Mẹ VNAH Phan Thị Lâm (1901 - 1963)
Dưới vòm trời bình yên và những vạt rừng cao su xanh ngút ngàn của mảnh đất Long Thành hôm nay, tôi luôn nhận ra giá trị của độc lập, tự do được dệt nên từ những câu chuyện đời thường nhưng vô cùng vĩ đại. Lịch sử không chỉ nằm ở những trang sách, nó thấm đượm trong khói nhang tri ân, trong lòng son của những gia đình đã gạt niềm riêng vì nghĩa lớn của non sông. Khi lật mở nguồn tư liệu thời hoa lửa, cuộc đời đầy dâng hiến và chịu đựng của Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Lâm, người mà xóm giềng vẫn gọi bằng danh xưng mộc mạc – bà Cai Biểu, đã để lại trong lòng tôi một niềm xúc động và biết ơn sâu sắc.
Đối với tôi, hành trình đi qua giông bão của mẹ Phan Thị Lâm mang sắc màu vô cùng đặc biệt của tình cốt nhục hai miền Bắc - Nam chung một nhà. Mẹ sinh năm 1901 tại Thừa Thiên Huế, dải đất cố đô trầm mặc nhưng sục sôi tinh thần yêu nước, trước khi chuyển vào lập nghiệp và gắn bó cuộc đời với mảnh đất Bình Sơn, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Nơi quê hương mới, nếp nhà của mẹ trở thành chiếc nôi nuôi dưỡng lý tưởng cách mạng, để rồi cả chồng và hai người con trai của mẹ đều lần lượt hiến dâng mạng sống cho Tổ quốc. Người bạn đời của mẹ là liệt sĩ Đinh Văn Biểu, sinh năm 1898, tham gia hoạt động bí mật từ năm 1949, đến năm 1952 bị bắt, chịu cảnh tù đày khắc nghiệt và đã anh dũng hy sinh trong ngục tối của kẻ thù. Trước đó, nỗi đau mất con đã giáng xuống đời mẹ khi người con trai lớn là liệt sĩ Đinh Văn Khâm, sinh năm 1927, một cán bộ công vận quả cảm, đã hy sinh năm 1947 tại đồn điền cao su ông Quế. Thử thách nghiệt ngã tiếp tục đổ xuống khi người con trai thứ hai của mẹ là liệt sĩ Đinh Văn Nuôi, sinh năm 1933, cũng kiên cường giữ đất và anh dũng nằm lại nơi chiến trường vào ngày 25/12/1970 tại ấp Hàng Gòn, xã Lộc An.
Đứng từ góc nhìn cảm nhận cá nhân, tôi lặng người trước đức hy sinh và bản lĩnh kiên cường của mẹ Phan Thị Lâm. Chồng hy sinh trong lao tù, hai người con trai lần lượt ngã xuống ở hai giai đoạn lịch sử khác nhau, những báu vật lớn nhất cuộc đời mẹ đã gửi lại đất mẹ bao dung để đổi lấy hòa bình cho dân tộc. Mẹ ôm trọn những vết thương lòng thầm lặng ấy cho đến ngày tạ thế vào ngày 5/4/1963, nhằm ngày 12/3 năm Quý Mão tại xã Bình Sơn. Để ghi nhận và tri ân cống hiến vĩ đại của gia đình, ngày 26/9/2014, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 2393/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ. Hiện nay, ngọn lửa truyền thống vẹn nguyên vẫn được giữ gìn vẹn toàn khi cháu cố của mẹ là bà Đinh Thị Hồng Thủy đang ngày đêm khói hương thờ cúng mẹ và các liệt sĩ tại gia đình.
Từ khoảng lặng lịch sử đầy bi tráng của gia đình bà Cai Biểu, bản thân tôi nhận ra bài học sâu sắc về ý thức trách nhiệm và sự tri ân bằng những hành động thực tế hằng ngày. Sự bình yên dưới bầu trời tự do ngày nay không phải là món quà ngẫu nhiên của thời gian, mà được đắp bồi từ chính những giọt nước mắt lặn thầm của người hậu phương, từ dòng máu cốt nhục trải dài từ Trung vào Nam của thế hệ đi trước. Vì lẽ đó, lòng biết ơn của mỗi người trẻ không cho phép chúng ta sống thờ ơ, vị kỷ. Sự trân trọng chân chính nhất phải được chuyển hóa thành động lực trong mỗi giờ học tập, mỗi ngày lao động nghiêm túc, tích cực dấn thân vào các phong trào đền ơn đáp nghĩa hướng về các gia đình chính sách và có ý thức tự tay bảo tồn, số hóa các tư liệu lịch sử địa phương để câu chuyện về mẹ luôn sống mãi cùng thời gian.
Quá khứ hào hùng chính là chiếc neo định vị cho một lối sống có lý tưởng giữa dòng đời hối hả. Nghĩ về cuộc đời dâng hiến trọn vẹn của gia đình mẹ Phan Thị Lâm, tôi tự dặn lòng phải quyết tâm dùng sức trẻ và trí tuệ để chung tay xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với sự dâng hiến vĩ đại của các bậc tiền nhân đi trước.
