Mẹ VNAH Dương Thị Nhỏ (1922 - 2006)
Dưới sắc xanh dịu dàng của vùng đất Long Khánh hôm nay, tôi luôn cảm thấy tâm hồn mình chùng xuống trước những bài học lịch sử được viết nên từ chính sự chịu đựng kham khổ của lòng mẹ thời hoa lửa. Hòa bình, tự do và sự yên bình dưới bầu trời ngày hôm nay không tự nhiên sẵn có, mà được đắp bồi từ những nếp nhà trung hậu, nơi những người mẹ đã gạt niềm riêng để hiến dâng những gì trân quý nhất cho non sông xã tắc. Tìm về nguồn sử liệu hào hùng của tỉnh Đồng Nai, chặng đường dâng hiến thầm lặng của Mẹ Việt Nam Anh hùng Dương Thị Nhám (tên mẹ theo tư liệu địa phương là Dương Thị Nhỏ) đã chạm vào tâm khảm tôi với một niềm tôn kính và thấu cảm sâu sắc.
Đối với tôi, cuộc đời mẹ Dương Thị Nhỏ là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần kiên trung của người phụ nữ miền Đông Nam Bộ. Mẹ sinh năm 1922 tại phường Xuân Bình, thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai, tọa độ chiến lược quan trọng đóng vai trò là cửa ngõ phía đông bắc Sài Gòn, nơi kẻ thù từng dốc sức xây dựng thành một tuyến phòng thủ kiên cố bực nhất. Sống ngay giữa lòng vùng đất lửa khốc liệt, mẹ đã can trường gánh vác vai trò hậu phương vững chắc, làm bệ đỡ tinh thần để các con yên tâm lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ giang sơn. Sự mưu trí và lòng kiên định của mẹ thể hiện rõ qua những năm tháng đối mặt với tai mắt kẻ thù, dẫu ngôi nhà của mẹ nhiều lần bị địch lục soát, rình mò và dò xét ngày đêm, chúng vẫn bất lực không thể khai thác được bất kỳ thông tin nào. Nhưng cái giá của ngày hội toàn thắng là nỗi đau nát lòng khi chỉ trong vòng vài tháng của năm 1968 khốc liệt, mẹ phải liên tiếp nhận tin dữ hai người con trai yêu dấu đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường Xuân Lộc - Long Khánh. Đó là liệt sĩ Nguyễn Văn Trực, anh dũng ngã xuống vào tháng 1/1968 trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân lịch sử, và người em trai là liệt sĩ Nguyễn Văn Trọng, kiên cường giữ đất và hy sinh vào tháng 4/1968.
Đứng từ góc nhìn cảm nhận cá nhân, tôi nghẹn ngào trước nếp sống vẹn toàn nghĩa tình và đức chịu đựng phi thường của mẹ. Hai người con trai mang theo bao hoài bão tuổi trẻ cùng ngã xuống trong một mùa hoa lửa, trở thành vết thương lòng âm ỉ cháy suốt đời mẹ, nhưng người mẹ hiền từ, chịu thương chịu khó ấy vẫn sống chan hòa, sẵn sàng giúp đỡ xóm giềng xung quanh. Mẹ đồng hành cùng sự đổi thay của quê hương và qua đời vào ngày 18/1/2006 tại thị xã Long Khánh. Theo lời kể đong đầy hoài niệm của người con trai là ông Nguyễn Văn Trí, những năm tháng xế chiều, dù tuổi cao sức yếu, mẹ vẫn luôn nhớ về những người con đã khuất, thường xuyên kể cho con cháu nghe về tinh thần chiến đấu quả cảm của các bác, các anh như một lời nhắn nhủ thiêng liêng hướng lớp trẻ sống xứng đáng với truyền thống gia đình. Ghi nhận cống hiến vĩ đại đó, ngày 26/9/2014, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 2393/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ.
Từ khoảng lặng lịch sử chứa chan tình mẫu tử của gia đình mẹ, tôi tự rút ra cho mình bài học lập thân sâu sắc về ý thức trách nhiệm gìn giữ ngọn lửa truyền thống. Sự bình yên dưới bầu trời tự do ngày nay được đổi lấy từ chính những tháng ngày đối mặt với hiểm nguy rình rập của mẹ, từ sự chia ly nát lòng và xương máu của lớp lớp cha anh đi trước. Vì lẽ đó, lòng biết ơn của tuổi trẻ không cho phép chúng ta sống hời hợt, vị kỷ mà phải chuyển hóa thành động lực thực tế thông qua việc miệt mài học tập nâng cao tri thức, sống tử tế, lương thiện, tích cực tham gia các phong trào đền ơn đáp nghĩa hướng về các gia đình chính sách và có ý thức tự tay bảo tồn, số hóa các tư liệu lịch sử địa phương để câu chuyện về mẹ luôn sống mãi cùng thời gian.
Đối với tôi, những lời răn dạy thầm lặng của mẹ Dương Thị Nhỏ gieo lại cho thế hệ mai sau chính là chiếc neo định vị bền vững nhất giữa dòng đời hối hả. Tôi nguyện giữ gìn lối sống nghĩa tình, đem bầu nhiệt huyết của tuổi trẻ nỗ lực công tác, lao động sáng tạo và lan tỏa những giá trị đạo đức tốt đẹp đến với cộng đồng, quyết tâm chung tay xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp và văn minh, xứng đáng với sự dâng hiến vĩ đại của các bậc tiền nhân đi trước.
