Mẹ VNAH Cao Thị Soi (1919 - 1995)
Khí phách của một mảnh đất không chỉ được đo bằng độ dày của những trận pháo bầy, mà được thử thách qua bản lĩnh của những người phụ nữ tay không bước vào đồn giặc trên mặt trận đấu tranh chính trị. Đi qua những năm tháng sục sôi của phong trào công nhân đồn điền cao su Bình Sơn, tôi tìm thấy một câu chuyện lay động về Mẹ Việt Nam Anh hùng Cao Thị Soi, người mà xóm giềng vẫn gọi bằng danh xưng mộc mạc là bà Chữ. Cuộc đời mẹ là chiếc neo tinh thần kiên định, biến lý lẽ đanh thép thành vũ khí buộc kẻ thù phải nhượng bộ, gạt đi gánh nặng bi thương để hiến dâng trọn vẹn những báu vật lớn nhất đời mình cho ngày hội toàn thắng của non sông.
Đối với tôi, hành trình dấn thân của mẹ Cao Thị Soi mang sắc màu vô cùng đặc biệt của tình cốt nhục Bắc - Nam chung một nhà. Mẹ sinh năm 1919 tại tỉnh Hải Dương, dải đất phía Bắc giàu truyền thống văn hiến và yêu nước, trước khi di chuyển vào miền Đông lập nghiệp. Trở thành hạt nhân nòng cốt của các cuộc đấu tranh tại đồn điền Bình Sơn, mẹ gạt lo toan cá nhân để mưu trí tổ chức các phong trào mật lẫn công khai. Tinh thần can trường của mẹ thể hiện rõ qua các cuộc biểu tình trực diện kéo lên tận quận, tận tỉnh, dùng lý lẽ đanh thép gạt phăng các luận điệu đàn áp, buộc đối phương phải chịu thua và nhượng bộ các yêu sách. Bản lĩnh kiên cường ấy của người mẹ Hải Dương đã truyền lửa cho ba người con trai lần lượt lên đường tòng quân. Nhưng chiến tranh chống Mỹ khốc liệt đã lấy đi của mẹ cả ba báu vật độc nhất khi các anh ngã xuống lúc tuổi xuân đang độ chín rực rỡ nhất. Người con trai thứ nhất là liệt sĩ Nguyễn Văn Nhân, sinh năm 1946, anh dũng hy sinh vào ngày 15/2/1967. Nỗi đau nhân đôi khi người anh em sinh đôi là liệt sĩ Nguyễn Văn Nghĩa, sinh năm 1946, cũng nằm lại nơi chiến trường ngày 3/6/1970. Thử thách nghiệt ngã ập đến tận cùng khi người con trai út là liệt sĩ Nguyễn Văn Lý, sinh năm 1952, cũng kiên cường giữ đất và hy sinh vào ngày 26/4/1972.
Đứng từ góc nhìn cảm nhận cá nhân, tôi lặng người trước vết thương lòng quá lớn đè nặng lên một cuộc đời dâng hiến vẹn toàn. Ba lần nhận tin dữ, ba người con trai dứt ruột đẻ ra lần lượt gửi lại thân xác nơi đất mẹ bao dung, trở thành nỗi đau thắt ruột gan mà không một ngày ngơi rỉ máu trong lòng người mẹ hiền. Vượt lên mọi bi thương tột cùng, mẹ vẫn đứng vững để tiếp tục làm điểm tựa tinh thần vững chắc cho gia đình và phong trào cách mạng địa phương cho đến khi mất ngày 22/8/1995 tại xã Bình Sơn, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Để ghi nhận sự dâng hiến vĩ đại đó, năm 1985, mẹ đã được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba. Đến ngày 17/12/1994, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 394/KTCTN phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Cao Thị Soi. Hiện nay, ngọn lửa truyền thống vẹn nguyên vẫn được giữ gìn vẹn toàn khi người cháu của mẹ là bà Nguyễn Thị Thanh Thúy đang ngày đêm khói hương thờ cúng mẹ và các liệt sĩ tại gia đình.
Từ khoảng lặng lịch sử đầy xót xa của gia đình mẹ Cao Thị Soi, bản thân tôi nhận ra bài học sâu sắc về giá trị của sự dấn thân và lý tưởng cống hiến của tuổi trẻ ngày hôm nay. Bình yên dưới bầu trời tự do ngày nay không tự nhiên sẵn có, mà được đổi lấy bằng tuổi xuân, bằng những giọt nước mắt lặn thầm và dòng máu cốt nhục trải dài từ Bắc chí Nam của thế hệ đi trước. Vì lẽ đó, nghĩa vụ tri ân của chúng ta không thể chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu sáo rỗng hay các phong trào bề nổi. Sự trân trọng chân chính nhất phải được chuyển hóa thành động lực trong mỗi giờ học tập, mỗi ngày lao động nghiêm túc, tích cực dấn thân vào các hoạt động đền ơn đáp nghĩa hướng về các gia đình chính sách và có ý thức tự tay bảo tồn, số hóa các tư liệu lịch sử địa phương để câu chuyện về mẹ luôn sống mãi cùng thời gian.
Quá khứ hào hùng chính là chiếc neo định vị cho một lối sống tử tế, trách nhiệm giữa dòng đời hối hả. Khi nghĩ về hình ảnh người mẹ Hải Dương can trường trên mặt trận đấu tranh chính trị, tôi tự dặn lòng phải rũ bỏ lối sống thờ ơ, ích kỷ, biến niềm xúc động thiêng liêng hôm nay thành nguồn năng lượng tích cực, dùng sức trẻ và trí tuệ để chung tay xây dựng quê hương
