Mở đường, gùi hàng, vượt sông trong lửa đạn

Năm 1965, khi đế quốc Mỹ chuyển sang chiến lược "Chiến tranh cục bộ", miền Bắc phải đối mặt với những đợt ném bom ác liệt. Trước yêu cầu cấp bách của chiến trường Trị - Thiên - Huế, T.Ư Đoàn quyết định thành lập Đội TNXP K53, một đơn vị đặc biệt với 343 đội viên được tuyển chọn kỹ lưỡng từ Hà Tây, Nam Định, Ninh Bình (cũ) và một số cán bộ, y bác sĩ người Quảng Trị - Huế. Đây là Đội TNXP duy nhất của Đoàn Thanh niên được cử vào chiến trường miền Nam.Ngày 13.7.1965, các đội viên tập trung tại Trường Đoàn (Cầu Giấy, Hà Nội) để huấn luyện. Sau hơn 1 tháng huấn luyện, ngày 16.8.1965, K53 làm lễ xuất quân, chính thức lên đường vào chiến trường miền Tây Trị - Thiên. Nhiệm vụ của họ không chỉ là mở đường, vận tải, mà còn làm công tác thanh vận, dân vận. Đây là điểm độc đáo của K53, khi các đội viên được trang bị như cán bộ dân chính, sẵn sàng cho những thử thách cam go phía trước.

Theo ông Đỗ Quốc Phong, hành trình của K53 là chuỗi ngày dài kiên cường và gian khổ. Sau 2 tháng hành quân bộ, Đội K53 đến A Lưới (Thừa Thiên) chờ nhận nhiệm vụ. Khi chiến trường trở nên ác liệt, vùng giải phóng Trị - Thiên bị thu hẹp, đội nhận lệnh hành quân ngược ra bắc sông Bến Hải, rồi rẽ xuống xã Vĩnh Ô. Từ đây, các đội viên lại vượt sông Bến Hải để mở con đường mới song song với đường mòn Hồ Chí Minh, nối liền từ nam Bến Hải đến nam sông Ba Lòng (Quảng Trị). Trên tuyến đường này, K53 thiết lập 8 trạm vận chuyển vũ khí, hàng hóa, thuốc men vào Nam và cáng thương binh ra Bắc.