MỞ ĐƯỜNG GIỮA MÙA MƯA BIÊN GIỚI

Người viết nhận ra rằng trong chiến tranh, có những con đường được đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả tuổi trẻ của biết bao người lính. Đối với lực lượng công binh, mở đường không đơn thuần chỉ là công việc lao động mà còn là nhiệm vụ sống còn để bảo đảm cho các đơn vị nơi tuyến đầu có đủ lương thực, đạn dược và phương tiện chiến đấu. Bác Phạm Xuân Lộc vẫn nhớ như in đợt mở đường kéo dài nhiều ngày tại khu vực biên giới Lạng Sơn vào mùa mưa năm 1984. “Hồi đó mưa gần như cả tháng,” bác kể. Những cơn mưa rừng xối xả khiến đất đá sạt lở liên tục, nhiều đoạn đường vận chuyển bị chia cắt hoàn toàn. “Nếu không thông đường thì việc tiếp tế sẽ rất khó khăn,” bác nói. Người viết hình dung những người lính công binh trẻ tuổi lặng lẽ lên đường trong màn mưa lạnh để thực hiện nhiệm vụ đầy gian nan nơi núi rừng biên giới. Đơn vị của bác được giao nhiệm vụ khẩn cấp mở lại một tuyến đường dẫn lên khu vực đóng quân trên cao. “Lúc nhận nhiệm vụ ai cũng hiểu sẽ rất vất vả,” bác kể. Con đường ấy nằm men theo sườn núi, một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút. “Mưa xuống là đất đá đổ ào ào,” bác nhớ lại. Người viết cảm nhận được sự hiểm nguy mà người lính công binh năm ấy phải đối mặt từng ngày. Ngay sáng hôm sau, cả đơn vị bắt đầu hành quân lên tuyến mở đường. “Mỗi người mang theo cuốc, xẻng và dụng cụ,” bác kể. Đường núi trơn trượt khiến việc di chuyển vô cùng khó khăn. “Có đoạn đi vài bước lại ngã,” bác cười nhẹ. Quần áo ai cũng ướt sũng vì mưa và bùn đất nhưng không ai than vãn. “Hồi đó chỉ nghĩ làm sao hoàn thành nhiệm vụ,” bác nói chắc giọng. Người viết hình dung đoàn lính trẻ nối nhau bám theo triền núi giữa màn mưa dày đặc của vùng biên giới phía Bắc. Khi đến khu vực bị sạt lở, trước mắt họ là hàng nghìn khối đất đá chắn ngang tuyến đường. “Nhìn mà ai cũng lặng đi,” bác kể. Có đoạn cây rừng đổ chắn kín lối đi, đất đá tràn xuống gần mép vực. “Nếu không xử lý nhanh thì xe không thể qua được,” bác nói. Không chần chừ, cả đơn vị nhanh chóng bắt tay vào công việc. “Người đào đất, người chặt cây, người gia cố taluy,” bác kể. Tiếng cuốc xẻng vang lên liên tục giữa núi rừng mưa lạnh. “Làm từ sáng tới tối gần như không nghỉ,” bác nhớ lại. Người viết cảm nhận được tinh thần kiên cường và trách nhiệm của những người lính công binh năm ấy. Điều khiến bác nhớ nhất là đêm thứ hai trên tuyến mở đường. “Hôm ấy mưa lớn kinh khủng,” bác kể. Nước từ trên núi đổ xuống cuồn cuộn khiến nhiều đoạn đường vừa san gạt xong lại tiếp tục sạt lở. “Anh em vừa làm vừa lo đất đá đổ xuống,” bác nói. Dù nguy hiểm nhưng không ai rời vị trí. “Càng khó càng phải cố,” bác cười hiền. Người viết hình dung ánh đèn pin chập chờn trong màn mưa đêm, nơi những người lính công binh vẫn âm thầm đào đất mở đường giữa tiếng gió rừng rít mạnh. Khoảng nửa đêm, một đoạn taluy bất ngờ sạt xuống rất gần vị trí làm việc của tổ công binh. “May mà anh em kịp tránh,” bác xúc động kể. Sau khoảnh khắc nguy hiểm ấy, cả đơn vị càng làm việc thận trọng hơn. “Lúc đó mới thấy chiến tranh không chỉ nguy hiểm vì súng đạn,” bác nói chậm rãi. Người viết hiểu rằng những người lính công binh năm ấy đã phải đánh đổi rất nhiều để giữ cho những tuyến đường nơi biên giới luôn thông suốt. Sau ba ngày liên tục làm việc trong mưa lạnh, tuyến đường cuối cùng cũng được khơi thông. “Khi chiếc xe đầu tiên vượt qua đoạn đường ấy, ai cũng reo lên,” bác cười lớn. Niềm vui giản dị ấy khiến mọi mệt mỏi dường như tan biến. “Nhìn xe chở hàng tiếp tục đi được là thấy công sức mình xứng đáng,” bác kể. Người viết cảm nhận được niềm tự hào âm thầm của những người lính công binh — những con người lặng lẽ góp phần vào sự bình yên nơi tuyến đầu Tổ quốc. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, cả đơn vị trở về doanh trại trong tình trạng ai cũng lấm lem bùn đất. “Có người sốt vì dầm mưa nhiều ngày,” bác nhớ lại. Nhưng điều khiến bác xúc động nhất vẫn là tình đồng đội trong suốt những ngày mở đường gian khổ ấy. “Anh em luôn động viên nhau cố gắng,” bác kể. Có người nhường nhau áo khô. Có người tranh thủ đun nước nóng cho đồng đội giữa đêm lạnh. “Ở chiến trường mới hiểu tình đồng chí quý đến mức nào,” bác nói nhẹ nhàng. Người viết nhìn người cựu chiến binh già ngồi lặng bên hiên nhà mà cảm nhận được chiều sâu của những ký ức “Thời hoa lửa” chưa bao giờ phai nhạt. Nhiều năm đã trôi qua, nhưng mỗi khi trời mưa lớn ở quê biển Hoằng Tiến, bác Phạm Xuân Lộc lại nhớ đến những ngày mở đường nơi biên giới năm xưa. “Nhớ tiếng cuốc xẻng giữa núi rừng và nhớ đồng đội lắm,” bác cười buồn. Trong ký ức người lính già, đó là quãng đời nhiều gian khổ nhưng cũng đẹp nhất — quãng đời tuổi trẻ được cống hiến hết mình cho đất nước. Cuối câu chuyện, bác Phạm Xuân Lộc chậm rãi nói: “Con đường ngày ấy giờ có thể đã khác nhiều rồi, nhưng với chúng tôi, đó mãi là con đường của tuổi trẻ, của trách nhiệm và tình đồng đội không bao giờ quên.”