Mẹ VNAH Hoàng Thị Loan

Trong thời gian kháng chiến chống Mỹ, cách ngã tư Cây Da, liên tỉnh lộ số 2, ấp Suối Sóc, xã Xuân Mỹ (huyện Cẩm Mỹ) chừng 30 mét, có căn nhà lá lụp xụp quanh năm hiu quạnh, đó là nhà của mẹ Thành (tên thật là Hoàng Thị Loan sinh năm 1915). Mẹ sống ở đây từ khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi năm 1954. Quê chính của mẹ ở Nội Duệ, Tuyên Du, Bắc Ninh. Năm 1933, lúc đó mới 18 tuổi, mẹ đã xa quê huơng vào làm công nhân công tra cho đồn Điền cao su Chúp (Campuchia). Cuộc sống của người công nhân công tra nơi đâu cũng khắc nghiệt, khổ ải, luôn bị hà hiếp, đánh đập. Chồng mẹ, ông Đỗ Văn Đắc cũng là công nhân công tra. Năm 1958, mẹ cùng chồng con rời đồn điền cao su Chúp về Cẩm Mỹ làm ăn sinh sống, nhưng chồng mẹ không làm công nhân cao su nữa, mà chuyển qua làm be củi ở tận Bình Tuy. Ngày 5/1/1959, mẹ được tin chồng bị xe be đè chết. Đau thương chịu tang chồng, mẹ chỉ còn có con là niềm an ủi. Trong cao trào chống phá ấp chiến lược ở địa phương, tháng 8/1964, anh Đỗ Văn Huấn ( tên thật Đỗ Văn Thành ) vừa tròn 18 tuổi, từ biệt mẹ lên đường tham gia cách mạng. Theo bước anh, tháng 7-1965, anh Đỗ Văn Bé 16 tuổi cũng nhập ngũ, gia đình chỉ còn mẹ và đứa cháu gái con anh Huấn mới 1 tuổi, cô con dâu thì đã ly thân với chồng. Trong những năm 1965-1966, đế quốc Mỹ ra sức càn quét, đánh phá cơ sở cách mạng, gây tội ác dã man. ở đồn điền cao su Cẩm Mỹ, những gia đình có người thoát ly kháng chiến, những công nhân tình nghi có hoạt động cách mạng luôn bị chúng rình rập, theo dõi, bắt bớ, đánh đập khảo tra, cuộc sống hết sức cơ cực. Vì neo đơn và lo cho cháu, nên hàng ngày mẹ Thành phải xin bà con hàng xóm từng ly sữa cho cháu uống, còn mình tìm củ mì ăn lây lất qua ngày. Người dân trong đồn điền thấy cảnh cơ cực của mẹ, đã tận tình giúp đỡ để mẹ buôn bán nuôi cháu để anh Huấn an tâm chiến đấu. Mẹ khéo tay, bánh gì cũng biết làm: bánh tráng, bánh giò, chè chuối... Buổi sáng mẹ gánh bánh ra sân điểm bán cho công nhân, đến trưa lại gánh về bán dưới gốc cây da gần nhà. Cuộc sống vất vả, vậy mà bọn địch đâu để cho mẹ yên, hết tên này đến tên khác theo dõi, hăm dọa mẹ “sao để cho con đi làm cách mạng”. Để được gần cháu, nuôi cháu, che mắt địch, nhiều lúc mẹ phải giả điên chửi cả vào mặt bọn tề ngụy ác ôn. Bọn giặc không tin, tìm cách thử, mẹ phải đổ cả gánh chè, đập chén, liệng bánh vào người chúng. Giữa năm 1971, quân ta giải phóng hàng loạt sở cao su ở tuyến lộ 2: Láng Lớn, Xà Bang, Quang Minh, Tân Việt Nam, Hoa Lạc, Việt Cường... Các anh đã đưa mẹ và cháu nội về sống ở Hoa Lạc. Tại đây mẹ mới hay tin cả hai anh Huấn và Bé đã ra đi vĩnh viễn, cống hiến đời mình cho cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do của đất nước. Mắt mẹ nhòa lệ vì đau đớn khi nghe đồng đội của các con kể lại: ngày 23/5/1969, anh Bé, Trung đội phó trinh sát tiểu đoàn 440 Bà Rịa, trong một trận chiến đấu phản phục kích tại Bàu Lâm - Xuyên Mộc đã chiến đấu anh dũng và hy sinh. Còn anh Huấn, Đại đội phó lực lượng huyện Cao su đi chiến đấu ở Rừng Tre - Châu Đức, bị địch đánh bom B52 hy sinh tháng 3/1970. Nuốt nước mắt vào lòng, mẹ nhớ lại những ngày vào thăm và tiếp tế cho bộ đội ở trong căn cứ, anh Huấn đã nói: “Mẹ nuôi cháu cho con, hòa bình về con sẽ báo hiếu cho mẹ”. Nhưng mẹ nào có mong các anh báo hiếu, mà chỉ mong thắng lợi để các anh quây quần bên mẹ. Rồi lời anh Bé lại văng vẳng bên tai mẹ: “Con đi cách mạng, có chết mẹ cũng đừng buồn khóc”. Lòng mẹ quặn đau khôn xiết. Trong vùng căn cứ, mẹ được các anh Ba Tho, Ba Động, Ba Quý, các đồng đội của anh Huấn, anh Bé, an ủi, chăm lo nên nỗi đau cũng vơi dần. Sau ngày miền Nam được giải phóng, mẹ và cháu nội sống trong sự thương yêu đùm bọc của bà con hàng xóm, Nông trường cao su Cẩm Mỹ, xã Cẩm Mỹ (nay là xã Xuân Mỹ, huyện Cẩm Mỹ). Ngày 11/12/1985, mẹ được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba. danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994. Mẹ đã vui sống cùng cháu nội, cháu cố cho đến khi qua đời vào ngày 8/9/1999.