Mẹ VNAH - Trần Thị Đương
Nhân kỷ niệm 50 năm ngày toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, anh Đỗ Văn Lợi, nguyên Bí thư Đảng ủy xã, đưa chúng tôi tới thăm gia đình Bà mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Đương ở thôn Thanh Lãng, xã Quảng Thanh, huyện Thủy Nguyên. Bác Đặng Văn Bích, con trai thứ tư cụ Đương, dáng người đậm chắc mái tóc đã hoa râm, đon đả tiếp chúng tôi. Mọi người thắp hương tưởng nhớ ông, bà và các liệt sĩ. Chúng tôi ngỏ ý muốn bác Bích kể chuyện về cuộc đời của mẹ. Bác Bích trầm tư, chậm rãi kể: Thấm thoát đã 27 năm mẹ tôi đi xa, nhưng hình ảnh và lời căn dặn của Mẹ luôn luôn in đậm trong tâm trí chúng tôi. Những năm 1946 - 1947, cuộc chiến đấu chống giặc Pháp của nhân dân xã nhà diễn ra gay go, quyết liệt. Cuối tháng 7 năm 1947 giặc Pháp đóng bốt ở đền quan Trạng rồi sau đó chúng ráo riết bắt phu, cướp bóc tài sản, dỡ đình chùa, nhà dân và dựng bốt Thanh Lãng ngay đầu làng. Địch thường xuyên càn quét, vây ráp, vào thôn xóm cướp phá, lùng bắt cán bộ, nhân dân, khủng bố những gia đình tham gia kháng chiến. Sớm được giác ngộ, ông bà tôi tích cực tham gia kháng chiến. Hồi đó ông bà tôi đã đào hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, bộ đội. Nhiều lần mẹ mưu trí đánh lạc hướng địch, hướng dẫn cán bộ, bộ đội thoát khỏi vòng vây. Có lần giặc càn quét, đốt nhà. Lửa cháy ngay trên nóc hầm bí mật, mẹ khéo léo hất lửa, đẩy cửa hầm, cứu mọi người thoát ra an toàn. Một hôm mẹ bảo chúng tôi: “các con ạ, Cụ Hồ kêu gọi toàn dân kháng chiến, con trai con gái phải đi đánh giặc, cứu nước, cứu nhà”. Hàng ngày được chứng kiến tội ác của giặc Pháp và bọn tay sai đối với nhân dân, nghe lời mẹ, anh em tôi ai cũng mong mau lớn để vào bộ đội. Đầu năm 1947 anh Liệu vừa đến tuổi 17 đã tình nguyện đi bộ đội. Tháng 10-1947, trong trận đánh bốt Tràng Kênh (Minh Đức - Thủy Nguyên) anh đã hy sinh anh dũng. Nhận tin anh Liệu hy sinh, lòng mẹ thắt đau. Cả gia đình thương nhớ. Ai cũng muốn làm một việc gì đó để trả thù cho anh. Đầu năm 1948, anh Định vào bộ đội chủ lực và chiến đấu trên địa bàn huyện Kiến Thụy. Trong trận phục kích đánh địch ở thôn Tiểu Trà, đầu năm 1949 anh chiến đấu dũng cảm, diệt nhiều địch và đã hy sinh oanh liệt. Noi gương các anh, anh Chừng vừa 18 tuổi đã tình nguyện nhập ngũ, tham gia đánh địch nhiều trận, lập chiến công trong chiến dịch Hà - Nam - Ninh, khi chỉ huy đơn vị chiến đấu, anh đã hy sinh anh dũng. Ba lần tiễn các con đi đánh giặc và trong vòng 4 năm, ba lần nhận tin con hy sinh, mẹ như đứt từng khúc ruột. Chúng tôi an ủi để mẹ vợi nỗi buồn đau. Đau thương dồn tới nhưng mẹ đã đứng vững và vượt qua, Mẹ vẫn là chỗ dựa của gia đình. Ở quê nhà, anh Yết và tôi cùng tham gia du kích. Tôi được phân công trong Ban chỉ huy xã đội, cùng anh em du kích phối hợp với bộ đội đánh bốt Thanh Lãng, chống địch càn quét. Thế rồi tôi bị địch bắt đưa đi tù ở đảo Phú Quốc, đến ngày hòa bình (8-1954) được trao trả trở về, lại được Đảng ủy, Ủy ban nhân dân giao nhiệm vụ xã đội trưởng… Tiếp lời Bác Bích, anh Lợi nói: Sau khi ba anh hy sinh, anh Bích bị địch bắt, chi bộ Đảng, chính quyền và bà con làng xóm chăm sóc mẹ. Thương nhớ các con, căm thù giặc, mẹ càng hăng hái tham gia hoạt động trong Hội mẹ chiến sĩ, vận động binh lính địch trở về với nhân dân, tích cực vận động phong trào bình dân học vụ và được Bác Hồ tặng thưởng huy hiệu “chiến sĩ diệt giặc dốt”. Mẹ dành tình thương cùng con dâu chăm sóc, nuôi dưỡng các cháu trưởng thành. Nối gót cha ông, 8 cháu của mẹ sau này lại tiếp tục lên đường đánh Mỹ. Một cháu của mẹ đã anh dũng hy sinh tại chiến trường miền Nam. Cuộc đời của mẹ và các anh là tấm gương cho nhân dân, nhất là tuổi trẻ xã Quảng Thanh noi theo, làm rạng rỡ truyền thống của quê hương có hai anh em Vũ Hồng và Vũ Thị Lê Hoa đánh giặc Ân thời vua Hùng dựng nước.
