Mối tình đẹp nở hoa trong lòng đất

Một ngày cuối năm, gặp lại “pho sử sống” về địa đạo Củ Chi ngay tại nơi “Đất thép thành đồng”, tôi được nghe câu chuyện tình cảm động của ông Huỳnh Văn Chịa (Năm Chịa), cố vấn Ban giám đốc Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, trong những năm chiến tranh ác liệt. Thì ra, ở “làng ngầm” này không chỉ có bom đạn, đau thương mà có cả tình yêu đẹp nở hoa trong lòng đất.

Xuân này, ông Năm Chịa vừa tròn 70 tuổi. Ông là nhân chứng sống từng trực tiếp đào và chiến đấu trong địa đạo. Suốt hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, địa đạo Củ Chi hứng chịu hàng ngàn tấn bom, đạn và vô số trận càn của địch hòng biến nơi đây thành vùng đất chết. Thế nhưng, chính trong sự khốc liệt của chiến tranh, ý chí quật cường, tinh thần dũng cảm và sự sáng tạo của đồng bào, chiến sĩ “đất thép” đã được phát huy đến đỉnh cao nghệ thuật. Nhiều trận càn quy mô lớn của Mỹ, ngụy lên cửa ngõ tây bắc Sài Gòn đều bị bẻ gãy khiến quân địch hoang mang, khiếp đảm. Ông Năm Chịa nhớ lại: “Đầu năm 1967, dịp giáp Tết Nguyên đán Đinh Mùi, Mỹ mở cuộc hành quân Cedar Falls vào vùng “Tam giác sắt”, nhằm triệt phá căn cứ và tiêu diệt lực lượng cách mạng. Nắm được kế hoạch của chúng nhưng quân số, hỏa lực của ta quá ít nên vẫn bị áp đảo. Do vậy, các đơn vị bộ đội và du kích Củ Chi quyết định không giao chiến chính diện mà phân tán rút vào rừng, xuống địa đạo vừa ẩn nấp, vừa sẵn sàng chiến đấu, chỉ sử dụng các nhóm nhỏ để tập kích Mỹ”.

Trong chiến dịch này, “lính chuột cống” được Mỹ sử dụng lần đầu tiên để xâm nhập hầm trú ẩn và hệ thống công sự ngầm của quân ta. “Lính chuột cống” là những tên Mỹ có thân hình nhỏ gọn, nhanh nhẹn, thiện chiến, chuyên đánh dưới địa đạo. Chúng được trang bị tương đối gọn nhẹ, thường có đèn pin, lựu đạn, súng ngắn, dao găm để chiến đấu khi tiếp cận đối phương. Mỗi lần phát hiện được miệng hầm, bọn “chuột cống” tìm cách chui vào với hy vọng có thể bắt sống quân ta. Nhớ lại trận đánh khiến ông bị tàn tật, cố vấn Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi hồi tưởng: Hôm đó, tôi đang ở cửa hầm quan sát địch, ôm theo một khẩu B40. Nghe tiếng xe tăng địch gầm rú mỗi lúc một gần, tôi thông báo cho du kích và dân làng sẵn sàng chiến đấu. Lực lượng của chúng rất đông, toàn lính Mỹ, chia thành từng tốp càn vào địa đạo, có xe tăng đi kèm. Quân ta chiến đấu dũng cảm, phát huy hiệu quả của những bãi mìn, hầm chông, kiên quyết ngăn chặn địch. Phát hiện một mũi càn có xe tăng yểm trợ đang tiến về phía tôi, đợi chúng vào tầm bắn hiệu quả, tôi nâng khẩu B40, ngắm chiếc xe tăng đi đầu, bóp cò. Một tiếng nổ đanh gọn, chiếc xe tăng trúng đạn bốc cháy, nhưng ngay sau đó tôi nghe tiếng đạn pháo nổ gần, một bên vai tôi đau nhói, mặt mũi tối sầm và lịm đi. Khi tỉnh dậy, tôi đã thấy mình nằm trong địa đạo, cánh tay phải và một bên mắt vĩnh viễn không còn…

Ông ngừng lời, lắc lắc bên vai, ống tay áo lủng lẳng. Ông bảo: “Bây giờ thì cánh tay cụt này chẳng đáng bận tâm nhưng ngày còn trẻ, chưa vợ con gì, nhất là khi mới biết mình bị cụt tay, hỏng mắt, tôi tâm tư lắm! Tâm tư là bởi mỗi khi nghĩ tới người con gái mình yêu thương sẽ khổ suốt đời nếu lấy một người tàn tật. Cho nên tôi trăn trở, giằng xé tâm can suốt những ngày nằm dưỡng thương trong lòng đất.

Cho đến tận hôm nay, ông vẫn không quên Tết năm ấy ông nằm trong hầm nghĩ về mối tình đầu với cô thiếu nữ Phạm Thị Kim Lan. Cô là niềm mơ ước và cả tương lai trong suy nghĩ của người lính trẻ. Hạnh phúc và đau thương trong chiến tranh chỉ cách nhau gang tấc. Nhìn xuống cánh tay mình, ông quyết định ngồi dậy viết những dòng thư nguệch ngoạc bằng tay trái và nhờ đồng đội chuyển giúp tới Kim Lan. Trong bức thư đó, ông bóng gió nói lời chia tay và cầu chúc người yêu sớm tìm được hạnh phúc thực sự. Ông Năm Chịa chùng giọng: “Thư gửi đi rồi tôi bỗng thấy lòng mình trống trải. Anh em du kích, bà con trong địa đạo biết chuyện, động viên tôi. Có người bảo tôi, Tết mà buồn thiu sẽ xui xẻo cả năm, phải vui sống thật khỏe để cùng dân làng đánh Mỹ. Nghe vậy, tôi dần bình tâm trở lại”.

Thế rồi, tình yêu thương son sắt, thủy chung đã chiến thắng hiểm nguy, đạp bằng gian khổ. Sau khi nhận được thư, Phạm Thị Kim Lan đã tình nguyện ở lại “làng ngầm”, tìm đến gặp ông để an ủi, sẻ chia và sát cánh cùng người yêu đánh giặc. Ngày ngày cô chăm sóc người yêu, lặng lẽ thể hiện tình cảm của mình bằng những hành động, việc làm đầy thân thương, gần gũi. Cô không quản ngại gian khổ, khó khăn, vừa chiến đấu vừa làm chỗ dựa tinh thần giúp ông vượt qua mặc cảm thương tật, tiếp tục chiến đấu bảo vệ xóm làng. Và cuộc tình ấy đã nở hoa ngay trong lòng địa đạo. Họ đã nên vợ nên chồng. Ông Năm Chịa nhớ lại: “Vào một ngày xuân gần nửa thế kỷ trước, hòa cùng niềm vui của đồng bào, chiến sĩ Củ Chi, tôi và Lan đã nên duyên chồng vợ. Dù không có pháo mừng tân hôn, không có tiệc tùng rôm rả nhưng có tình cảm sâu nặng của đồng bào, đồng chí, có cảm giác lâng lâng của ngày Tết cổ truyền, có những lời chúc mừng năm mới đoàn kết, đồng lòng tiêu diệt quân thù… Vợ chồng tôi nương tựa vào nhau và vào bà con, đồng đội, vượt qua mọi khó khăn, vất vả để sống, chiến đấu bảo vệ quê hương”.

Cuộc sống ở “làng ngầm” vốn ngột ngạt, gò bó, thiếu ánh sáng, thiếu không khí nhưng nhờ ý chí, nghị lực, tình người và lòng yêu nước nên gia đình ông cùng dân làng vẫn tồn tại mãnh liệt, bất chấp đạn bom. Hai trong số bốn người con của ông bà đã ra đời trong lòng địa đạo. Nay họ đều đã trưởng thành, có ích cho xã hội…
Hơn một năm trước, bà Kim Lan đột ngột qua đời để lại trong ông nỗi nhớ thương khắc khoải. Để nguôi ngoai nỗi nhớ, ông Năm Chịa dành hết thời gian, tâm sức, kinh nghiệm vào công việc, giới thiệu cho du khách thêm hiểu về đất và người Củ Chi. Xuân này, ông cùng các hướng dẫn viên, thuyết minh viên của Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi trang trí Tết thật đẹp và độc đáo để đón khách đến thăm.