Mẹ VNAH Trần Thị Duy - Người mẹ mang bốn vành khăn trắng

Ở vùng đất Long Thành, nhiều người già vẫn còn nhớ hình ảnh một người mẹ gầy gò, đầu luôn quấn chiếc khăn rằn bạc màu, lặng lẽ bước qua những cánh đồng An Lợi.

Người ta gọi Mẹ bằng cái tên thân thuộc:

Má Duy.

Có người từng nói:

"Cuộc đời Má như mang bốn vành khăn trắng."

Một vành khăn tiễn chồng.

Ba vành khăn tiễn những người con trai.

Nhưng điều kỳ lạ là sau mỗi lần mất mát, người mẹ ấy vẫn đứng dậy.

Vẫn tiếp tục sống.

Tiếp tục nuôi giấu cách mạng.

Tiếp tục tin vào ngày đất nước hòa bình.

Đầu những năm 1960.

Ấp Lò Trà, xã An Lợi bị quân ngụy kiểm soát rất gắt gao.

Chiều nào đúng năm giờ, cổng ấp cũng bị khóa.

Không ai được tự do đi lại.

Những người thanh niên khỏe mạnh đều bị gọi tên đi lính.

Gia đình Má Duy khi ấy có nhiều người con trai đã đến tuổi quân dịch.

Má biết.

Nếu ở lại.

Các con sẽ bị bắt khoác áo lính cho chính quyền Sài Gòn.

Một đêm, Má gọi các con lại.

Giọng nhỏ nhưng dứt khoát:

"Các con tìm đường theo cách mạng đi. Ở nhà đã có má."

Vài ngày sau, các con xin giấy phép ra ngoài làm ăn.

Nhưng thực chất là tìm đường vào lực lượng kháng chiến.

Bọn địch nhanh chóng phát hiện.

Chúng gọi Má lên đồn.

Tên chỉ huy quát lớn:

"Con bà đi đâu?"

Má vẫn bình thản nhai trầu.

Thản nhiên đáp:

"Tụi nó lớn rồi. Đi làm ăn đâu tui đâu biết. Khi nào về tui biểu lên trình mấy ông."

Tên sĩ quan tức đỏ mặt.

Nhưng không có chứng cứ.

Cuối cùng đành phải thả Má về.

Trên đường về, Má vẫn giữ nguyên dáng điềm tĩnh.

Chỉ khi khuất khỏi đồn lính, Má mới khẽ thở phào.

Má biết.

Các con đã an toàn.

Năm 1968.

Chiến tranh bước vào giai đoạn ác liệt nhất.

Người con trai Trần Văn Mỹ làm Xã đội trưởng An Lợi.

Người con Trần Văn Mẳn là du kích địa phương.

Ngày 13 tháng 3 năm 1968, quân Sài Gòn mở cuộc càn lớn vào ấp 8.

Trần Văn Mẳn chiến đấu đến viên đạn cuối cùng rồi anh dũng hy sinh.

Điều đau đớn hơn là sau khi anh ngã xuống, địch còn buộc dây vào cổ, kéo lê thi thể anh từ ấp 8 về An Lợi để thị uy.

Lúc ấy.

Má Duy đang đập lúa ngoài đồng.

Nghe tiếng người gọi thất thanh:

"Má Duy ơi! Anh Mẳn mất rồi!"

Má buông cả bó lúa.

Chạy băng qua cánh đồng.

Vừa chạy.

Vừa gọi tên con.

Nhìn thân thể người con bị giày xéo, Má ngã quỵ.

Không còn nước mắt để khóc.

Chỉ còn nỗi đau lặng câm cháy bỏng trong tim.

Chưa đầy nửa tháng sau.

Ngày 29 tháng 3 năm 1968.

Người con thứ năm Trần Văn Mỹ rơi vào ổ phục kích.

Anh chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Khi hy sinh, khẩu súng vẫn được kẹp chặt trong người.

Quân địch sợ bị gài mìn nên không dám đến gần.

Cuối cùng, chúng phóng hỏa đốt cả khu rừng.

Thiêu luôn thi thể người xã đội trưởng.

Nghe tin.

Má lặng người.

Có người đến an ủi.

Má chỉ nhìn về phía rừng cháy.

Khẽ nói:

"Con tôi đã hóa vào đất này rồi..."

Nỗi đau chưa dừng lại.

Ngày 15 tháng 6 năm 1969.

Người con trai Trần Văn Xược, chiến sĩ bộ đội địa phương, tiếp tục hy sinh.

Chỉ trong hơn một năm.

Má mất ba người con trai.

Mỗi lần nhận giấy báo tử.

Lưng Má như còng thêm một chút.

Mái tóc bạc thêm một màu.

Nhưng Má chưa bao giờ để nỗi đau làm mình gục ngã.

Ban ngày.

Má cùng chồng làm lụng.

Ban đêm.

Hai vợ chồng chắt chiu từng lon gạo.

Từng viên thuốc.

Lặng lẽ gửi cho bộ đội.

Má thường nói:

"Con mình không còn thì còn biết bao đứa con khác ngoài mặt trận."

Đầu năm 1971.

Tai họa lại giáng xuống.

Quân địch bắt ông Võ Văn Lạc lên đồn.

Chúng đánh đập dã man.

Tra hỏi:

"Ai xúi con ông theo Việt Cộng?"

Ông chỉ im lặng.

Sau nhiều ngày bị tra tấn, ông được thả về.

Nhưng những vết thương quá nặng.

Ít lâu sau.

Ông qua đời.

Người mẹ già giờ đây mang trên vai bốn vành khăn trắng.

Ba người con.

Một người chồng.

Mất hết.

Nhưng chưa bao giờ mất niềm tin.

Ngày đất nước thống nhất.

Tiếng súng ngừng vang.

Người dân trở về dựng lại làng quê.

Má Duy về sống cùng người con gái Trần Thị Tám trong căn nhà gỗ nhỏ mới dựng.

Mỗi sáng.

Má quét sân.

Thắp bốn nén hương.

Một cho chồng.

Ba cho các con.

Rồi lặng lẽ ngồi rất lâu trước bàn thờ.

Không ai biết Má đã nói gì.

Có lẽ Má kể cho họ nghe rằng:

Đất nước đã hòa bình.

Những cánh đồng An Lợi hôm nay đã xanh trở lại.

Trẻ con đã được đến trường.

Và sự hy sinh của họ không hề vô nghĩa.

Năm 1990, Má Trần Thị Duy qua đời.

Bốn năm sau, ngày 17 tháng 12 năm 1994, Nhà nước truy tặng Má danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Đó không chỉ là sự ghi nhận đối với riêng Má.

Mà còn là sự tri ân dành cho biết bao người mẹ Việt Nam đã âm thầm hiến dâng những người thân yêu nhất cho độc lập của dân tộc.