Mối thù mất cha và tuổi thơ nghèo khó

Phan Đình Giót sinh năm 1918 trong một gia đình nông dân nghèo tại làng Tam Lót, xã Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Sinh ra trong thời kỳ đất nước còn chìm trong đêm trường nô lệ, gia đình anh phải gánh chịu mọi sự bất công, chèn ép của bọn địa chủ phong kiến và thực dân Pháp. Cha của anh vì không chịu nổi sự bóc lột dã man và những trận đòn hằn học của tên địa chủ trong làng nên đã lâm bệnh nặng rồi qua đời sớm, bỏ lại người vợ trẻ cùng hai con nhỏ trong cảnh túng bấn gieo neo.

Mới 13 tuổi, Phan Đình Giót đã phải đi làm tá điền, ở đợ cho nhà địa chủ để lấy tiền giúp mẹ nuôi em. Những năm tháng làm thuê vất vả, chịu đựng cảnh dầm mưa sương gió, ăn cơm hẩm áo tơi, cùng những trận đòn roi phi lý của chủ nhà đã khắc sâu vào tâm trí người thiếu niên nghèo nỗi căm thù chột cùng đối với giai cấp áp bức. Anh chứng kiến cảnh người dân quê hương Hà Tĩnh lầm than, bị cướp đoạt từng hạt lúa, củ khoai, sống cuộc đời không bằng con vật.

Chính hoàn cảnh gian khổ ấy không làm nhụt chí mà ngược lại đã rèn luyện cho Phan Đình Giót một thể lực dẻo dai, tính cách kiên cường và lòng căm thù giặc sâu sắc. Anh luôn khao khát một ngày nào đó đất nước được tự do, người nông dân được có ruộng cày, không còn cảnh người cướp đoạt người. Những ký ức đau thương của tuổi thơ chính là ngọn lửa âm thầm nuôi dưỡng tinh thần cách mạng, chuẩn bị cho bước ngoặt lớn trong cuộc đời anh khi làn sóng cách mạng tràn về quê hương.