Mối tình đầu Thăng Long của Nguyên phi Ỷ Lan (Năm 1063)
Bối cảnh lịch sử: Vua Lý Thánh Tông là một vị minh quân, nhưng đến ngoài 40 tuổi vẫn chưa có con trai nối dõi. Ông đi khắp các đền chùa để cầu tự. Trên đường trở về qua vùng dâu tằm Thổ Lỗi (Gia Lâm, Hà Nội), dân chúng các làng kéo nhau tràn ra đường bái lạy, reo hò rầm rộ để được nhìn mặt rồng.
Chi tiết sự kiện: Giữa biển người náo loạn ấy, có một cô gái hái dâu nghèo tên là Lê Thị Yến (sau này là Ỷ Lan) vẫn điềm nhiên đứng tựa vào gốc cây lan, tay thoăn thoắt hái lá dâu, nét mặt bình thản không chút tò mò. Vua Lý Thánh Tông lấy làm lạ, cho dừng long giá lại hỏi: "Mọi người đều muốn nhìn mặt trẫm, sao con sinh lại đứng ngắm cây lan?". Cô gái thông minh lạy tâu: "Thần thiếp thân phận hèn mọn, lo làm lụng nuôi cha mẹ, đâu dám bon chen chỗ đông người, nếu có duyên thì bệ hạ tự khắc nhìn thấy".
Kết cục & Ý nghĩa: Cảm mến dung nhan đoan trang và lời đối đáp thông minh, khí chất thanh cao của cô gái quê, vua truyền lệnh rước nàng về cung, phong làm Ỷ Lan phu nhân (nghĩa là tựa vào cây lan). Nàng nhanh chóng học hỏi, trở thành Nguyên phi xuất chúng, hai lần nhiếp chính giúp đất nước hưng thịnh khi vua đi đánh giặc.
