Mẹ VNAH Trần Thị Sang

Má Trần Thị Sang sinh năm 1916, lúc được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/ KTCTN ngày 17/12/1994, má vẫn còn minh mẫn, tỉnh táo. Quê quán tại xã Vĩnh Thanh - Nhơn Trạch, má Trần Thị Sang lấy chồng là ông Đỗ Văn Xuân và chuyển về quê chồng (Mỹ Phước - Bến Cát - Sông Bé, nay thuộc tỉnh Bình Dương) sinh sống. Má sinh được tám con: bốn trai, bốn gái. Năm 1960, giữa lúc Ngô Đình Diệm tàn sát những người kháng chiến, ông Đỗ Văn Xuân thoát ly gia đình tham gia cách mạng. Ông trở thành cán bộ binh vận, hoạt động trong vùng địch kiểm soát. Ông thường xuyên móc nối với một trưởng đồn ngụy, lấy đạn dược và vũ khí của địch đem về cho cách mạng.

Ngày 1/12/1962, sau khi đánh đồn Cây Dền, ông rút về nhà nhưng không may bị địch phát hiện. Chúng bắt và trói ông vào cột nhà, tra khảo đánh đập dã man hòng lấy lời khai của ông. Má Sang lúc đó đang bồng đứa con vừa nửa tháng tuổi trên tay, má đau đớn uất hận chứng kiến giặc tra tấn hành hạ người chồng thân yêu. Rồi ông Xuân bị địch giết hại, má dồn hết niềm hy vọng trả thù cho chồng vào những đứa con đang tuổi khôn lớn. Nhưng rồi chiến tranh ác nghiệt đã lần lượt “nuốt” mất những đứa con yêu quý của má. Đỗ Văn Huỳnh, con trai trưởng của má sinh năm 1940, tròn 20 tuổi anh được cha dìu dắt vào con đường cách mạng. Khi ông Xuân ngã xuống, Huỳnh đang là đại đội trưởng đơn vị trinh sát của Ban An ninh phân khu V. Ngày 10/5/1969, trên đường đi công tác tại xã Chánh Phú Hòa (Bến Cát - Sông Bé) anh bị lọt vào vòng vây của địch. Cuộc chiến đấu ác liệt diễn ra, người chiến sĩ trinh sát 29 tuổi đời đã ngã xuống, để lại cho má Sang người vợ trẻ và hai đứa con nhỏ dại. Người con trai thứ hai của má Sang là Đỗ Văn Đệ (tự An) sinh năm 1943, thoát ly gia đình khi mới 16 tuổi (năm 1959). Đệ là y tá, tiểu đội trưởng đơn vị C.300. T

rong thời gian tại ngũ, anh về thăm má được vài lần rồi biệt tăm, không để lại chút hồi âm. Mãi sau ngày giải phóng, gia đình má Sang mới nhận được giấy báo tử của anh. Em kế Đỗ Văn Đệ là Đỗ Văn Tự (tự Tâm) sinh trong năm Cách mạng tháng Tám thành công (1945) cũng thoát ly gia đình lúc mới 18 tuổi (1963). Anh là xã đội phó xã Mỹ Phước (Sông Bé). Ngày 10/10/1968, được thông báo đoàn xe của Mỹ ngụy sẽ càn từ Bến Cát về sở cao su Ông Chính, Tự cùng đồng đội vạch kế hoạch đánh địch. Họ mai phục chờ địch tại vườn cao su ấp 4 xã Mỹ Phước. Trong cuộc đụng độ ác liệt này, Tự và đồng đội diệt một xe bọc thép chở đầy lính Mỹ, nhưng anh cũng trúng đạn và anh dũng hy sinh. Ngoài ba người con trai đã ngã xuống, má Sang còn có người con gái út Đỗ Thị Vốn cũng tham gia cách mạng, bị địch bắt giam đến sau ngày giải phóng mới được thả về. Má Trần Thị Sang mất năm 1997.