MẸ VNAH NGÔ THỊ MẸO

Mẹ Ngô Thị Mẹo (tên thường dùng - là Mụ Mẹo) sanh năm 1906, quê M ở tỉnh Quảng Ngãi. Chồng mẹ là ông Phan Văn On, người cùng tỉnh với mẹ. Trước cách mạng tháng Tám năm 1945, mẹ cùng chồng con vào lập nghiệp ở bên hông chợ Tân An (nay là đường Nguyễn Công Xưởng, thị xã Tân An, tỉnh Long An).

Mẹ có một nghề rất đặc biệt để làm phước cho bà con ở Tân An, đó là nghề đỡ đẻ, nên bà con thường gọi mẹ là Mụ Mẹo. Mẹ Ngô Thị Mẹo có chồng và 2 người con trai đi kháng chiến chống Pháp và cả ba người đều là liệt sĩ. Chồng mẹ là ông Phan Văn On (tên thường dùng là Trường Xuân), sanh năm 1905, tham gia hoạt động cách mạng ở quê nhà từ năm 1938. Bị lộ, ông cùng gia đình vào ở bên hông chợ Tân An làm nghề sửa chữa đèn Manchon và máy hát dĩa, chạy bằng dây thiều; tiệm mang bản hiệu Trường Xuân để sống và che mắt địch, tiếp tục hoạt động. Đi vào cuộc kháng chiến chống Pháp, ông cùng 2 con trai và người bạn (cùng quê) là Trường Sơn thoát ly gia đình tham gia kháng chiến vào cuối năm 1945.

Lúc này, bà Ngô Thị Mẹo bị bịnh qua đời. Ông Trường Xuân cùng 2 con là Phan Văn Phát (Trường Phát) và Phan Văn Thành (Trường Thành) và ông Trường Sơn hình thành tổ sản xuất võ khí thô sơ, sau gọi là Binh Công Xưởng Khu 8 (gọi tắt là BCX. K8). Ông sáng chế ra lựu đạn có đuôi, giựt dây ném, được đặt tên là lựu đạn Trường Xuân, cung cấp cho chiến trường Khu 8. Đơn vị Binh Công Xưởng phải dời nhiều nơi trong Đồng Tháp Mười và trụ lại ở kinh Cây Vông (trên Gãy Cờ Đen). Ngày 20 tháng 9 năm 1947, trong lúc đang sản xuất võ khí, thuốc nổ và hóa chất bị cháy, cả 4 người: Trường Xuân, Trường Sơn, Trường Phát và Trường Thành đều hy sinh. Tưởng nhớ công lao của ông, tên ông Trường Xuân được đặt cho tên xã ở Gãy Cờ Đen là xã Trường Xuân từ thời chống Pháp. Tên các con ông - và người bạn được đặt cho các ấp của - xã Trường Xuân.

Chồng và 2 con đều là liệt sĩ, nên mẹ Ngô Thị Mẹo được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG ngày 5 tháng 6 năm 2007.

Hằng năm, Ủy ban nhân dân xã và đồng bào xã Trường Xuân lấy ngày 27 tháng 7 làm lễ giỗ chung cho mẹ, chồng và con mẹ cùng các liệt sĩ và lấy Nhà Truyền thống xã Trường Xuân làm nơi thờ phụng mẹ, trong đó có mẹ Ngô Thị Mẹo.