mỗi người lính là một câu chuyện

Tôi gặp bà Phương vào một tối trời mưa nhẹ. Hiên nhà vẫn treo một ngọn đèn vàng cũ, ánh sáng yếu nhưng không tắt.

Bà nói:

“Mẹ tôi ngày trước… đêm nào cũng thắp.”

Anh trai bà đi từ khi còn rất trẻ. Lúc đi, anh không nói nhiều. Chỉ xách túi, quay lại nhìn mẹ một cái rồi bước xuống bậc hiên.

Bà cụ khi đó còn khỏe.

Bà đứng ở cửa.

Nhìn theo.

Cho đến khi bóng con khuất hẳn.

Từ hôm ấy, tối nào bà cũng để đèn ngoài hiên.

Không phải để soi đường.

Mà để “nó về còn thấy nhà”.

Những ngày đầu, bà còn ngồi chờ.

Nghe tiếng chó sủa là chạy ra cửa.

Nghe tiếng chân ai ngoài ngõ là đứng dậy.

Có lần nửa đêm mưa lớn, gió tạt làm đèn gần tắt. Bà cụ lấy tay che lửa, miệng cứ nói:

“Đừng tắt… nhỡ nó về.”

Người trong nhà khuyên:

“Muộn rồi mẹ ngủ đi.”

Bà chỉ lắc đầu:

“Nó chưa về.”

Rồi thời gian qua đi.

Tóc bà bạc dần.

Lưng còng xuống.

Nhưng ngọn đèn ngoài hiên chưa đêm nào tắt sớm.

Cho đến một năm, bà bệnh nặng.

Đêm đó, bà vẫn bảo con cháu:

“Thắp đèn ngoài cửa chưa?”

Mọi người nói rồi.

Bà gật đầu.

Nằm im rất lâu.

Rồi hỏi rất khẽ:

“Hôm nay… nó có về không?”

Không ai trả lời được.

Đêm ấy, bà mất.

Ngọn đèn ngoài hiên vẫn cháy đến sáng.

Bà Phương kể đến đó thì quay mặt đi.

Giọng nhỏ lại:

“Từ ngày mẹ mất… nhà tôi vẫn thắp đèn.”

Không ai bảo ai.

Chỉ là… không ai nỡ để hiên nhà tối nữa.