MẸ VNAH PHẠM THỊ TRĂM

SỰ SÁNG TẠO ĐỘC ĐÁO CỦA MẸ

(Mẹ VNAH Phạm Thị Trăm – Tân Thiềng)

Chúng tôi đến nhà mẹ Phạm Thị Trăm, lần này hầu như đã quen thuộc lối đi vào. Đã có ba lần đến viếng Mẹ. Hai lần đầu đều tháp tùng đoàn của lãnh đạo Tỉnh và xã đến thăm, khi Mẹ còn sanh tiền, trong dịp kỷ niệm ngày thương binh liệt sĩ và Tết Nguyên đán. Một lần đến viếng trong ngày đám tang của Mẹ, cùng với đoàn lãnh đạo huyện Chợ Lách vào cuối tháng 5 năm 1998. Lúc ấy Mẹ hưởng thọ 85 tuổi.

Thiện Lương là tên ấp của xã Tân Thiềng, được tách ra và cải danh từ tên cũ Lương Khánh. Nơi đây là quê hương Mẹ. Nhà của mẹ Trăm ẩn sâu vào trong ấp. Trên tường được treo 02 Huân chương kháng chiến, 01 Huân chương độc lập và 01 Huy chương vì sự nghiệp nông nghiệp và phát triển nông thôn. Tất cả đều ghi tên mẹ Phạm Thị Trăm. Đối diện là 03 bằng chứng nhận liệt sĩ của ba người con của Mẹ.

Liệt sĩ Nguyễn Văn Hẹ (con thứ sáu của Mẹ) cán bộ kinh tài xã, hy sinh năm 1969 tại Tân Thiềng.

Liệt sĩ Nguyễn Văn Bảy, hạ sĩ địa phương quân huyện Chợ Lách, hy sinh năm 1970 tại Hưng Khánh Trung.

Liệt sĩ Nguyễn Văn Tám cán bộ tiểu đoàn tỉnh Bến Tre, hy sinh năm 1971 tại Thạnh Ngãi (Mỏ Cày).

Mẹ Trăm có tất cả chín người con. Trong đó có tám trai và một gái. Cả gia đình, hầu như là một, đều tham gia hoạt động cách mạng, hoặc thoát ly, hoặc ở địa phương. Người làm việc lớn, người làm việc nhỏ. Anh Hai, anh Tư, anh Năm giờ cũng đã về hưu. Chồng Mẹ, ông Nguyễn Văn Kiên, bà con lối xóm quen thân thường gọi là ông Mộc Liên, là giao liên xã, cũng đã qua đời.

Kể riêng về hoạt động của Mẹ, người con Út cho biết: Mẹ hoạt động và... tham gia công tác tập trung vào những năm 1968 đến năm 1975. Tuy trước đó; trong thời Pháp thuộc, Mẹ cũng đã cùng chồng được giao công tác giao liên xã.

Thời kỳ ác liệt nhất lại có các con sau còn thơ ấu. Hàng ngày Mẹ bắt ốc, hái rau, chăn nuôi gia súc để vừa lo cuộc sống cho gia đình và không lãng quên công tác. Nơi Mẹ ở gần con rạch nhỏ, cách dòng sông Cổ Chiên vài ba cây số. Nhà của Mẹ ẩn trong lùm cây um tùm, chung quanh là ruộng. Từ ngoài vào phải qua một cánh đồng rộng. Bên trong nhìn ra dễ dàng kiểm soát. Đây là vùng đất thấp. Vào mùa nước nổi, việc đi lại nơi đây rất khó khăn. Chính nơi này, bối cảnh như vậy, là điều kiện rất thuận lợi cho Mẹ sẵn sàng nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ trong nhà và dưới hầm. Mẹ đào hầm rất khéo cạnh chuồng gà. Có ai ngờ rằng, bên cạnh chuồng gia súc thúi hôi, lại có cái hầm nuôi giấu được cán bộ cách mạng. Mẹ cố tình sắp đặt như thế. Tuy nhiên, ngày thường Mẹ quét dọn sạch sẽ, thả gà chạy rong ngoài vườn. Khi có động tịch, chỉ cần một tiếng kêu, chúng nhanh chóng về chuồng, nhốt lại. Tiếng kêu gà ấy, cũng là một tín hiệu báo động cho cán bộ trong nhà.

Nhà Mẹ bố trí căn nhà nhỏ hẹp, nhà bằng cây lá thôi, con lại đông, tưởng chừng như không còn ai ở thêm được. Phải chăng đây là sự sáng tạo riêng, độc đáo trong vô vàng những sáng tạo của người phụ nữ Việt Nam có được trong thời kháng chiến. Suốt những năm nuôi giấu chiến sĩ, cán bộ cách mạng, Mẹ rất khéo léo tài tình, không để bọn tề xã phát hiện. Dù vậy Mẹ cũng bị chúng bắt nhiều lần vì nghi ngờ. Chưa kể những lần chúng bắt gom những gia đình cách mạng. Mỗi lần hàng rào kẽm gai ấp chiến lược bị cắt phá, là lần ấy chúng đến bắt Mẹ đi. Cứ thế cho đến khi xóm làng được giải phóng.

Bây giờ đến viếng mẹ Trăm, thắp nén nhang tưởng niệm Mẹ, chúng tôi còn thấy thêm bằng công nhận mẹ Phạm Thị Trăm, người "Mẹ Việt Nam anh hùng", treo cạnh những huân chương khác. Không ai khỏi bùi ngùi xúc động. Giờ Mẹ đã ra đi về cùng với chồng và các con liệt sĩ.