Mẹ VNAH Phạm Thị Cần (1910- 1995)
Mẹ Phạm Thị Cần sinh năm 1910 trong một gia đình bần nông ở xã An Nhơn, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre. Thuở nhỏ ở với cha mẹ, lớn lên lập gia đình và theo chồng về trú quán ở ấp Thạnh Trị Thượng, xã Mỹ Hưng (Nay là xã Quới Điền, tỉnh Vĩnh Long). Chồng của mẹ là ông Trần Văn Ngọ sinh năm 1908, nghề nghiệp làm ruộng. Hai người chung sống với nhau được một thời gian không lâu thì chồng mẹ qua đời do bạo bệnh. Sau khi chồng mất được vài năm, mẹ tái giá với ông Trần Văn Trung sinh năm 1910, ngụ cùng ấp Thạnh Trị Thượng. Năm 1945, ông tham gia vào lực lượng dân quân của xã, đến năm 1948 hy sinh trong một trận chống càn với giặc Pháp.
Sau khi chồng hy sinh, mẹ ở vậy tần tảo sớm hôm nuôi dạy 7 người con gồm 6 trai 1 gái được khôn lớn trưởng thành. Thế rồi chiến tranh xảy ra trên quê hương ngày càng ác liệt, mẹ đã bao lần gạt nước mắt để lần lượt đưa tiễn các con lên đường tham gia chiến đấu chống giặc. Bản thân mẹ cũng tham gia làm giao liên, tiếp tế lương thực, thực phẩm, thuốc men, nuôi giấu cán bộ cách mạng, trong đó có cả đồng chí Lê Thanh Danh là Huyện ủy viên suốt gần 2 năm trời. Khoảng thời gian này, mẹ bị địch theo dõi rất gắt gao nhưng không đủ chứng cứ để buộc tội. Có lần, mẹ bị chúng nghi quan hệ với Việt cộng nên bắt đem về quận giam giữ, đánh đập suốt 3 ngày liền nhưng cũng không khai thác được gì đành phải thả ra. Chưa hết, mỗi khi lực lượng ta về phá ấp chiến lược hay phá cầu, phá lộ thì địch bắt mẹ phải bồi thường, không có tiền bồi thường nên chúng đem mẹ ra đánh đập rất tàn nhẫn.
Trong những năm gian khổ ấy, mẹ vừa phải chịu đựng sự đàn áp, khủng bố của địch vì bị chúng xếp vào loại gia đình Việt cộng, vừa thương nhớ các con không biết đến bao giờ mới trở về. Hàng đêm, nằm nghe tiếng súng nổ từ xa vọng lại mà lòng mẹ cứ thấp thỏm lo âu, chắp tay khấn vái nguyện cầu cho các con mình đều được bình an. Nhưng do bởi chiến tranh diễn ra ngày càng khốc liệt nên việc gì đến rồi nó cũng sẽ đến. Chỉ cách nhau không đầy 2 tháng trong năm 1961, mẹ liên tục nhận được hai hung tin như sét đánh ngang tai. Một là đứa con trai đầu lòng Trần Văn Thiêm đã hy sinh trong trận đánh biệt kích của địch ở Long Hòa – Trà Vinh. Hai là đứa con trai kế tiếp Trần Văn Miên đã hy sinh trong một trận càn của địch ở rừng lá bên cù lao Quốc tế. Thế là hai đứa con trai yêu quý của mẹ đã vĩnh viễn rời xa và mãi mãi không về. Nỗi đau này chưa nguôi thì nỗi đau khác lại đến, đưa con trai thứ sáu Trần Văn Chuẩn là cơ sở cách mạng bị địch bắt đánh đập và đem giam cầm ở khám Chí Hòa không biết sống chết ra sao? Mẹ đã khóc và khóc thật nhiều đến khi không còn giọt nước mắt nào để khóc. Rồi mẹ thầm nghĩ khóc nhiều cũng vô ích, chi bằng biến đau thương thành sức mạnh, chí căm thù giặc sâu sắc, giữ vững niềm tin vào thắng lợi của cách mạng. Từ đó, mẹ quyết tâm tham gia tích cực vào các hoạt động mà tổ chức giao cho. Còn lại 2 đứa con trai thứ Tám và thứ Út, mẹ cũng động viên lên đường tiếp bước cha anh. Đến năm 1969, mẹ lại nhận được hung tin đứa con thứ Tám là Trần Văn Quẩn đã hy sinh trong một trận đánh địch trên sông Băng Cung. Thế là cả 6 người con trai của mẹ tham gia kháng chiến thì đã có đến 3 người hy sinh vì Tổ quốc.
Sau những năm dài chịu đựng biết bao gian khổ, mất mát và hy sinh, tin chiến thắng ngày 30/4/1975 đã làm cho mẹ thỏa dạ, nức lòng. Vì kể từ đây quê hương Thạnh Phú đã sạch bóng quân thù, đất nước được hòa bình, thống nhất, độc lập, tự do. Với những thành tích đã đóng góp cho cách mạng trong kháng chiến, mẹ được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng III. Tiếp đó, ghi nhận sự cống hiến công sức, máu xương cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, ngày 17/12/1994, mẹ được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng”.
Thỉnh thoảng một mình ngồi trước mái hiên mẹ thường đăm chiêu tư lự, hướng về một nẻo xa xăm nào đó mà nước mắt cứ rưng rưng. Có lẽ mẹ đang nhớ thương anh Thiêm, anh Miên, anh Quẩn, những đứa con yêu quý của mẹ đã mãi mãi không về. Rồi vào ngày 25/02/1995, mẹ cũng từ biệt dương thế về nơi vĩnh hằng, hưởng thọ 85 tuổi./.
