn đốn. Sưu thuế nặng nề, đói rét, bệnh tật hoành hành, cảnh chết chóc diễn ra nhan nhản khắp nơi. Trong bước đường cùng đó, vợ chồng mẹ đành gạt nước mắt, từ biệt những người thân tìm vào Nam làm phu cao su ở đồn điền Xa Trạch(1). Vào làm phu cao su mẹ ấp ủ một ước mơ cháy bỏng là sau vài năm dành dụm được một ít tiền để trở về quê hương bán quán. Thế nhưng, niềm hy vọng đó đã lụi tàn theo năm tháng. “Địa ngục cao su, địa ngục trần gian” vẫn cột chặt cuộc đời hẩm hiu của mẹ. Roi vọt lằn lưng, bệnh tật ốm đau, nhiều lần sinh nở không thành, mãi đến năm 1952 vợ chồng mẹ mới sinh và nuôi dưỡng được một đứa con trai là anh Phạm Văn Cúc. Vượt qua khổ cực, mẹ đã dành cả tình thương cho người con duy nhất của mình, nuôi con đến ngày khôn lớn(2). Năm 1967, giặc Mỹ đổ quân càn quét, đánh phá ác liệt các vùng căn cứ cách mạng trong đó có đồn điền cao su Xa Cam, Xa Trạch... thuộc tỉnh Bình Long (cũ). Nhiều gia (1) Nay thuộc huyện Bình Long, tỉnh Bình Phước. (2) Ngoài anh Phạm Văn Cúc, vợ chồng mẹ còn có thêm người con gái riêng của chồng với đời vợ trước. BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG TỈNH ĐỒNG NAI đình công nhân bị giết hại. Nhà cửa vườn tược và hàng trăm hécta cao su bị tàn phá tan hoang. Trước hành động tội ác ngày càng man rợ của giặc, cùng với hàng chục thanh thiếu niên con em công nhân, anh Phạm Văn Cúc đã thoát ly gia đình tham gia kháng chiến. Lúc này anh vừa tròn 15 tuổi. Không đủ tuổi vào bộ đội, anh được đưa về đơn vị du kích địa phương. Ở nhà mẹ đã không quản hiểm nguy, nhận thêm nhiệm vụ của tổ chức công đoàn bí mật sở cao su là lo khâu tiếp tế cho lực lượng du kích địa phương. Những gô cơm, viên thuốc mẹ chuyển ra rừng là cả tấm lòng và tình thương của mẹ đối với cách mạng, đối với anh em cán bộ du kích, trong đó có cả con mình. Giữa năm 1968 địch mở trận càn lớn vào căn cứ du kích xã Tân Phước. Cùng với đồng đội, anh Phạm Văn Cúc đã bám trụ chống càn suốt hai ngày đêm liền, đẩy lùi tất cả 12 đợt tấn công, diệt và làm bị thương hàng chục tên giặc và anh đã anh dũng hy sinh. Nhận được tin, mẹ nghe như sét nổ ngang tai. Đất trời bỗng tối tăm đổ sụp. Sự mất mát quá lớn không gì có thể bù đắp được. Có lẽ nào đứa con trai, núm ruột duy nhất của đời mẹ, đã bị giặc Mỹ cướp mất rồi? Trong mê man, chết liệm đôi môi của mẹ vẫn mấp máy gọi tên con. Sự nghiệt ngã của cuộc đời tưởng như đã đánh gục mẹ, nhưng không, mẹ đã gắng gượng đứng dậy, đi tiếp chặng đường cách mạng đầy gian khổ hy sinh. Trong những năm khó khăn ác liệt nhất (1969-1970) mẹ đã bao lần vượt qua đồn bót vòng vây của giặc đưa lương thực, thực phẩm vào căn cứ, lo cho đồng đội của con mình như ngày nào anh Cúc còn sống. 613 SÁNG NGỜI CHẤT NGỌC ANH HÙNG Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, mẹ về sống với gia đình bà Nguyễn Thị Đào, bạn sui gia của mẹ(3) ở xã Xuân Thành huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai. Tại đây chính quyền và bà con địa phương đã hết lòng quan tâm chăm sóc mẹ, xây nhà tình nghĩa cho mẹ trong đợt đầu tiên năm 1990. Đến năm 1991 mẹ lâm bệnh nặng và qua đời. Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.
