MẸ VNAH NGUYỄN THỊ PHƯƠNG

Mẹ Nguyễn Thị Phương, sanh năm 1916, ở vùng Vàm Bà Tám (khu vực rừng Phua Miêu, thuộc phum Xuxôm riêng, xã Xà Rốc, yện Kiên Saoai, tỉnh Cần Đan, nước mpuchia). Chồng mẹ, ông Mai Văn Nhật là Việt Kiều ở Campuchia.

Trên đất gia đình mẹ đã làm ăn phát đạt, giàu có nhất vùng này. Là chủ vựa cá, nhà mẹ có xe tải, nhiều chiếc ghe lớn và xuồng. Cán bộ cách mạng nhiều lần sang gây dựng phong trào trong bà con Việt Kiều đã dừng chân tại nhà mẹ. Nhờ đó, vợ chồng mẹ giác ngộ và đi theo con đường cách mạng đánh Tây góp phần giành độc lập. Vợ chồng mẹ nhận nhiệm vụ tiếp tế theo yêu cầu của tổ chức.

Nhà có xe tải thường chở cá lên Nông- Pênh bán, chuyến về mua hàng hóa theo yêu cầu của cách mạng, khi thì máy đánh chữ, giấy, mực in, khi thì a-xít, thuốc Tây... Chánh quyền tay sai của Pháp ở Campuchia nghi ngờ gia đình mẹ mua hàng hóa tiếp tế cho cách mạng, chúng nhiều lần bắt chồng mẹ đi tù, chúng bắt mẹ, châm lửa đốt nhà thiêu rụi gia sản,...

Các con của mẹ bị bệnh, chết dần chỉ còn lại mỗi anh Út Ưng (Mai Văn Ưng sanh năm 1948). Năm 1970, Lon Non do Mỹ hậu thuẫn, làm đảo chánh lật đổ Quốc trưởng Xihanúc. Tình hình phức tạp, thanh niên Việt kiều đều chạy vào rừng. Ở lại Phum chỉ còn những người già. Lính của Lon Non ập đến, lôi tất cả đàn ông ra sông nã đạn giết hàng chục người. Chồng mẹ bị tách riêng, trói vô gốc cây thốt nốt và bị bắn chết. Cuộc tàn sát đẫm máu tạm yên, anh Út Ưng từ trong rừng quay về tìm gia đình. Mẹ động viên anh tham gia cách mạng. Tháng 8/1970, anh Út Ưng vào đơn vị Đại đội 4, Tiểu đoàn 2, Đặc công Quân khu 8. Chồng chết, tài sản không còn, đứa con còn lại duy nhất đã lên đường kháng chiến. Bọn theo Mỹ đã đốt phá tất cả mười lần, mười căn nhà mẹ. Mẹ sống trong khó khăn, thiếu thốn, hàng ngày phải đi mò cua, bắt ốc, hái bông điên điển để sống.

Mẹ thường nói “ở hiền gặp lành”. Cái chòi của mẹ không cô đơn. Cán bộ, bộ đội sang Campuchia và từ Campuchia đi công tác vẫn thường đến cái chòi của mẹ tá túc. Các anh mang theo những ruột tượng gạo trút ra nuôi mẹ. Mẹ vẫn lo cho các con của cách mạng tô canh ngon từ những con cá, mớ rau mẹ kiếm được. Năm 1974, mẹ nhận được tin anh Mai Văn Ung hy sinh. Thế là đứa con duy nhất còn, lại của mẹ không còn.

Năm 1975 miền Nam giải phóng, mẹ trở về Tổ quốc. Tuy không còn người thân nhưng mẹ sống không cô đơn như mẹ nói: “Má sống không cô đơn, có chánh quyền, bà con trong họ tộc và tình xóm giềng”.

Mẹ Nguyễn Thị Phương, được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG ngày 24 tháng 4 năm 1995. Mẹ Nguyễn Thị Phương qua đời ngày 27 tháng 8 năm 1996. Hiện cháu cố là Nguyễn Văn Phước thờ phụng, hương khói cho mẹ tại ấp Long Thành, xã Phú Thành A, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp.