Mẹ VNAH Công Thị Mùi - Hai tấm bằng Tổ quốc ghi công trên vách nhà

Trong căn nhà nhỏ ở Phú Thượng, trên bức tường đối diện bàn thờ có ba khung bằng được treo ngay ngắn.

Một là Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Hai khung còn lại là Bằng Tổ quốc ghi công của hai người con.

Mỗi sáng, sau khi thắp nén hương, Mẹ Công Thị Mùi đều đứng lặng rất lâu trước ba khung bằng ấy.

Mẹ khẽ nói:

"Các con vẫn ở đây với mẹ."

Đó là câu nói giản dị, nhưng chứa đựng cả cuộc đời của một người mẹ.

Mẹ sinh được sáu người con.

Bốn trai.

Hai gái.

Những năm đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, gia đình Mẹ cũng như bao gia đình khác ở miền Bắc.

Ban ngày sản xuất.

Ban đêm nghe tin chiến sự từ chiếc radio nhỏ.

Mỗi lần loa phát thanh vang lên lời kêu gọi thanh niên lên đường bảo vệ Tổ quốc, cả xóm lại lặng đi.

Năm 1968, người con trai cả Công Văn Ngọc, mới mười chín tuổi, tình nguyện viết đơn nhập ngũ.

Biết tin, nhiều người thương Mẹ:

"Con còn trẻ quá..."

Mẹ nhìn con rồi nhẹ nhàng nói:

"Nếu Tổ quốc gọi thì mẹ không giữ."

Hôm lên đường, Mẹ chỉ kịp sửa lại cổ áo quân phục.

Gói cho con ít bánh và dặn:

"Ở chiến trường phải thương đồng đội như anh em ruột."

Cậu thanh niên mỉm cười:

"Con sẽ trở về, mẹ đừng lo."

Đó là lời hứa chưa bao giờ thực hiện được.

Những năm sau đó, thư từ chiến trường vẫn đều đặn gửi về.

Trong từng lá thư, người con trai luôn viết:

"Mẹ giữ gìn sức khỏe. Con vẫn bình an."

Mẹ đọc đi đọc lại.

Cất cẩn thận từng bức thư trong chiếc hộp gỗ nhỏ.

Rồi một ngày năm 1973, người cán bộ xã bước vào sân.

Chỉ nhìn nét mặt ông, Mẹ đã hiểu.

Tờ giấy báo tử trên tay khiến cả khoảng sân như lặng đi.

Con trai cả của Mẹ đã anh dũng hy sinh.

Đêm ấy, Mẹ không ngủ.

Mẹ ngồi trước bàn thờ đến sáng.

Rồi lặng lẽ nói với các con còn lại:

"Anh con đã làm tròn bổn phận."

Không một lời than trách.

Không một tiếng oán hờn.

Chỉ có nước mắt chảy ngược vào lòng.

Đất nước thống nhất.

Mọi người nghĩ rằng gia đình Mẹ đã có thể yên bình.

Nhưng năm 1978, người con trai út Công Nghĩa Hoa tiếp tục tình nguyện nhập ngũ.

Lần này, anh lên đường làm nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn Campuchia và bảo vệ biên giới Tây Nam.

Có người khuyên:

"Nhà đã mất một người con rồi..."

Mẹ vẫn động viên con:

"Đất nước còn cần thì con cứ đi."

Một năm sau.

Tin dữ lại đến.

Người con út cũng đã ngã xuống trong một trận chiến ác liệt.

Lần thứ hai.

Mẹ nhận giấy báo tử.

Lần thứ hai.

Một người con trở về với Mẹ chỉ bằng tấm giấy ghi công.

Có người hỏi:

"Mẹ có trách các con không?"

Mẹ lắc đầu:

"Không. Mẹ chỉ thương..."

Câu nói bỏ lửng.

Nhưng ai cũng hiểu.

Đó là nỗi đau không gì có thể gọi thành lời.

Những năm sau này, ngoài hai người con là liệt sĩ, Mẹ còn lần lượt chịu thêm những mất mát khác khi hai người con trai nữa qua đời vì bệnh tật và khi còn nhỏ.

Người mẹ ấy đã tiễn cả bốn người con trai.

Nhưng chưa bao giờ gục ngã.

Mẹ vẫn chăm lo con cháu.

Vẫn dạy các cháu sống ngay thẳng, yêu nước và biết ơn những người đã hy sinh.

Người cháu gái Công Thị Thanh Thủy, người trực tiếp chăm sóc Mẹ những năm cuối đời, kể rằng điều Mẹ day dứt nhất không phải là những huân chương.

Mà là:

"Bao giờ mới tìm được phần mộ của hai con để hương khói."

Đó là tâm nguyện Mẹ mang theo suốt cuộc đời.

Năm 2014, Nhà nước phong tặng Mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Mỗi khi có đoàn thanh niên đến thăm, Mẹ đều xúc động.

Mẹ nói:

"Mỗi lần nghe gọi là Mẹ Việt Nam Anh hùng, tôi lại nhớ các con."

Nói rồi Mẹ nhìn lên hai tấm bằng Tổ quốc ghi công.

Đôi mắt người mẹ đã gần trăm tuổi vẫn đỏ hoe như ngày đầu nhận tin dữ.

Mùa xuân năm 2025, Mẹ thanh thản ra đi ở tuổi một trăm.

Nhưng trong căn nhà nhỏ ấy, ba khung bằng vẫn còn nguyên trên vách.

Như một lời nhắc nhở rằng có những người mẹ đã gửi cả tuổi xuân, cả những người con yêu quý nhất của mình cho Tổ quốc để đất nước có được hòa bình hôm nay