MẸ VNAH LÊ THỊ MẸO
Mẹ Hai Mẹo (Lê Thị Mẹo) sinh năm Mậu Thân 1908 tại xã Long Điền, quận Long Điền, tỉnh Bà Rịa cũ (nay là thị trấn Long Điền, huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) trong một gia đình nông dân. Sau khi lấy chồng, mẹ sinh hạ 10 người con cả trai lẫn gái, nhưng vì đói khổ, thiếu thốn, chỉ năm người sống đến tuổi khôn lớn. Sau khi chồng có vợ nhỏ, mẹ về ở với người em gái là Lê Thị Đàn ở xã Phước Thái, quận Long Thành, tỉnh Biên Hòa cũ.
Sau khi sinh người con trai út, mẹ mắc bệnh tâm thần. Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, con gái lớn của mẹ là Hai Lan (Nguyễn Thị Lan) tham gia phong trào Thanh niên Tiền phong, là một trong những y tá đầu tiên của xã. Đầu năm 1946, giặc Pháp đóng bót ở Phước Thái để bảo vệ đường giao thông trên quốc lộ 15 (nay là quốc lộ 51) từ Long Thành đi Bà Rịa. Cuối năm, chúng rút bỏ bót, xã Phước Thái trở thành vùng độc lập nhưng thường bị địch càn quét khủng bố. Sáng 30/6/1947, địch càn vào căn cứ Phước Thái. Cô Hai Lan trúng đạn, hi sinh tại Gò Dưa. Sau Hiệp định Genève tháng 7/1954, anh Tư Minh (Nguyễn Văn Minh) con trai thứ ba của mẹ vừa lớn lên đã tham gia phong trào cách mạng địa phương. Anh là đoàn viên, là du kích mật hoạt động ở Phước Thái năm 1956, sau đó được điều ra Long Điền công tác. Lúc này, địch tiến hành các chiến dịch tố Cộng, diệt Cộng bằng đủ mọi sắc lính: bảo an, dân vệ, thanh niên chiến đấu... Nhiều cán bộ, đảng viên nằm vùng và cơ sở lần lượt bị bắt, bị tù đày và tra tấn dã man. Năm 1959, trong một lần đi công tác ở Hội Ngãi, anh bị địch bắt, thủ tiêu mất xác (sau ngày toàn thắng khá lâu mới xác minh được). Anh Tám Hoa (Nguyễn Văn Hoa) lớn lên đúng vào lúc phong trào cách mạng xã Phước Thái cũng như toàn huyện Long Thành hồi phục sau những tổn thất lớn lao năm 1959 do sự phản bội của Trần Hà Tư - Bí thư Huyện ủy. Tháng 6/1960, anh tham gia lực lượng mật, trở thành bí thư chi bộ xã khi mới ngoài 20 tuổi. Trong chiến lược Chiến tranh đặc biệt, nhân dân xã Phước Thái bị gom vào ấp chiến lược, địch mưu đồ chia cách nhân dân với cách mạng. Mẹ Mẹo và người em gái đều bị gom vào ấp. Bệnh của mẹ ngày càng nặng, rồi mẹ qua đời năm 1962. Mẹ qua đời, út Quang (Nguyễn Văn Quang) người con trai thứ mười mới 15 tuổi đã xin đi thoát li theo anh. Út Quang vào du kích xã và tỏ ra rất gan dạ. Anh Tám Hoa nhiều lần ở căn cứ Cầu Vạt hoặc suối Cả vượt rào kẽm gai về vận động nhân dân tự cởi ách phá xiềng. Chiều 30/4/1963 (6 tháng 3 năm Quý Mão), anh từ căn cứ ra ấp 2 đụng địch ở Bàu Đưng và hi sinh. Anh Tám Hoa hi sinh, út Quang xin chuyển lên đơn vị bộ đội Châu Đức (Bà Rịa - Long Khánh). Trong đợt Tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân, anh hi sinh trong lần đánh bót Sông Cầu ở Bình Ba đêm 22/1/1968. Mãi về sau gia đình mới biết tin. Mẹ Lê Thị Mẹo có 4 con hi sinh, 3 người được công nhận là liệt sĩ. Ghi nhớ công lao của mẹ, Nhà nước đã truy tặng mẹ danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.
