MỘ TRẠCH – NƠI “MẠCH CHỮ” CHƯA BAO GIỜ TẮT

Có những ngôi làng được nhớ đến bởi một dòng sông.

Có làng được nhớ bởi một nghề.

Còn Mộ Trạch được nhớ bởi chữ nghĩa.

Làng Mộ Trạch, trước đây thuộc xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, là một địa danh nổi tiếng về truyền thống khoa bảng. Trong lịch sử, làng có 36 tiến sĩ Nho học thời phong kiến.

Nhưng nếu chỉ nói “36 tiến sĩ” thì có lẽ vẫn chưa đủ để hiểu giá trị của Mộ Trạch.

Điều đặc biệt là truyền thống ấy kéo dài qua nhiều thế hệ.

Người trước đỗ đạt trở thành tấm gương cho người sau.

Một gia đình có người đỗ tiến sĩ trở thành niềm tự hào.

Một làng có nhiều người đỗ đạt trở thành biểu tượng của sự học.

Vì thế, người dân Mộ Trạch qua nhiều đời luôn coi trọng việc học.

Ngày nay, truyền thống ấy vẫn được tiếp nối bằng các hoạt động khuyến học, khuyến tài. Lễ hội truyền thống làng Tiến sĩ Mộ Trạch không chỉ là dịp tưởng nhớ tiền nhân mà còn là dịp vinh danh những người học giỏi.

Đó chính là điều khiến lịch sử có sức sống.

Nếu một câu chuyện chỉ nằm trong sách, nó sẽ dần xa con người.

Nhưng nếu câu chuyện trở thành lời dặn của cha mẹ với con cái, thành phần thưởng dành cho học sinh, thành ngày hội của cộng đồng, thì lịch sử tiếp tục sống.

Ở Mộ Trạch, những người trẻ hôm nay không cần phải trở thành tiến sĩ để chứng minh truyền thống của quê hương.

Điều quan trọng hơn là họ hiểu rằng trước mình đã có những thế hệ coi tri thức là con đường để phụng sự đất nước.

Có thể hôm nay là sách giáo khoa.

Ngày mai là máy tính.

Ngày kia là những phòng thí nghiệm hiện đại.

Nhưng tinh thần ham học thì vẫn là tinh thần của những người xưa.

“Mạch chữ” của Mộ Trạch vì vậy không phải là một câu chuyện đã kết thúc.

Nó vẫn đang được viết.

Và những trang tiếp theo thuộc về thế hệ trẻ hôm nay.