Mẹ VNAH Tô Thị Tho (1912 - 1957)
Lịch sử của mảnh đất miền Đông không chỉ được khắc ghi bằng những chiến công rực lửa ngoài trận địa, mà còn được lưu giữ qua nhịp sống gian lao của những người phu cạo mủ cao su dưới ách thống trị khắc nghiệt của chủ Tây. Đi qua những năm tháng giông bão ấy, tôi tìm thấy một chương sử lay động về lòng yêu nước kiên cường của Mẹ Việt Nam Anh hùng Tô Thị Tho tại vùng đất Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Cuộc đời mẹ là một tượng đài thầm lặng cho đức hy sinh, dẫu chịu trăm bề vất vả và đối mặt với các thủ đoạn khủng bối của kẻ thù vẫn một lòng một dạ bám đất, bám làng để vun đắp cho mạch máu phong trào cách mạng địa phương
Đối với tôi, hành trình dấn thân của mẹ Tô Thị Tho gắn liền với chiếc nôi cách mạng sục sôi của giai cấp công nhân cao su Bình Sơn. Mẹ sinh năm 1912 tại xã Bình Sơn, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Thuộc lớp người sớm khởi nghiệp gắn với cộng đồng công nhân đồn điền, mẹ cùng người thân đã can trường đương đầu với chính sách bóc lột hà khắc và bộ máy đàn áp tàn bạo của giặc Pháp, giặc Mỹ. Mẹ sinh được bảy người con, nuôi dưỡng họ khôn lớn bằng dòng sữa ngọt ngào và tinh thần yêu nước son sắt để rồi năm người con của mẹ đã tiếp bước dấn thân, hiến dâng thanh xuân cho cách mạng, trong đó có ba người trở thành thương binh, bệnh binh sau ngày thống nhất. Thế nhưng, thử thách nghiệt ngã nhất đã đổ xuống gia đình vào năm 1968, khi chỉ trong vòng một năm, mẹ phải liên tiếp gánh chịu nỗi đau nhân đôi khi hai người con trai yêu quý vĩnh viễn nằm lại chiến trường. Người con trai thứ nhất là liệt sĩ Nguyễn Văn Hải, anh dũng hy sinh năm 1968 khi lọt vào trận địa phục kích của địch tại xã Tam An. Nỗi đau xé ruột ấy chưa kịp nguôi ngoai thì người con trai tiếp theo của mẹ là liệt sĩ Nguyễn Văn Phúc cũng kiên cường chiến đấu và ngã xuống ngay trong năm 1968 định mệnh đó
Đứng từ góc nhìn cảm nhận cá nhân, tôi lặng người trước sự hy sinh trọn vẹn và sức chịu đựng phi thường của gia đình mẹ Tô Thị Tho. Hai người con trai mang theo bao hoài bão tuổi trẻ cùng ngã xuống trong một mùa hoa lửa khốc liệt, biến năm 1968 trở thành một vết sẹo đau đớn khôn nguôi trong lòng người thân, nhưng chính sự dâng hiến ấy đã dệt nên màu xanh thanh bình cho quê hương Bình Sơn anh hùng. Mẹ qua đời vào năm 1957 tại xã nhà, dẫu nằm lại lòng đất mẹ trước ngày các con hy sinh và trước ngày non sông liền một dải, nhưng cốt cách trung hậu của mẹ vẫn là ngọn đuốc sưởi ấm truyền thống gia đình. Ghi nhận cống hiến lớn lao đó, ngày 26/9/2014, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 2393/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ. Hiện nay, ngọn lửa tri ân vẹn nguyên vẫn được giữ gìn chu đáo tại quê nhà khi con trai của mẹ là ông Nguyễn Văn Hiệp đang ngày đêm khói hương thờ cúng mẹ tại gia đình
Từ câu chuyện đầy kiêu hãnh của gia đình mẹ Tô Thị Tho, bản thân tôi nhận ra bài học sâu sắc về giá trị của sự truyền lửa và trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Sự tự do mà chúng ta đang có không phải là điều tự nhiên sẵn có, mà được đổi lấy từ những tháng ngày chịu đựng gian khổ dưới các đồn điền và xương máu, hạnh phúc của những gia đình có nhiều người con cùng ra trận như gia đình mẹ Tho. Vì lẽ đó, nghĩa vụ tri ân của mỗi người trẻ không cho phép chúng ta sống thờ ơ, ích kỷ. Lòng biết ơn phải được cụ thể hóa bằng hành động thiết thực hằng ngày thông qua việc nỗ lực học tập nâng cao tri thức, sống tử tế, có ý thức chủ động tham gia các phong trào đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc các gia đình chính sách và bảo tồn các dòng sử liệu mộc mạc của địa phương để những tấm gương kiên trung mãi mãi đồng hành cùng thời gian.
