Mẹ VNAH Nguyễn Thị Mười
Dù đã bước sang tuổi 96, nhưng mẹ vẫn tinh anh, mẫn tiệp. Ký ức và những kỷ niệm của mẹ về hai người con là liệt sĩ Trần Ngọc Thạch và Trần Ngọc Sơn không hề phai nhạt. Nhắc đến gia đình và các con, đôi mắt của mẹ ngấn lệ, mẹ kể: mẹ sinh năm 1920, quê ở làng Định Công, Hà Nội trong một gia đình có truyền thống buôn bán nhỏ có cửa hàng ở phố Hàng Mã. Ngay từ lúc trẻ, các anh chị em trong gia đình mẹ đã được tuyên truyền giác ngộ về tinh thần cách mạng, trong phong trào thanh niên yêu nước lúc bấy giờ mẹ đã gặp và làm quen với anh Trần Ngọc Doanh quê ở Phủ Lý, Hà Nam làm nghề trạm khắc gỗ cùng gia đình lên phố Hàng Mã làm nghề, hai người đã bén duyên nên vợ nên chồng, năm 1946 cả gia đình tản cư từ Hà Nội lên lập nghiệp ở đất Hà Thạch. Ông bà sinh được 6 người con và một con nuôi là anh Trần Ngọc Minh từ lúc nhỏ (là con của vợ chồng anh trai trưởng đã mất trong chiến tranh). Thời buổi chiến tranh anh em 2 bên nội ngoại và chồng đều đi tham gia hoạt động cách mạng mẹ ở nhà làm ruộng và buôn bán chăm lo cho 7 người con và cả bố mẹ đẻ và bố mẹ chồng. Anh Trần Ngọc Thạch là con đầu và Trần Ngọc Sơn là con trai thứ hai của mẹ. Trong ký ức của mẹ thì anh cả Thạch rất ngoan hiền và có hiếu với mẹ. Là con trưởng trong một gia đình đông con nên ngay từ bé anh đã phải giúp bố mẹ công việc nhà cửa, đồng áng, trông nom các em,… Chính vì vậy khi lớn lên anh sớm có tính tự lập, biết quan tâm chăm lo cho công việc gia đình, mẹ những mong nương cậy vào anh lúc đau ốm tuổi già về sau, học hết lớp 7 anh Thạch đi học trung cấp chăn nuôi và về làm việc ở xã… Thế rồi theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc anh tình nguyện viết đơn lên đường vào Nam chiến đấu. Mẹ vẫn nhớ anh lên đường vào năm 1966, thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ đang bước vào giai đoạn cam go, khốc liệt nhất, khi ấy các em còn nhỏ dại, đang tuổi ăn học, anh thương mẹ và gia đình lắm. Lúc ấy mẹ đã dằn lòng, gạt nước mắt động viên anh vững tâm, vững bước, cố gắng hết mình cho công cuộc giải phóng của dân tộc, mong ngày hoà bình trở lại cả gia đình sẽ được đoàn tụ. Anh vào binh chủng đặc công nước tham gia bảo vệ Trung ương cục Miền Nam và hy sinh năm 1969 tại rừng đước Cà Mau xa xôi. Nhận được tin anh trai hy sinh, em thứ hai là anh Trần Ngọc Sơn năm 1972 vừa học xong cấp 3, xin phép mẹ, chích máu ở tay mình viết lá đơn xin nhập ngũ. Anh Sơn vào bộ đội thông tin liên lạc, hy sinh ngày 30 tháng 4 năm 1974 tại mặt trận Thừa Thiên Huế. Rồi anh Trần Ngọc Minh cũng lên đường nhập ngũ để trả thù cho các em. Ngày hòa bình thống nhất, chỉ có anh Trần Ngọc Minh trở về, lập gia đình ở gần kề nhà mẹ. Ghi nhận công lao to lớn của mẹ, năm 1977, mẹ và gia đình được Chủ tịch nước tặng Huân chương chống Mỹ cứu nước hạng Ba vì có 3 con tòng quân chống Mỹ cứu nước.
Nhắc đến 2 người con trai của mình, đến giờ trong sâu thẳm cõi lòng mẹ vẫn còn niềm day dứt không nguôi. Hai Anh nhập ngũ khi chưa có gia đình, ngày lên đường các anh vẫn vui vẻ nói mẹ yên tâm, hoà bình trở lại con sẽ về với mẹ, sẽ lấy vợ và sinh cho mẹ thật nhiều cháu, vậy mà… Kỷ vật của hai anh để lại chẳng có gì duy nhất có tấm ảnh của anh Sơn chụp trước lúc lên đường…Các anh hy sinh đều trong trường hợp thực hiện nhiệm vụ đặc biệt, sau này nghe đồng đội của các anh kể lại máu thịt của các anh đã hòa vào đất mẹ Việt Nam, nên mẹ và gia đình đã thống nhất lấy ngày ghi trên giấy báo tử là ngày giỗ của các anh. Không nỗi đau nào sánh bằng nỗi đau của người mẹ mất con, dẫu biết rằng chiến tranh có đau thương, mất mát, nhưng mẹ Mười chẳng thể ngờ rằng chiến tranh đã cướp của mẹ hai người con yêu quý, mẹ dường như ngã quỵ. Đôi mắt mẹ dường như mờ đi sau bao đêm dài khóc cạn nước mắt vì thương nhớ con nhưng mẹ luôn tự nhủ mình không thể gục ngã, còn đàn con thơ và bố mẹ hai bên nội ngoại còn đang trông cậy vào mẹ … Nuốt nước mắt vào trong, mẹ lại kiên cường lao động, sản xuất để góp sức chi viện cho kháng chiến, cùng chồng nuôi dạy các con lớn khôn, nên người.
Nói về những ngày tháng vất vả năm xưa, ông Trần Ngọc Lâm là con trai út của mẹ cho biết: “Những năm tháng vất vả trong và sau chiến tranh, mẹ là nguồn động viên lớn nhất, tần tảo sớm hôm, để nuôi chúng tôi khôn lớn, trưởng thành như ngày hôm nay…”.
