mỗi người lính là một câu chuyện (115)

Tôi gặp ông trong một buổi sáng, khi ông đang sửa lại một chiếc hộp gỗ cũ. Trong hộp có nhiều vật dụng nhỏ, nhưng tôi chú ý đến một con dao gấp đặt ở góc.

Con dao không mới.

Phần lưỡi hơi xỉn màu.

Nhưng điều khiến tôi để ý là nó được gấp lại rất gọn, như chưa từng được sử dụng.

Tôi hỏi:

“Sao không dùng cái này?”

Ông cầm con dao lên, xoay nhẹ trong tay:

“Có lần… tôi mở ra, nhưng không dùng hết.”

Ông tên là Hoàng Văn Bản, từng làm công binh. Công việc của ông gắn với việc xử lý những tình huống đòi hỏi sự cẩn thận, chính xác, và đôi khi phải làm trong thời gian rất ngắn.

Con dao gấp là vật ông luôn mang theo.

Dùng để cắt dây, mở vật dụng, làm những việc nhỏ nhưng cần thiết.

Trong một lần dừng chân, đơn vị ông phải xử lý nhanh một số công việc trước khi tiếp tục di chuyển.

Ông Bản lấy con dao ra.

Mở lưỡi.

Bắt đầu làm.

Bên cạnh ông, một người khác cũng đang xử lý phần việc của mình.

Hai người làm song song.

Không nói nhiều.

Chỉ thỉnh thoảng nhìn nhau, gật đầu.

Công việc không khó.

Chỉ cần thời gian.

Ông đang làm dở thì có lệnh.

Dừng.

Di chuyển ngay.

Không chờ.

Không hoàn thành.

Ông gập con dao lại.

Nhét vào túi.

Đứng dậy.

Người bên cạnh chưa kịp làm xong phần việc.

Cũng đứng dậy.

Nhìn lại.

Như muốn làm nốt.

Nhưng không thể.

Họ phải đi.

Sau đó, trong hành trình tiếp theo, người đó không còn trong đội hình nữa.

Không ai nói rõ.

Nhưng ai cũng hiểu.

Ông Bản sau đó có cơ hội quay lại vị trí cũ.

Nhìn phần việc còn dang dở.

Chưa hoàn thành.

Không ai làm tiếp.

Ông đứng nhìn một lúc.

Không mở dao ra nữa.

“Không phải việc của mình nữa,” ông nói.

Từ đó, ông không mở lại con dao trong những tình huống tương tự.

Không phải vì không cần.

Mà vì có những việc, khi đã dở dang, không phải ai cũng có thể làm tiếp.

Sau chiến tranh, ông vẫn giữ con dao.

Không dùng nhiều.

Không mài lại.

Chỉ giữ nguyên.

Có người hỏi:

“Sao không thay cái mới?”

Ông lắc đầu:

“Cái này… đã đủ.”

Tôi nhìn con dao gấp trong tay ông.

Một vật rất nhỏ.

Nhưng gắn với một khoảnh khắc.

Một công việc chưa xong.

Một con người không còn ở đó để hoàn thành.

Trong chiến tranh, không phải mọi việc đều có thể kết thúc trọn vẹn.

Có những việc dừng lại giữa chừng.

Không phải vì thiếu khả năng.

Mà vì không còn thời gian.

Một con dao gấp.

Một phần việc.

Và một khoảng trống… không ai thay thế được.