Mẹ VNAH Huỳnh Thị Cận - Ba lần tiễn con, một đời không quên

Mỗi khi nhắc đến chiến tranh, Má Huỳnh Thị Cận không bao giờ nhớ những ngày tháng theo lịch, mà nhớ bằng tên của các con mình. Mỗi người con ngã xuống là một phần ký ức khắc sâu trong trái tim người mẹ. Dẫu tuổi đã ngoài chín mươi, trí nhớ của Mẹ vẫn còn minh mẫn. Có người hỏi vì sao Mẹ nhớ lâu đến vậy, Mẹ chỉ nhẹ nhàng đáp:

"Làm sao mẹ quên được ngày mất của con mình."

Má Huỳnh Thị Cận sinh ra trong một gia đình nghèo ở vùng Phú Hội, nơi sau này trở thành vùng căn cứ cách mạng nổi tiếng của huyện Nhơn Trạch. Mẹ trải qua mười lần sinh nở, nhưng vì bệnh tật và cuộc sống thiếu thốn, chỉ còn năm người con lớn lên trong vòng tay mẹ.

Cuộc sống của gia đình quanh năm gắn với ruộng rẫy và những gánh hàng rong. Thời kháng chiến chống Pháp, mỗi sáng tinh mơ, Má lại gánh trầu, cau đi bộ đến chợ Phước An, Phước Thọ bán lấy tiền mua gạo. Con đường đất đỏ khi ấy luôn đầy rẫy lính Pháp và những trạm kiểm soát.

Người con trai thứ tám của Mẹ, ông Lê Văn Xây, sau này kể lại rằng có những hôm lính Pháp chặn đường, lục tung gánh hàng của Mẹ. Nếu thấy tiền của chính quyền Sài Gòn thì chúng xé nát ngay trước mặt. Nếu phát hiện tiền của cách mạng, chúng tịch thu rồi đánh đập, hành hạ Mẹ. Dù vậy, Mẹ chưa bao giờ ngừng mang lương thực và những gì có thể để giúp lực lượng Việt Minh.

Mẹ thường bảo các con:

"Có cực mấy cũng chịu được, miễn là đất nước được yên."

Những lời nói ấy theo các con lớn lên giữa khói lửa chiến tranh.

Đến thời kháng chiến chống Mỹ, Phú Hội trở thành vùng tranh chấp ác liệt. Bom đạn cày xới ruộng vườn, những cuộc càn quét diễn ra liên tục. Thanh niên trong xã nô nức lên đường tòng quân. Gia đình Má Cận cũng không đứng ngoài cuộc.

Người con thứ chín Lê Văn Bên tham gia lực lượng du kích xã. Anh còn rất trẻ nhưng luôn xung phong nhận những nhiệm vụ nguy hiểm.

Ngày 3 tháng 10 năm 1965, anh cùng đồng đội đi treo cờ cách mạng. Khi đang làm nhiệm vụ thì bị địch phục kích. Bị thương nặng nhưng anh vẫn cố tìm đường rút lui. Không may, quân địch phát hiện. Chúng đưa anh ra giữa đường rồi bắn chết.

Tin dữ về đến nhà.

Má lặng người.

Đêm hôm ấy, Mẹ ngồi trước cửa, nhìn mãi về con đường làng.

Người ta tưởng Mẹ sẽ khóc.

Nhưng Mẹ chỉ khẽ nói:

"Nó chết vì nước."

Một năm sau, người con trai kế tiếp là Lê Văn Ron lên đường vào bộ đội chủ lực.

Trong trận Bến Trăng, đơn vị của anh đánh tan gần cả một đại đội địch.

Chiến thắng ấy phải đổi bằng máu.

Ngày 17 tháng 10 năm 1966, anh Ron anh dũng hy sinh.

Đồng đội không thể đưa thi hài anh trở về.

Từ đó, người mẹ chỉ còn biết gửi nỗi nhớ vào những nén nhang mỗi chiều.

Đau thương chưa dừng lại.

Người con út Lê Thị Mười, cô gái nhỏ mà Má vẫn gọi bằng cái tên trìu mến là Út Mười, cũng xin tham gia du kích xã.

Có người từng hỏi:

"Con gái sao cũng đi đánh giặc?"

Út Mười cười:

"Con gái cũng biết yêu nước."

Ngày 7 tháng 9 năm 1969, trong lúc đơn vị dừng chân tại Xóm Hố, một tên chiêu hồi chỉ điểm cho địch. Chúng tổ chức phục kích bất ngờ.

Út Mười cùng đồng đội chiến đấu đến những viên đạn cuối cùng.

Rồi chị ngã xuống giữa quê hương mình.

Khi báo tin cho Má, người cán bộ nghẹn lời.

Ba người con.

Ba lần tiễn biệt.

Ba khoảng trống không bao giờ lấp đầy.

Sau ngày đất nước thống nhất, gia đình chỉ tìm được hài cốt của Lê Văn Bên để đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện.

Hai người còn lại.

Bao năm tìm kiếm.

Vẫn không có tin tức.

Má Cận thường nhìn về phía cánh rừng nơi các con từng chiến đấu rồi nói:

"Không tìm được mộ cũng không sao. Đất quê mình chính là nơi tụi nhỏ nằm."

Những năm cuối đời, dù tuổi đã cao, trí nhớ của Mẹ vẫn rất minh mẫn.

Mỗi lần có đoàn cán bộ, học sinh hay bộ đội đến thăm, Mẹ đều kể lại từng câu chuyện về các con.

Không phải để nhắc lại nỗi đau.

Mà để thế hệ sau hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương.

Năm 1985, gia đình Mẹ được Nhà nước tặng Huân chương Độc lập hạng Ba.

Đến ngày 17 tháng 12 năm 1994, Mẹ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Khi cầm tấm bằng danh dự trên tay, Mẹ lặng lẽ đặt lên bàn thờ các con rồi nói:

"Má nhận thay cho tụi bây."

Ngày 10 tháng 10 năm 1998, Má Huỳnh Thị Cận qua đời, hưởng thọ 93 tuổi.

Người mẹ đã dành cả cuộc đời để nuôi con, tiễn con ra trận và gìn giữ ký ức về các con đến hơi thở cuối cùng.