Mẹ VNAH Võ Thị Thấy

Với bản chất hiền hòa, chơn chất của người nông dân ngày ngày sớm tối cùng chồng con ra đồng cày sâu cuốc bẫm, cuộc đời của mẹ Võ Thị Thấy (sinh năm 1910, tại Phước Lương - xã Phú Hữu) những tưởng sẽ bình lặng như dòng sông hiền hòa ngang qua nhà mẹ. Nhưng hàng ngày ra đồng, mẹ vô cùng xót xa trước sự đàn áp lùng sục, đánh phá cách mạng của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai. Để tránh cho những đứa con mình sa vào bàn tay tội ác của chúng, mẹ trao đổi với chồng: “Gia đình mình có tới 12 đứa con, 7 đứa gái thì không sao, nhưng 5 đứa con trai đều ở tuổi đi quân dịch, nếu cứ để ở nhà thì sớm muộn cũng bị bắt đi lính đàn áp bà con mình; tốt nhất là động viên cho con đi theo các bác, các chú làm cách mạng, giải phóng đất nước”. Thế là trong hai năm 1963-1964, gia đình mẹ lần lượt tiễn 4 con trai vào vùng giải phóng.

Tiễn các con đi, mẹ nào được yên thân, bọn tề, xã, mật vụ bắt mẹ lên tra khảo buộc cung khai các con mẹ hiện ở đâu, hoạt động địa bàn nào, thuộc tổ chức nào, và hăm dọa sẽ giết hết cả gia đình nếu không khai báo. Dù bị tra tấn dã man, nhưng trước sau như một mẹ đều trả lời: “Các con tôi đã trưởng thành, ý thức được nghĩa vụ giải phóng dân tộc là trách nhiệm của thanh niên, tham gia cách mạng là ý nguyện của các con tôi làm sao tôi cản được. Còn tụi nó hoạt động ở đâu thì các ông cứ đi mà tìm”.

Trước sự đối đáp bản lĩnh và gan góc của mẹ, chúng buộc phải thả mẹ nhưng gom gia đình vào khu gia đình Cộng sản, phải tuân thủ theo quy định nghiêm ngặt của chúng. Sống trong sự kềm kẹp của giặc, nhưng mẹ vẫn tìm cách liên lạc với cách mạng. Bằng sự tháo vát và mưu trí, mẹ đã giúp cho phong trào cách mạng ở địa phương tránh được những tổn thất mà địch không thể ngờ được. Vì nhà mẹ ở gần đồn của nghĩa quân và bình định nông thôn nên mẹ điều nghiên nắm rõ quy luật hoạt động của chúng, thông báo cho cách mạng bằng những dấu hiệu bình thường mà địch không hề biết như: chiếc nón lá đặt trên mái nhà nếu úp là tình hình yên ổn có thể hoạt động được, nếu ngửa là địch chuẩn bị lùng sục càn quét. Một trong những đóng góp tiêu biểu nhất của mẹ là đã làm tốt công tác binh vận với người con rể là quân nhân ngụy nên anh ta đã điều nghiên, nắm tình hình và vẽ sơ đồ kho bom Thành Tuy Hạ để phục vụ cho các chiến sĩ biệt động của ta. Khi được người con rể trao cho tấm sơ đồ, mẹ giấu vào gấu quần và chuyển đến cho các cơ sở mật đưa về căn cứ an toàn, phục vụ cho trận đánh kho bom đạt kết quả thắng lợi, gây cho địch bao nỗi kinh hoàng.

Nhìn ngọn lửa ngùn ngụt bốc cháy ở kho bom Thành Tuy Hạ, lòng mẹ rộn ràng niềm vui như chính mình trực tiếp tham gia vào trận đánh này. Nhưng niềm vui chưa trọn thì ngày 5/6/1967 tin dữ báo về: anh Trương Văn Dứt đã anh dũng hy sinh trong một trận chiến đấu chống địch càn quét. Nỗi đau này chưa nguôi thì đến tháng 4/1969 mẹ lại nhận tin người con trai lớn là Trương Văn Giàu hy sinh. Không nhìn được mặt con trước lúc hy sinh, mẹ chỉ biết lau nước mắt, đêm đêm cầu mong cho những đứa con còn lại được bình an. Nhưng đêm 29/11/1969 mẹ như chết đứng khi được tin: trên đường đi công tác anh Trương Văn Chỗ và anh Trương Văn Hết gặp được nhau, chưa kịp hàn huyên sau bao năm xa cách, thì lại cùng đồng đội chiến đấu với địch và hai anh đã anh dũng hy sinh. Sau ngày miền Nam giải phóng, hòa cùng dòng người mừng thắng lợi lịch sử của dân tộc, mẹ đã giang rộng đôi tay già yếu ôm hôn những đứa con trong đoàn quân chiến thắng mà cứ ngỡ như những đứa con thân yêu của mẹ trở về. Mẹ qua đời năm 1982. Trân trọng với những đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, mẹ đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.