Mỏ neo tinh thần giữa tọa độ chết và bóng dáng người lính dạn dày sương gió

Sinh năm 1938, tuổi ấu thơ của Lý Đại Long đi qua những tột cùng đau thương của dân tộc, nếm trải nạn đói lịch sử và những ngày dài chạy giặc dưới ách thực dân. Có lẽ chính vì sinh ra từ bùn lầy lầm than ấy, mà thế hệ của ông hiểu sâu sắc hơn ai hết cái giá của hai chữ "Độc lập". Khi những lứa thanh niên tuổi mười tám, đôi mươi ồ ạt xẻ dọc Trường Sơn ra trận vào giai đoạn chiến tranh leo thang khốc liệt nhất, những người lính sinh năm 1938 như ông thường đã là những chiến binh dạn dày, những "người anh cả" vững chãi của cả một đơn vị.

Chiến trường những năm tháng ấy là nơi mà công nghệ hủy diệt của con người bị đẩy đến giới hạn tận cùng. Không cần đến những bảng thống kê khô khan, sự khốc liệt hiện diện ngay trong từng nhịp thở của người lính. Bầu trời miền Nam ngày ấy hiếm khi có được một áng mây yên ả, mà luôn bị băm nát bởi tiếng gầm rít của những phi đội F-4 Phantom hay máy bay trinh sát OV-10 lượn lờ chực chờ điểm chỉ. Ở những "vùng trắng", hàng vạn lít chất độc hóa học dội xuống khiến những cánh rừng săng lẻ, rừng cao su bỗng chốc trơ trụi, lá rụng khô khốc chỉ sau vài đêm, để lộ ra những giao thông hào cạn kiệt sự sống.

Giữa những cơn mưa bom B-52 có thể san phẳng cả một quả đồi thành bình địa, bóng dáng của những người lính thế hệ trước như Lý Đại Long chính là chiếc mỏ neo tinh thần cho toàn mặt trận. Bằng kinh nghiệm được đánh đổi bằng máu, các ông cẩn mẫn hướng dẫn những tân binh cách đào hầm chữ A sao cho chịu được sức ép của pháo bầy, cách ngụy trang bếp Hoàng Cầm không để lại vệt khói, và cách nhẫn nại nằm im dưới bùn lầy sình nước hàng giờ đồng hồ để chờ thời cơ nổ súng. Trên đôi vai của người lính dạn dày ấy không chỉ gánh sức nặng của quân trang, mà còn gánh vác cả sinh mệnh và sự trưởng thành của những người đồng đội trẻ tuổi.

Lịch sử chiến tranh không chỉ đọng lại ở những tấm huân chương hay những khúc khải hoàn ca. Nó hiện diện trong mồ hôi, trong những vết thương rỉ máu và trong cả những nếp nhăn sớm hằn trên đuôi mắt nhuốm màu khói súng của những người lính như Lý Đại Long. Các ông có thể vĩnh viễn nằm lại chiến hào, hay may mắn trở về với những mảnh đạn còn găm trong lồng ngực, thì phần đời thanh xuân tươi đẹp nhất cũng đã trọn vẹn gửi lại cho non sông, đổi lấy một sớm mai yên bình cho dân tộc.