Mẹ VNAH Nguyễn Thị Ngụ - Ngọn đèn trước ngõ

Người dân thôn Trẫm Bàng vẫn thường kể với nhau rằng, nhiều năm trước, mỗi khi chiều xuống, trước hiên ngôi nhà nhỏ của Mẹ Nguyễn Thị Ngụ luôn có một ngọn đèn dầu được thắp lên.

Không phải để soi sáng lối đi.

Mà để...

Đợi con.

Ngày ấy, đất nước còn chìm trong khói lửa.

Người con trai cả của Mẹ là Nguyễn Anh Đường lên đường nhập ngũ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sau một thời gian hoàn thành nghĩa vụ trở về địa phương công tác, theo lệnh tổng động viên năm 1970, anh lại khoác ba lô trở về chiến trường.

Trước khi đi, anh ghé qua nhà.

Khi ấy, con gái anh – bé Nguyễn Thị Hà – mới chưa đầy hai mươi ngày tuổi.

Anh chỉ kịp bế con vào lòng một lần.

Rồi quay sang nắm chặt tay mẹ.

Mẹ Ngụ nhìn con thật lâu.

Không giữ lại.

Không khóc.

Chỉ dặn một câu giản dị:

"Đi mạnh giỏi nghe con. Mẹ ở nhà chờ."

Đó là lần cuối cùng hai mẹ con gặp nhau.

Hai năm sau.

Một tờ giấy báo tử được gửi về.

Liệt sĩ Nguyễn Anh Đường đã anh dũng hy sinh tại chiến trường Quảng Trị năm 1972.

Đến nay, phần mộ của anh vẫn chưa được tìm thấy.

Người mẹ già lặng lẽ nhận tờ giấy báo.

Bà không khóc thành tiếng.

Chỉ ngồi rất lâu trước bàn thờ, tay vuốt nhẹ lên tấm ảnh của con.

Từ đó, mỗi chiều, ngọn đèn dầu trước ngõ lại được thắp lên.

Người ta hỏi:

"Mẹ thắp đèn làm gì khi đường đã có điện?"

Mẹ chỉ cười hiền:

"Biết đâu thằng Đường về... thấy đèn mà tìm được lối."

Nỗi đau ấy chưa kịp nguôi.

Những năm cuối thập niên 1970, đất nước lại bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam.

Người con trai thứ năm của Mẹ là Nguyễn Hải Tâm tiếp tục lên đường.

Lần này, Mẹ tiễn con với đôi mắt đã nhiều nếp nhăn hơn.

Nhưng lời dặn vẫn như ngày nào:

"Giữ gìn sức khỏe. Hoàn thành nhiệm vụ rồi về."

Thế nhưng...

Người con ấy cũng không trở về.

Anh hy sinh năm 1979.

Phần mộ được an táng tại nghĩa trang liệt sĩ ở Cần Thơ.

Biết nơi con nằm.

Nhưng tuổi cao, sức yếu, Mẹ chưa một lần vào được phương Nam để thắp cho con một nén hương.

Người ta bảo, thời gian có thể xoa dịu mọi nỗi đau.

Nhưng với người mẹ mất con.

Thời gian chỉ làm cho nỗi nhớ lặng hơn.

Chứ không bao giờ vơi.

Mỗi sáng, Mẹ vẫn quét sân.

Chăm mấy khóm hoa trước ngõ.

Ngồi nhìn con đường làng.

Có hôm, Mẹ bảo con cháu:

"Mẹ chỉ mong trước khi nhắm mắt biết được nơi thằng Đường nằm để đón nó về..."

Ước nguyện ấy theo Mẹ suốt hơn nửa thế kỷ.

Một ước nguyện rất giản dị.

Nhưng cũng là điều day dứt nhất của cả cuộc đời người mẹ.

Gia đình Mẹ vốn có truyền thống cách mạng.

Trong bảy người con, nhiều người đã khoác áo lính.

Hai người con mãi mãi nằm lại vì Tổ quốc.

Bởi những hy sinh ấy, Mẹ được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Đối với người dân Trẫm Bàng, Mẹ không chỉ là một danh hiệu.

Mà là biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng.

Mỗi dịp 27/7, cán bộ, chiến sĩ và đoàn viên thanh niên lại đến thăm.

Mẹ luôn nắm tay từng người thật chặt.

Nhắc đi nhắc lại:

"Các con sống hòa thuận, giữ gìn đất nước cho yên bình là mẹ vui rồi."

Những năm cuối đời, dù tuổi đã ngoài một trăm, Mẹ vẫn còn khá minh mẫn.

Mỗi khi có người hỏi về hai người con liệt sĩ, ánh mắt Mẹ lại hướng về phía con đường trước ngõ.

Con đường ấy bây giờ rộng hơn.

Khang trang hơn.

Nhưng trong ký ức của Mẹ, vẫn còn in hình bóng hai chàng trai trẻ khoác ba lô rời quê năm nào.

Một người đi về phía Quảng Trị.

Một người đi về biên giới Tây Nam.

Và cả hai...

Đều gửi lại tuổi hai mươi cho Tổ quốc.