Mẹ VNAH Dương Thị Nhám (1906-1995)
Đứng trước sự bao la của đất trời và nhịp sống yên bình hôm nay, tôi nhận ra những giá trị vững bền nhất thường được dệt nên từ muôn vàn điều lặng lẽ. Lịch sử không chỉ là thanh âm của những trận đánh lớn, mà còn là nhịp đập son sắt của những nếp nhà hậu phương dũng cảm bám trụ qua giông bão thời gian. Tìm về dòng ký ức thời hoa lửa trên quê hương Long Thành, tỉnh Đồng Nai, hành trình phụng sự của Mẹ Việt Nam Anh hùng Dương Thị Nhám đã để lại trong lòng tôi một khoảng lặng đầy kính cẩn và biết ơn sâu sắc.
Đối với tôi, cuộc đời mẹ Dương Thị Nhám là hiện thân cho lòng thủy chung son sắt, một đời hướng về chính nghĩa của người phụ nữ miền Đông. Mẹ sinh năm 1906 tại xã Long Phước, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước khốc liệt, người mẹ ấy đã gạt đi những lo toan, nguy hiểm rình rập để mưu trí che giấu, bảo vệ cán bộ cách mạng an toàn ngay trong nếp nhà mình. Không quản ngại khó khăn, mẹ tích cực tham gia phong trào tiếp tế, chắt chiu từng hạt gạo, củ khoai để nuôi quân vững chí đánh giặc. Tấm lòng son sắt của mẹ là ngọn đuốc thắp lên lý tưởng cho các con lên đường nhập ngũ, để rồi hai người con trai yêu dấu của mẹ đã vĩnh viễn gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường: Liệt sĩ Võ Trọng Nghĩa (sinh năm 1937): Anh dũng hy sinh vào ngày 15/8/1965 (Bằng Tổ quốc ghi công số 5P.590) và Liệt sĩ Võ Văn Khai (sinh năm 1935): Nối tiếp tinh thần kiên cường của em trai, anh chiến đấu quả cảm và đã ngã xuống vào ngày 20/9/1967 (Bằng Tổ quốc ghi công số 3x.755).
Đứng từ góc nhìn cảm nhận cá nhân, tôi lặng người trước nỗi đau nát lòng đè nặng lên đôi vai gầy của mẹ. Chỉ trong vòng hai năm, hai người con trai – những báu vật lớn nhất cuộc đời mẹ – đã lần lượt nằm lại đất mẹ bao dung khi hoài bão tuổi đôi mươi còn đang dạt dào. Vượt lên những mất mát xé ruột gan ấy, mẹ vẫn kiên cường bám trụ quê hương, chứng kiến ngày non sông hoàn toàn độc lập và mất ngày 19/8/1995. Để tri ân cống hiến vĩ đại đó, ngày 26/9/2014, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 2393/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Dương Thị Nhám. Hiện nay, ngọn lửa tri ân vẹn nguyên của gia đình vẫn đang được người con của mẹ là ông Võ Văn Cơ ngày đêm khói hương thờ cúng mẹ tại ấp Phước Hòa, xã Long Phước.
Từ cuộc đời thầm lặng của mẹ Dương Thị Nhám, tôi rút ra bài học sâu sắc về giá trị của sự tận hiến và trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Sự tự do mà chúng ta đang nâng niu ngày nay được đổi lấy từ chính những hũ gạo nuôi quân, từ nếp nhà chở che cán bộ và xương máu của những cuộc đời mười chín, đôi mươi. Vì vậy, bài học "Uống nước nhớ nguồn" của mỗi chúng ta phải được hiện thực hóa bằng hành động thiết thực hằng ngày: hăng hái học tập, lao động có ích, tích cực tham gia các phong trào đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc các gia đình chính sách và có ý thức bảo tồn dữ liệu lịch sử địa phương để câu chuyện về tấm lòng son sắt của mẹ luôn sống mãi.
