Mẹ VNAH Trương Thị Y (1918 – 1968)

• Mẹ VNAH Trương Thị Y (1918 – 1968) Bà Trương Thị Y sanh năm 1918, quê làng Mỹ Luông, quận Chợ Mới, tỉnh Long Xuyên. Bà tham gia cách mạng từ Tháng Tám-1945, trong Hội Phụ nữ cứu quốc xã Tấn Mỹ. Bị địch khủng bố, năm 1947 gia đình bà dời qua xã Tân Phú, quận Chợ Mới (nay là huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp), rồi về Tấn Mỹ, lại qua Tân Phú, lánh né sự đánh phá của địch, tiếp tục công tác. Sau 1954, bà hoạt động bí mật trong đoàn thể Phụ nữ xã và làm giao liên cho Huyện ủy Chợ Mới (đóng ở hậu Bình Thành, Tân Phú), liên lạc với các xã vùng cù lao Chợ Mới. Bà tích cực tham gia đấu tranh chánh trị. Nổi bật là các cuộc đấu tranh trực diện tại quận Thanh Bình ngày 20 - 10 - 1960, ngày 7 - 1 - 1961 và ngày 5 -3 - 1961 tại thị xã Cao Lãnh. Dù bị địch đàn áp dã man, bà vẫn dũng cảm đấu tranh. Trong trận địch đổ quân càn quét lớn ở hậu xã Bình Thành, Tân Phú, chúng bắt bà cùng người con gái và một số người khác, giam qua đêm rồi xả súng bắn chết tất cả vào sáng ngày 25 - 7 - 1968 tại Bắc Dầu xã Bình Thành. Chồng bà, ông Cù Văn Thạnh (Cù Quang Minh) sanh năm 1919, quê làng Tấn Mỹ, quận Chợ Mới, tỉnh Long Xuyên. Ông vô dân quân tự vệ xã Tấn Mỹ từ Tháng Tám - 1945. Ông được tặng Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Nhứt, Huân chương Quyết thắng hạng Nhứt, Huy chương Vì giai cấp Nông dân Việt Nam, Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng (1996). Bà Trương Thị Y có 9 người con. Hai con gái thứ tư, thứ năm của bà bị pháo địch bắn chết. Còn lại, con bà có đến 6 người là liệt sĩ: Con thứ hai, anh Cù Quang Huấn, vô du kích xã Tấn Mỹ từ năm 1945. Anh hy sinh trong trận chống càn Tháng Tám - 1947, lúc mới 17 tuổi. Con thứ ba, anh Cù Thành Long, cùng vô du kích hoạt động ở Tấn Mỹ và cùng hy sinh trong một trận với anh Cù Quang Huấn, lúc mới 15 tuổi. Con thứ sáu, chị Cù Thị E sanh năm 1947. Chị tham gia hoạt động cách mạng sau Đồng khởi, năm 1963, là y tá huyện Thanh Bình. Một lần chị bị địch càn bắn gảy đùi chân phải, bắt về Cao Lãnh rồi Vĩnh Long tra khảo, chị chỉ khai đi thăm ruộng, nên địch thả. Trở về, chị được rút lên công tác ở Quân khu 2. Chị hy sinh trong trận địch càn ngày 27 - 12 - 1973. Chị là đảng viên Đảng Nhân dân Cách mạng Việt Nam. Chị được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.