Mẹ VNAH Nguyễn Thị Liên (1922-1970)
Mẹ VNAH Nguyễn Thị Liên (1922-1970)
Sinh năm 1922 tại ấp Núi Đất, xã Bình Trước, quận Châu Thành, tỉnh Biên Hòa (nay thuộc phường Tân Tiến, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai), mẹ Nguyễn Thị Liên là con gái của một gia đình lao động nghèo thành thị. Mẹ xuống đồn điền làm phu cạo từ lúc còn rất trẻ. Chồng mẹ là ông Phạm Văn Hỉ, quê gốc Quảng Trị, là cơ sở cách mạng được Đảng đưa vào Nam sinh sống và hoạt động trong vùng cao su, từ Long Khánh về Bình Sơn. Hai vợ chồng mẹ sinh hạ một trai duy nhất là Phạm Văn Dân. Mẹ Nguyễn Thị Liên mới đầu làm phu cạo mủ cùng chồng, sau được đưa vào nhà máy chế biến mủ Bình Sơn. Hai vợ chồng mẹ là cơ sở cách mạng suốt hai thời kỳ kháng chiến, từng tham gia nhiều công tác: vận động đóng góp ủng hộ gạo, tiền, thuốc men, thu lượm tin tức địch để báo ra căn cứ... Mẹ nhận mua giúp hoặc mua cho anh em trong rừng một số đồ: thuốc chữa bệnh, ny-lông và tăng võng dù, dây điện để đánh mìn... may, chưa khi nào địch phát hiện. Đôi khi mẹ mang các thứ đó ra lô, còn thì anh em về tận nhà lấy vào đêm khuya. Những lúc đó, ông Hỉ xách chai ra cửa làm như sắp đi mua rượu để cảnh giới, bảo vệ an toàn cho anh em. Ông có vẻ ngoài chất phác, chậm chạp, thậm chí khù khờ nên vài lần đi chợ Long Thành mua dùm thuốc trụ sinh qua mấy chặng gác dọc đường mà địch không xét hỏi. Một số lần, mẹ mang gạo, muối, tăng võng... tới tận căn cứ ở An Viễn cho anh em bằng thùng hai đáy trót lọt. Anh Phạm Văn Dân là con trai duy nhất nên được mẹ cho SÁNG NGỜI CHẤT NGỌC ANH HÙNG đi học đến hết bậc Trung học (cấp 2) ở trường quận Long Thành. Khi địch bắt đầu xây dựng ấp chiến lược, gom dân để kềm kẹp, thì anh vừa 18 tuổi. Được cán bộ nằm vùng giáo dục, anh không muốn sống cảnh cá chậu chim lồng, xin phép cha mẹ cho đi thoát ly. Ông bà đồng ý ngay vì hiểu rõ đâu là con đường chính nghĩa; không thể để con mình cầm súng giặc chống lại bà con thân thuộc xóm giềng. Anh có trình độ văn hóa khá nên được đơn vị cho đi đào tạo y tá, phục vụ ở trạm quân y. Xa con, mẹ rất nhớ núm ruột thân yêu. Nhưng vì địch kềm chặt do có con đi bộ đội giải phóng, nên mẹ chỉ đi thăm anh một đôi lần. Mỗi lần có đồng chí nào về Bình Sơn công tác, mẹ đều nhắn tin và gửi cho anh một vài thứ gọn nhẹ. Từ ngày anh Phạm Văn Dân lên đường (tháng 1/1963), không đêm nào người mẹ già không mong mỏi con về. Mẹ thường cầu khẩn cho anh được bình an. Đến ngày toàn thắng, thấy các đồng đội của con mình trở về, mẹ đi tìm, hỏi thăm nhiều chỗ. Một bữa, mẹ nghe tin sét đánh: Phạm Văn Dân hy sinh ngày 6/8/1969 (24 tháng 6 năm Kỷ Dậu) tại xã Phước Thái trong một trận đụng độ giặc. Bị cú sốc, mẹ Nguyễn Thị Liên từ đó phát điên, ngày ngày đi rong khắp xã, vào các lô tìm con. Mẹ được đưa đi chữa trị, nhưng chấn thương tinh thần quá lớn nên người mẹ già lúc tỉnh, lúc điên. Mẹ Nguyễn Thị Liên qua đời cuối năm 1970, được Nhà nước truy tặng Huân chương Độc lập và danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994
