Mẹ VNAH Nguyễn Thị Tỷ (1888 - 2002)
Dưới bầu trời hòa bình xanh ngát của mảnh đất Suối Tre hôm nay, tôi luôn cảm thấy lòng mình chùng xuống mỗi khi lật mở những trang tư liệu thầm lặng của một thời hoa lửa. Lịch sử không chỉ được khắc ghi bằng tiếng súng vang dội nơi tiền tuyến, mà còn được đắp bồi từ chính sự chịu đựng, bám đất bám làng của những người mẹ hậu phương. Tìm về dòng ký ức hào hùng của địa phương, câu chuyện đời thực về Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Tỷ đã chạm vào tâm khảm tôi bằng một niềm tôn kính sâu sắc về một tượng đài trung hậu, đảm đang.
Đối với tôi, chặng đường đi qua giông bão của mẹ Nguyễn Thị Tỷ gắn liền với những năm tháng kháng chiến trường kỳ đầy gian khổ của khúc ruột miền Trung đầy nắng gió [2679/QĐCTN]. Mẹ sinh năm 1888 tại xã Hồng Thái, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận. Một đời lam lũ lo toan việc nhà để những người thân yêu nhất yên tâm dấn thân nơi tiền tuyến, mẹ đã chắt chiu từng giọt sữa ngọt ngào, gieo vào lòng các con niềm tự hào dân tộc. Thế nhưng, sự tàn khốc của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đã giáng những đòn chí mạng vào nếp nhà nhỏ khi chỉ trong vòng một năm, mẹ phải liên tiếp nhận tin dữ hai người con trai yêu dấu đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường. Người con trai thứ nhất là liệt sĩ Nguyễn Văn Xiếc, sinh năm 1923, anh dũng hy sinh vào ngày 15/10/1950. Nỗi đau xé ruột gan ấy chưa kịp vơi bớt thì đến tháng 10/1951, người con trai thứ hai của mẹ là liệt sĩ Nguyễn Văn Bét, sinh năm 1935, cũng kiên cường chiến đấu và ngã xuống tại mặt trận Mã Lăng - Lương Sơn, huyện Bắc Bình khi tuổi đời mới mười sáu xuân xanh.
Đứng từ góc nhìn cảm nhận cá nhân, tôi vô cùng xúc động trước nếp sống vẹn toàn nghĩa tình mà mẹ đã gieo lại cho cuộc đời [2679/QĐCTN]. Sau ngày non sông liền một dải, mẹ theo con gái là Nguyễn Thị Sự di chuyển vào miền Đông Nam Bộ, định cư tại xã Suối Tre, thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai. Theo lời kể của người thân, mẹ luôn là người bà, người mẹ hiền từ, bao dung và sống vô cùng nghĩa tình với xóm giềng xung quanh. Những năm tháng cuối đời, dù tuổi cao sức yếu, mẹ vẫn kiên trì tự mình thực hiện các sinh hoạt cá nhân, luôn ân cần dạy bảo con cháu điều hay lẽ phải, khuyên nhủ lớp trẻ phải chăm ngoan học hành và trọn đạo hiếu thuận với đấng sinh thành. Mẹ qua đời vào năm 2002, khép lại một thế kỷ lo toan phụng sự gia đình và quê hương xứ sở. Ghi nhận cống hiến vĩ đại đó, ngày 1/12/2015, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 2679/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Nguyễn Thị Tỷ.
Từ khoảng lặng lịch sử chứa chan tình mẫu tử của gia đình mẹ, tôi tự rút ra cho mình bài học sâu sắc về giá trị của việc biến lòng biết ơn thành những hành động thầm lặng mỗi ngày. Sự thanh bình mà chúng ta đang đón nhận được đánh đổi từ chính những năm tháng mẹ nén chặt nỗi đau mất đi các con. Vì vậy, trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày nay không nằm ở những lời hô hào sáo rỗng, mà phải được hiện thực hóa qua việc tự rèn luyện đạo đức, dốc sức học tập nâng cao tri thức, sống chan hòa nghĩa tình với mọi người xung quanh và chủ động gìn giữ, số hóa các tư liệu lịch sử quê hương để mạch nguồn tri ân mãi được nối dài qua năm tháng.
