MiG-21 số hiệu 4324 – “Én bạc” mang 14 ngôi sao đỏ và 9 phi công làm nên huyền thoại
MiG-21 số hiệu 4324 là một trong những hiện vật đặc biệt nhất của Không quân nhân dân Việt Nam. Trong năm 1967, chiếc máy bay được 9 phi công Trung đoàn 921 lần lượt điều khiển, tham gia 22 trận tiếp chiến và bắn rơi 14 máy bay Mỹ; 8 trong số 9 phi công ấy được tuyên dương hoặc truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.
Thời kỳ lịch sử: Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước – chiến đấu trên bầu trời miền Bắc, chủ yếu năm 1967.
1. Một chiếc MiG-21 từ Liên Xô đến Việt Nam
MiG-21 số hiệu 4324 được Liên Xô sản xuất và viện trợ cho Việt Nam trong năm 1967.
Ngày 9-1-1967, chiếc máy bay được trang bị cho Trung đoàn Không quân 921, Sư đoàn 371, Quân chủng Phòng không – Không quân.
Đó là thời điểm cuộc chiến trên bầu trời miền Bắc đang diễn ra quyết liệt.
Không quân Mỹ tăng cường các hoạt động đánh phá.
Không quân nhân dân Việt Nam phải liên tục tổ chức những trận đánh chặn.
Và chiếc MiG-21 mang số hiệu 4324 bắt đầu bước vào lịch sử.
Nó không mang tên riêng.
Không có ai biết ngay từ đầu rằng chiếc máy bay này sẽ trở thành một huyền thoại.
Nhưng chỉ vài tháng sau, trên thân nó sẽ xuất hiện những ngôi sao đỏ.
Mỗi ngôi sao là một chiến công.
6
Chú thích ảnh: MiG-21 số hiệu 4324 hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Đây là hiện vật thật, được công nhận là Bảo vật quốc gia. Trên thân máy bay còn 14 ngôi sao đỏ tượng trưng cho 14 chiến công bắn rơi máy bay Mỹ.
2. Phi công đầu tiên và ngôi sao đỏ đầu tiên
Người đầu tiên lập chiến công cùng MiG-21/4324 là Lê Trọng Huyên.
Ngày 30-4-1967, ông điều khiển chiếc máy bay xuất kích chiến đấu và bắn rơi một chiếc F-105 trên vùng trời Bắc Thái.
Đó là chiến công đầu tiên của chiếc 4324.
Và cũng là lúc ngôi sao đỏ đầu tiên xuất hiện trên thân máy bay.
Từ đó, mỗi lần một phi công của Trung đoàn 921 lập công cùng chiếc máy bay này, một ngôi sao lại được ghi thêm.
Không ai lúc ấy biết sẽ có bao nhiêu ngôi sao.
Không ai biết chiếc máy bay sẽ chiến đấu được bao lâu.
Nhưng những ngôi sao cứ lần lượt xuất hiện.
Một.
Rồi hai.
Rồi ba.
Và cuối cùng là mười bốn.
4
Chú thích ảnh: Cận cảnh các ngôi sao đỏ trên thân MiG-21 số hiệu 4324. Đây là dấu tích vật chất còn được lưu giữ trên hiện vật thật tại bảo tàng.
3. Chín phi công – một chiếc máy bay
Điều làm nên sự đặc biệt của 4324 không chỉ là 14 chiến công.
Đó còn là 9 con người đã lần lượt ngồi vào buồng lái của nó.
Theo hồ sơ của Báo Quân đội nhân dân, 9 phi công lập công với chiếc 4324 gồm:
Lê Trọng Huyên
Phạm Thanh Ngân
Nguyễn Hồng Nhị
Nguyễn Văn Cốc
Nguyễn Đăng Kính
Nguyễn Ngọc Độ
Nguyễn Văn Lý
Đặng Ngọc Ngự
Vũ Ngọc Đỉnh.
Có người bắn rơi một máy bay.
Có người bắn rơi hai chiếc.
Có người điều khiển 4324 trong những trận đánh mà sau này trở thành những trang đặc biệt của lịch sử không chiến.
Và chiếc máy bay ấy trở thành điểm gặp nhau của họ.
Chín phi công.
Mười bốn chiến công.
Một chiếc MiG-21.
Chú thích ảnh: Ảnh tư liệu về các phi công Trung đoàn 921 gắn với MiG-21/4324. Danh sách 9 phi công được Báo Quân đội nhân dân và Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ghi nhận.
4. Những ngôi sao nối tiếp nhau
Sau chiến công đầu tiên của Lê Trọng Huyên, chiếc 4324 liên tiếp xuất kích.
Trong các tháng 5, 6, 7, 9, 11 và 12-1967, chiếc MiG-21 này liên tục lập công.
Có những ngày chiếc máy bay không lập công.
Có những lần xuất kích phải trở về.
Có những trận tiếp chiến nhưng không bắn hạ được mục tiêu.
Đó cũng là điều cần nói rõ.
Không thể biến 4324 thành một chiếc máy bay “chưa từng thất bại”.
Lịch sử không chiến không đơn giản như vậy.
Nhưng trong những lần chiến đấu thành công, chiếc máy bay ấy liên tục ghi thêm những ngôi sao.
Đến cuối năm, con số đã lên tới 14.
5
Chú thích ảnh: Toàn cảnh “Én bạc” 4324 với hệ thống 14 ngôi sao đỏ. Ảnh chụp hiện vật tại bảo tàng, không phải ảnh chiến trường.
5. Phạm Thanh Ngân – một trong những người làm nên huyền thoại
Một trong những cái tên gắn rất chặt với 4324 là Phạm Thanh Ngân.
Ngày 4-5-1967, Phạm Thanh Ngân và Nguyễn Văn Cốc cùng xuất kích trên chiếc 4324.
Biên đội của hai phi công gặp đội hình máy bay Mỹ.
Phạm Thanh Ngân giữ vị trí số 1.
Nguyễn Văn Cốc bay số 2.
Phạm Thanh Ngân công kích và bắn rơi một chiếc F-105.
Chiến công ấy trở thành một trong những dấu mốc đầu tiên của chiếc 4324.
Sau này, Phạm Thanh Ngân còn tiếp tục lập công với chính chiếc máy bay này.
Ngày 18-11-1967, ông bắn rơi một chiếc F-105 trên vùng trời Phú Thọ.
Đó là chiến công thứ 9 của 4324.
Một chiếc máy bay.
Một phi công đã hai lần ghi dấu chiến công.
Và trên thân “Én bạc”, những ngôi sao tiếp tục nối dài.
Chú thích ảnh: Ảnh tư liệu về Anh hùng Phạm Thanh Ngân và đồng đội. Các nguồn quân đội xác nhận ông là một trong những phi công lập công với MiG-21/4324.
6. Nguyễn Hồng Nhị – ngày 7 tháng 11
Ngày 7-11-1967 là một ngày đặc biệt.
Đúng dịp kỷ niệm 50 năm Cách mạng Tháng Mười Nga, hai phi công Nguyễn Hồng Nhị và Đặng Ngọc Ngự lần lượt điều khiển chiếc 4324 xuất kích.
Nguyễn Hồng Nhị bắn rơi một chiếc F-4.
Sau đó, Đặng Ngọc Ngự bắn rơi một chiếc F-105.
Hai phi công.
Hai trận đánh.
Hai ngôi sao đỏ.
Chiếc 4324 tiếp tục mang những dấu tích của một năm chiến đấu dữ dội.
Và Nguyễn Hồng Nhị sau này trở thành một trong những phi công nổi tiếng nhất của Không quân nhân dân Việt Nam.
Chú thích ảnh: Chân dung và ảnh tư liệu về phi công Anh hùng Nguyễn Hồng Nhị. Ông là một trong 9 phi công lập công cùng MiG-21/4324.
7. Nguyễn Văn Cốc – ngôi sao thứ mười
Ngày 20-11-1967, Nguyễn Văn Cốc lại ngồi vào buồng lái chiếc 4324.
Ông đã từng lập công với chiếc máy bay này trước đó.
Nhưng lần này là một khoảnh khắc đặc biệt.
Nguyễn Văn Cốc bắn rơi một chiếc F-105 trên vùng trời Vĩnh Phú.
Đó là chiến công thứ 10 của chiếc 4324.
Ngôi sao đỏ thứ mười được ghi trên thân máy bay.
Nguyễn Văn Cốc sau này trở thành phi công bắn rơi nhiều máy bay Mỹ nhất của Không quân nhân dân Việt Nam, với 9 chiến công được ghi nhận.
Nhưng khi nhìn lại câu chuyện 4324, điều đáng nhớ là ông chỉ là một trong chín phi công đã làm nên thành tích của chiếc máy bay.
Không có Nguyễn Văn Cốc thì không có 9 chiến công của Nguyễn Văn Cốc.
Nhưng không có tám người còn lại, cũng không có huyền thoại 4324.
Chú thích ảnh: Ảnh tư liệu về Anh hùng Nguyễn Văn Cốc. Ông là một trong 9 phi công lập công với 4324 và là người được ghi ngôi sao đỏ thứ 10 trên thân chiếc máy bay.
8. Bốn chiến công trong tháng 12
Tháng 12-1967, chiếc 4324 bước vào những trận đánh cuối cùng của chuỗi chiến công.
Ngày 12-12, Nguyễn Văn Cốc tiếp tục bắn rơi một chiếc F-105 trên vùng trời Hà Bắc.
Đó là chiến công thứ 11 của chiếc máy bay.
Ngày 17-12, Vũ Ngọc Đỉnh xuất kích và bắn rơi hai chiếc F-105.
Hai ngôi sao tiếp tục được ghi.
Con số tăng lên 13.
Và rồi đến ngày 19-12-1967.
Chiếc 4324 lại cất cánh.
Người điều khiển là Nguyễn Đăng Kính.
Trên vùng trời Tam Đảo, ông bắn hạ một chiếc F-4.
Đó là chiến công thứ 14.
Ngôi sao đỏ cuối cùng được ghi trên thân “Én bạc”.
Mười bốn ngôi sao.
Không thêm nữa.
Không phải vì chiếc máy bay không còn khả năng chiến đấu.
Mà vì số phận của nó sắp thay đổi.
Chú thích ảnh: Ảnh tư liệu về Nguyễn Đăng Kính và MiG-21/4324. Ngày 19-12-1967, ông lập chiến công thứ 14 cho chiếc máy bay khi bắn hạ một F-4 trên vùng trời Tam Đảo.
9. Mười bốn chiến công là những gì?
Nếu chỉ nhìn vào thân chiếc 4324, người ta thấy 14 ngôi sao.
Nhưng phía sau 14 ngôi sao ấy là 14 chiếc máy bay Mỹ bị bắn hạ, gồm:
9 chiếc F-105
3 chiếc F-4
1 chiếc A-4
1 chiếc RF-101.
Đây là một chi tiết đặc biệt quan trọng.
Bởi mỗi loại máy bay có nhiệm vụ và đặc điểm khác nhau.
F-105 là máy bay cường kích chủ lực của Mỹ trong các chiến dịch đánh phá miền Bắc.
F-4 là máy bay tiêm kích – cường kích hiện đại, có khả năng không chiến và yểm hộ.
A-4 là máy bay cường kích hải quân.
RF-101 là máy bay trinh sát.
Vì vậy, 14 ngôi sao không đơn giản là 14 con số.
Đó là dấu tích của nhiều cuộc chạm trán khác nhau trên bầu trời.
4
Chú thích ảnh: Ảnh tư liệu minh họa bốn loại máy bay Mỹ được các nguồn lịch sử ghi nhận là đã bị MiG-21/4324 bắn hạ. Đây là ảnh của các loại máy bay, không phải ảnh những chiếc máy bay cụ thể bị 4324 bắn rơi.
10. 69 lần cất cánh, 22 lần tiếp chiến
Một chiếc máy bay không thể lập nên 14 chiến công chỉ bằng một vài lần xuất kích.
Theo Báo Quân đội nhân dân, trong lịch sử chiến đấu, MiG-21/4324 đã:
cất cánh chiến đấu 69 lần,
tiếp chiến 22 trận,
khai hỏa 25 quả tên lửa đối không,
bắn hạ 14 máy bay Mỹ.
Những con số ấy cho chúng ta thấy một điều:
Chiếc 4324 đã thực sự hoạt động với cường độ rất cao.
Nó không phải một “hiện vật may mắn” chỉ tình cờ có 14 chiến công.
Nó đã trải qua hàng chục lần xuất kích.
Đã nhiều lần đối mặt với đối phương.
Đã khai hỏa hàng chục quả tên lửa.
Và sau mỗi lần trở về, nó lại được bảo dưỡng để tiếp tục cất cánh.
Một chiếc máy bay chiến đấu thực sự đã trải qua chiến tranh.
Chú thích ảnh: Buồng lái và thân MiG-21/4324 được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Đây là hiện vật thật, cho phép hình dung không gian mà các phi công từng ngồi khi thực hiện những chuyến bay chiến đấu.
11. Những người ngồi trong buồng lái
Điều đặc biệt của 4324 là chín phi công lần lượt sử dụng cùng một chiếc máy bay.
Họ không phải những người xa lạ.
Họ thuộc cùng một lực lượng.
Cùng chiến đấu trên một bầu trời.
Và nhiều người trong số họ sau này trở thành những tên tuổi lớn của Không quân nhân dân Việt Nam.
Năm phi công lập công hai lần với chiếc 4324 gồm:
Lê Trọng Huyên, Phạm Thanh Ngân, Nguyễn Hồng Nhị, Nguyễn Văn Cốc và Nguyễn Đăng Kính.
Bốn người còn lại mỗi người lập công một lần:
Nguyễn Ngọc Độ, Nguyễn Văn Lý, Đặng Ngọc Ngự và Vũ Ngọc Đỉnh.
Nhưng có một điều rất quan trọng:
Không phải cả 14 chiến công đều do một mình chiếc máy bay “lập”.
Chiếc máy bay là phương tiện.
Người phi công mới là người đưa ra quyết định trong vài giây của trận không chiến.
Vì vậy, 14 ngôi sao trên thân máy bay thực chất là 14 dấu mốc của những con người đã từng ngồi trong buồng lái ấy.
Chú thích ảnh: Ảnh tư liệu về các phi công Trung đoàn 921. Danh sách 9 phi công gắn với 4324 được các nguồn quân đội xác nhận.
12. Tám trong chín phi công trở thành Anh hùng
Có một chi tiết khiến câu chuyện về 4324 càng đặc biệt.
Theo Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, 8 trong số 9 phi công đã được Nhà nước tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Báo Quân đội nhân dân cũng ghi nhận nhóm phi công lập công với “Én bạc” có nhiều người được tuyên dương hoặc truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.
Điều đó có nghĩa là chiếc máy bay này từng được điều khiển bởi một tập thể phi công có thành tích chiến đấu đặc biệt nổi bật.
Nhưng chúng ta cũng cần tránh một cách kể dễ gây hiểu lầm:
Không phải 8/9 người được phong Anh hùng chỉ vì đã lái chiếc 4324.
Danh hiệu Anh hùng của họ gắn với toàn bộ quá trình chiến đấu và thành tích trong sự nghiệp, trong đó những chiến công với 4324 là một phần quan trọng.
Đây là sự khác biệt cần giữ khi kể lịch sử.
4
Chú thích ảnh: Ảnh tư liệu về các phi công Anh hùng của Trung đoàn 921. Nguồn Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam xác nhận 8/9 phi công từng điều khiển 4324 được Nhà nước tuyên dương Anh hùng LLVTND.
13. Vì sao gọi là “Én bạc”?
Chiếc 4324 thường được gọi bằng biệt danh “Én bạc”.
Hình ảnh ấy gợi lên một chiếc chim én lao nhanh trên bầu trời.
Nhưng phía sau vẻ đẹp của chiếc MiG-21 là một thực tế khắc nghiệt.
Mỗi lần nó cất cánh là một lần người phi công phải đối mặt với nguy hiểm.
Một chiếc máy bay phản lực chỉ có một người ngồi trong buồng lái.
Không có đồng đội ngồi bên cạnh để cùng xử lý khi bị tấn công.
Không có cơ hội sửa sai nhiều lần.
Một quyết định sai trong vài giây có thể dẫn tới cái chết.
Bởi vậy, 69 lần cất cánh của 4324 cũng đồng nghĩa với rất nhiều lần các phi công của nó phải bước qua ranh giới giữa sự sống và cái chết.
Và chiếc “Én bạc” đã đưa họ trở về sau những trận đánh ấy.
4
Chú thích ảnh: MiG-21/4324 tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Hình ảnh hiện vật ngày nay, không phải ảnh chụp khi máy bay đang tham chiến.
14. Một quyết định đặc biệt: không để “Én bạc” tiếp tục ra trận
Cuối năm 1967, chiếc 4324 vẫn còn khả năng bay.
Theo một tư liệu của Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, loại MiG-21 khi ấy có thời hạn sử dụng khoảng 1.200 giờ bay, trong khi 4324 mới sử dụng khoảng 800 giờ, tức vẫn còn khoảng 400 giờ theo quy định.
Nhưng chiếc máy bay đã mang trên thân 14 ngôi sao đỏ.
Một hiện vật có giá trị đặc biệt như vậy không còn chỉ là phương tiện chiến đấu.
Nó đã trở thành một chứng tích của lịch sử.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định cho chiếc máy bay được giữ lại.
4324 được đưa vào nơi bí mật, an toàn và được bảo quản trong nhiều năm.
Đó là một quyết định rất đặc biệt.
Chiếc máy bay có thể tiếp tục chiến đấu.
Nhưng đất nước đã lựa chọn giữ nó lại để thế hệ sau có thể nhìn thấy một vật chứng của cuộc chiến.
5
Chú thích ảnh: Tư liệu về quá trình bảo quản và đưa MiG-21/4324 về bảo tàng. Nguồn Quân đội nhân dân ghi nhận máy bay được đưa từ sân bay Bạch Mai về Bảo tàng Quân đội ngày 4-12-1974.
15. Từ chiến trường đến bảo tàng
Ngày 4-12-1974, MiG-21/4324 được đưa từ sân bay Bạch Mai về Bảo tàng Quân đội, nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.
Một chiếc máy bay từng lao vào những trận không chiến trên bầu trời miền Bắc giờ nằm yên.
Không còn tiếng động cơ.
Không còn tiếng cảnh báo.
Không còn tên lửa dưới cánh.
Không còn phi công ngồi trong buồng lái.
Nhưng trên thân nó vẫn còn những ngôi sao.
14 ngôi sao đỏ.
Đó chính là điều khiến chiếc 4324 trở thành một loại “nhân chứng”.
Nó không thể kể chuyện.
Nhưng những dấu tích trên thân nó kể thay.
5
Chú thích ảnh: MiG-21 số hiệu 4324 tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện nay. Đây là hiện vật thật được bảo tồn và trưng bày.
16. Trở thành Bảo vật quốc gia
Năm 2015, MiG-21 số hiệu 4324 được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia, trong đợt công nhận thứ ba.
Ngày nay, chiếc máy bay được đặt ở vị trí trang trọng tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.
Bảo tàng giới thiệu 4324 như một trong những hiện vật tiêu biểu của Không quân nhân dân Việt Nam.
Và điều đặc biệt là câu chuyện của nó vẫn được kể bằng chính những dấu tích vật chất:
14 ngôi sao.
Một số hiệu: 4324.
Một chiếc máy bay.
Chín phi công.
5
Chú thích ảnh: MiG-21 số hiệu 4324 – Bảo vật quốc gia được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Bảo tàng xác nhận đây là chiếc máy bay có 9 phi công thay nhau điều khiển và bắn rơi 14 máy bay Mỹ.
17. Chiếc máy bay không thể kể hết câu chuyện
Nhìn 4324 hôm nay, người ta có thể bị cuốn hút bởi hình dáng của nó.
Một chiếc tiêm kích MiG-21.
Thân máy bay màu bạc.
Những ngôi sao đỏ.
Số hiệu 4324.
Nhưng nếu chỉ nhìn nó như một món đồ quân sự, chúng ta sẽ bỏ qua phần quan trọng nhất.
Đó là những con người.
Lê Trọng Huyên.
Phạm Thanh Ngân.
Nguyễn Hồng Nhị.
Nguyễn Văn Cốc.
Nguyễn Đăng Kính.
Nguyễn Ngọc Độ.
Nguyễn Văn Lý.
Đặng Ngọc Ngự.
Vũ Ngọc Đỉnh.
Chín người đã từng ngồi trong buồng lái ấy.
Có người đã trở thành tướng lĩnh.
Có người được phong Anh hùng.
Có người tiếp tục phục vụ Không quân sau chiến tranh.
Nhưng họ đều từng có chung một khoảnh khắc:
đóng cửa buồng lái và cất cánh.
4
Chú thích ảnh: Ảnh tư liệu về các phi công Không quân nhân dân Việt Nam thời kỳ chống Mỹ. Chỉ những ảnh có chú thích nguồn xác nhận mới được dùng để nhận diện từng nhân vật cụ thể.
18. 14 ngôi sao – 14 lần lịch sử được viết trên bầu trời
Có thể tưởng tượng một cách rất đơn giản:
Mỗi khi một ngôi sao đỏ được ghi lên thân 4324, phía sau nó là một trận đánh.
Một ngày.
Một biên đội.
Một mục tiêu.
Một phi công.
Một quyết định chỉ diễn ra trong vài giây.
Nhưng chúng ta cũng phải nhớ:
14 ngôi sao không có nghĩa 14 lần chiến thắng là dễ dàng.
Phía bên kia cũng có máy bay, phi công và vũ khí.
Có những chiếc MiG không trở về.
Có những phi công đã hy sinh.
Vì vậy, không nên kể câu chuyện 4324 như một trò chơi mà ở đó chỉ có những con số thắng – thua.
Đó là chiến tranh.
Và chiến tranh luôn có cái giá của nó.
Điều đáng kể lại hôm nay là lòng quả cảm của những người đã thực hiện nhiệm vụ trong một hoàn cảnh cực kỳ nguy hiểm.
Chú thích ảnh: Tranh/tác phẩm tái hiện không chiến MiG-21 trong kháng chiến chống Mỹ. Đây là nghệ thuật tái hiện, không phải ảnh chụp trực tiếp các trận đánh của 4324.
19. Một chiếc máy bay – một tập thể
Điều đáng quý nhất trong câu chuyện về 4324 có lẽ không phải là chiếc máy bay.
Cũng không phải 14 ngôi sao.
Mà là tinh thần tập thể.
Chín phi công thay nhau sử dụng cùng một chiếc máy bay.
Người này lập công.
Người khác tiếp tục.
Ngôi sao trước còn đó khi phi công tiếp theo bước vào buồng lái.
Không ai có thể xóa chiến công của người đi trước.
Và cũng không ai có thể một mình làm nên 14 chiến công.
Đằng sau mỗi chuyến bay còn có:
những người dẫn đường,
những trắc thủ radar,
thợ kỹ thuật,
nhân viên sân bay,
những người phục vụ mặt đất,
những người bảo đảm nhiên liệu,
vũ khí,
thông tin liên lạc.
Một chiếc MiG-21 chỉ có thể cất cánh khi có cả một hệ thống phía sau nó.
Vì vậy, 14 ngôi sao đỏ trên 4324 thực chất là dấu tích của một tập thể rất lớn.
Chú thích ảnh: Ảnh tư liệu minh họa lực lượng kỹ thuật và phục vụ mặt đất của Không quân nhân dân Việt Nam. Không khẳng định những người trong ảnh trực tiếp phục vụ chiếc 4324 nếu nguồn ảnh không ghi rõ.
20. Khi “Én bạc” nằm yên
Ngày nay, 4324 không còn bay.
Nó đứng yên trong bảo tàng.
Hàng ngày, những người trẻ đi qua.
Có người dừng lại trước nó.
Có người chụp ảnh.
Có người đọc bảng giới thiệu.
Có người nhìn những ngôi sao đỏ và chỉ thấy một con số:
14.
Nhưng nếu biết câu chuyện phía sau, con số ấy trở nên khác.
14 chiến công.
69 lần xuất kích.
22 lần tiếp chiến.
9 phi công.
Một năm 1967 đầy khói lửa.
Và một chiếc máy bay đã sống qua chiến tranh để trở thành chứng nhân của một thời đại.
4
Chú thích ảnh: MiG-21/4324 được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện nay, nơi khách tham quan có thể trực tiếp nhìn thấy chiếc máy bay và 14 ngôi sao đỏ.
Lời kết – 14 ngôi sao và những con người phía sau
Có những hiện vật trong bảo tàng chỉ cần nhìn là hiểu.
Một khẩu súng.
Một lá cờ.
Một chiếc xe tăng.
Nhưng có những hiện vật phải nghe câu chuyện mới hiểu được giá trị.
MiG-21 số hiệu 4324 là một hiện vật như vậy.
Nếu chỉ nhìn nó, chúng ta thấy một chiếc máy bay chiến đấu.
Nếu nhìn kỹ hơn, chúng ta thấy 14 ngôi sao đỏ.
Nhưng nếu biết lịch sử, chúng ta sẽ thấy phía sau 14 ngôi sao ấy là 9 con người.
Lê Trọng Huyên.
Phạm Thanh Ngân.
Nguyễn Hồng Nhị.
Nguyễn Văn Cốc.
Nguyễn Đăng Kính.
Nguyễn Ngọc Độ.
Nguyễn Văn Lý.
Đặng Ngọc Ngự.
Vũ Ngọc Đỉnh.
Chín người.
Những người đã lần lượt bước vào buồng lái của cùng một chiếc MiG-21.
Và trong năm 1967, chiếc máy bay ấy đã bắn rơi 14 máy bay Mỹ.
14 ngôi sao.
Mỗi ngôi sao là một dấu mốc.
Nhưng phía sau mỗi dấu mốc là một trận không chiến.
Một lần cất cánh.
Một lần đối mặt với đối phương.
Một quyết định được đưa ra trong vài giây.
Và một lần trở về.
Hay có thể là không.
Đó là điều mà những con số không thể nói hết.
Chiếc 4324 đã xuất kích 69 lần, tiếp chiến 22 lần và khai hỏa 25 quả tên lửa đối không.
Những con số ấy khiến chúng ta có thể hình dung phần nào cường độ chiến đấu của nó.
Nhưng điều đáng nhớ nhất vẫn là con người.
Một người phi công có thể bước lên máy bay với tuổi đời còn rất trẻ.
Có thể chỉ vài phút trước đó còn nói chuyện với đồng đội.
Rồi đóng cửa buồng lái.
Động cơ khởi động.
Máy bay lao lên đường băng.
Và trước mặt là bầu trời.
Một bầu trời mà trong chiến tranh không hề bình yên.
Ngày nay, 4324 đã nằm yên.
Không còn tiếng động cơ.
Không còn tên lửa.
Không còn những cuộc truy đuổi.
Chỉ còn 14 ngôi sao đỏ trên thân máy bay.
Và chính sự im lặng ấy khiến chúng ta có thời gian để nhìn lại.
Những người đã ngồi trong buồng lái ấy hôm nay đã đi qua phần lớn cuộc đời.
Một số đã trở thành những vị tướng.
Một số đã được phong Anh hùng.
Nhưng họ đều từng là những người lính trẻ.
Những người đã chiến đấu trong một cuộc chiến mà họ không thể biết ngày nào sẽ kết thúc.
Vì thế, câu chuyện về 4324 không nên chỉ được kể như một câu chuyện về thành tích quân sự.
Nó phải được kể như một câu chuyện về con người và hòa bình.
Bởi chúng ta chỉ thực sự hiểu giá trị của hòa bình khi hiểu rằng những người bảo vệ nó đã từng phải sống giữa hiểm nguy như thế nào.
Chiếc máy bay hôm nay được giữ lại không phải để chúng ta yêu chiến tranh.
Mà để chúng ta nhớ chiến tranh.
Nhớ những người đã chiến đấu.
Nhớ những người đã trở về.
Và nhớ cả những người không có cơ hội trở về.
Để từ đó, thế hệ sau hiểu rằng hòa bình không phải là điều tự nhiên mà có.
Nó được xây dựng từ những năm tháng mà những người trẻ như các phi công của Trung đoàn 921 đã đem tuổi thanh xuân của mình gửi vào bầu trời.
Và chiếc MiG-21 số hiệu 4324 là một trong những vật chứng còn lại.
Một chiếc máy bay.
Mười bốn ngôi sao đỏ.
Chín phi công.
Hàng chục trận tiếp chiến.
Hàng trăm con người phía sau mỗi chuyến bay.
Và một câu chuyện vẫn còn được kể sau gần sáu thập niên.
“Én bạc” đã không còn bay.
Nhưng 14 ngôi sao đỏ trên thân nó vẫn nói với chúng ta về một thế hệ đã từng bay vào lửa đạn.
Để hôm nay, bầu trời Việt Nam có thể bình yên.
Xin được tri ân những phi công đã từng ngồi trong buồng lái 4324, những người thợ kỹ thuật, trắc thủ, dẫn đường và toàn bộ lực lượng phía sau họ – những con người đã góp phần làm nên lịch sử của Không quân nhân dân Việt Nam.
Và hơn hết:
Xin được biết ơn họ bằng cách trân trọng hòa bình.
