Mối tình "nở hoa" nơi tuyến lửa

Trường Sơn huyền thoại không chỉ là nơi "cháy sáng" của những người lính anh dũng, quả cảm nơi tuyến lửa, mà còn là nơi “nở hoa” của biết bao mối tình đẹp đẽ. Họ yêu nhau ở Trường Sơn, nên vợ nên chồng cũng từ Trường Sơn. Và chúng tôi đã vô cùng may mắn khi được gặp một trong số họ: Vợ chồng Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn và Trung tá, y sĩ Nguyễn Thị Minh Cử.

Trai tài, gái sắc Trường Sơn

Nhiều lần cùng các CCB Hội Truyền thống Trường Sơn-Đường Hồ Chí Minh Việt Nam về thăm chiến trường xưa và thực hiện những chuyến công tác nghĩa tình, tri ân đồng đội, chúng tôi thường được nghe kể về chuyện tình của Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn (Hoàng Tuấn), nguyên Bí thư Đảng ủy, Phó chủ nhiệm về chính trị Tổng cục Kỹ thuật, Phó chủ tịch thường trực Hội. Một mối tình kéo dài đến nay đã hơn 40 năm nhưng ngôi nhân xưng “anh, em” rất đỗi ngọt ngào vẫn chưa bao giờ thay đổi. Những tình cảm và kỷ niệm thời hoa lửa, mỗi khi nhắc tới ông bà thấy mình như trẻ lại.

Tháng 2-1962, Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn trở thành chiến sĩ lái xe của Đại đội 1, Tiểu đoàn 52, Trung đoàn ô tô 245 vượt Cổng Trời lên Tây Trường Sơn. Ông cùng đồng đội hàng trăm lần vượt những tập đoàn trọng điểm khét tiếng ác liệt: Xeng Phan-Pha Nốp, Tha Mé-Văng Mu, Bản Đông-La Hạp, Bến Bạc-Đèo Long… Sau 7 năm lăn lộn trên các tuyến đường của Trường Sơn, tháng 9-1968, đang là chính trị viên đại đội, ông được binh trạm cử đi báo cáo thành tích của tiểu đoàn tại Hội nghị quân chính và hội nghị mừng công do Cục Chính trị, Bộ tư lệnh Trường Sơn triệu tập. Trong những ngày dự hội nghị, Hoàng Tuấn có dịp gặp gỡ và trò chuyện với các đồng chí ở Cục Chính trị. Lần nào ông cũng được nghe họ nhắc đến y sĩ Minh Cử, người Phú Thọ. Nghe nhiều đâm ra tò mò, ông quyết tâm tìm gặp cho được. Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn kể: “Chả hiểu sao lúc đó mình bạo thế. Biết cô ấy là người Phú Thọ nên mới gặp mình nhận đồng hương luôn. Nhưng thực ra mình là người Sơn Tây (Hà Nội). Hồi chống Pháp, gia đình sơ tán lên Phú Thọ, mẹ mình lâm bệnh mất rồi chôn cất luôn ở đấy. Cái cớ nhận đồng hương làm quen này về sau Cử vẫn thường trêu mình mãi, không phải người Phú Thọ mà cứ “vơ vào”.

Nhưng nếu không “vơ vào” như thế thì làm sao Hoàng Anh Tuấn có được người vợ, người đồng chí, đồng đội thủy chung đến tận hôm nay. Bởi ngày đó, y sĩ Minh Cử vốn là con cưng của Cục Chính trị, không ít anh tài để ý đến cô. Đại tá, nhà thơ Nguyễn Trọng Khoát, nguyên cán bộ Phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị, Bộ tư lệnh Trường Sơn khi nhắc đến vợ chồng Hoàng Anh Tuấn-Minh Cử không giấu nổi niềm vui: “Đây là cặp trai tài, gái sắc của Trường Sơn, mà tớ còn là ông tơ đấy”.

Từ sau lần gặp ở Cục Chính trị đó, Hoàng Anh Tuấn và Minh Cử bắt đầu trao đổi thư từ cho nhau. Những bức thư đi, thư lại chủ yếu là thăm hỏi, động viên cùng phấn đấu vì lý tưởng chung giống như sợi dây kết nối, để hai người họ hiểu, đồng cảm với nhau hơn. Chẳng biết từ khi nào, tình yêu bắt đầu nảy nở giữa hai con người ấy giữa bạt ngàn Trường Sơn đầy nắng, gió và bom đạn của kẻ thù. Y sĩ Minh Cử tâm sự: “Những con người cùng chung lý tưởng, mục đích thường dễ đồng cảm với nhau hơn. Kể từ lần gặp nhau đầu tiên, phải hai năm sau chúng tôi mới gặp lại. Mọi trao đổi chỉ là qua những lá thư và tin tức của đồng đội vô tình gặp kể lại thế mà lúc nào tôi cũng có cảm giác mình đang ở bên anh ấy”.

Chuyện "đại sự" ở... "lều thơ" và xe Gát

Thật lạ, có lẽ chỉ có ở Trường Sơn mới “nở hoa” những mối tình đẹp, thơ mộng như thế. Biết Minh Cử nhận lời yêu Hoàng Tuấn, một anh lính chiến suốt ngày bám xe, bám đường trên các tuyến lửa, nay sống, mai chết không biết khi nào, có người khuyên cô nên dừng lại. Nhưng Minh Cử hiểu và hoàn toàn tin tưởng sự lựa chọn của mình. Và lẽ dĩ nhiên, cũng có rất nhiều người ủng hộ họ. "Ông tơ" Trọng Khoát chẳng hạn. Ông kể: “Tôi biết Hoàng Anh Tuấn từ khi cậu ấy mới vào chiến trường. Là một lái xe dũng cảm, hiền lành, phúc hậu, có trách nhiệm với công việc lại rất tiến bộ. Chỉ mấy năm ở chiến trường, ban đầu chỉ là anh lái xe mà phấn đấu trở thành chính trị viên đại đội, rồi tiếp tục tiến xa hơn”. Khi nghe Hoàng Anh Tuấn tâm sự có tình cảm với Minh Cử trong một lần xuống thăm đơn vị, nhà thơ Trọng Khoát rất mừng. “Tớ hoan nghênh. Tớ sẽ bảo vệ cho cậu với tình yêu của cậu. Cô Cử là nhiều người để ý lắm đấy”-nhà thơ nhớ lại. Cũng vì lời hứa với đồng đội mà nhà thơ Trọng Khoát còn bị “nghi ngờ” có ý đồ với y sĩ Minh Cử dù đã có vợ rồi. Chỉ đến trước khi đám cưới của Hoàng Anh Tuấn và Minh Cử diễn ra, nhà thơ Trọng Khoát cho đôi bạn trẻ mượn túp “lều thơ” ở giữa rừng bàn chuyện đại sự người ta mới vỡ lẽ.

Đám cưới diễn ra vào tháng 8-1970 đối với Hoàng Anh Tuấn và Minh Cử cũng là một kỷ niệm đáng nhớ. Lúc này, Tiểu đoàn 52 chuyển về Binh trạm 14. Vào dịp Hội nghị quân chính, tổng kết hoạt động mùa khô năm 1969-1970 do Bộ tư lệnh Trường Sơn tổ chức, Hoàng Anh Tuấn được giao dẫn đội văn nghệ của binh trạm lên phục vụ hội nghị. Rõ ràng ông đồ nghệ Trọng Khoát đã “đi đêm” với Chính ủy Binh trạm Bùi Thế Tâm, tạo điều kiện để anh gặp bạn gái chứ Hoàng Anh Tuấn biết rõ, chính trị viên đại đội chả liên quan gì đến đội văn nghệ của binh trạm cả. Hôm đó, trong “lều thơ” của nhà thơ Trọng Khoát, Hoàng Anh Tuấn và Minh Cử đã bàn tính chuyện hôn nhân. Lúc này Hoàng Tuấn 26 tuổi, còn Minh Cử 22. Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn nhớ lại: “Nghĩ cũng thật buồn cười. Tình yêu của chúng mình hồi đó cũng “bôn-sê-vích” đáo để. Hai người yêu nhau bàn tính chuyện đám cưới vẫn ngồi ở hai chiếc ghế đối diện nhau, tay không dám cầm. Trước hôm cưới mấy ngày có đoàn chèo Tổng cục Hậu cần về biểu diễn ban ngày, mình và Cử cũng đi xem nhưng mỗi người ngồi ở một đầu… Thoáng cái đã mấy chục năm”.

Một đám cưới đúng chất lính đã được tổ chức trong hội trường là một căn hầm bán âm. Áo cưới là bộ quân phục thường ngày. Đêm tân hôn là một ngày ngồi xe Gát từ trụ sở Bộ tư lệnh ở Cổ Giang, Hưng Trạch, Quảng Bình ra ga Vinh (Nghệ An) để tranh thủ phép về quê báo cáo họ hàng. Thế là Hoàng Anh Tuấn-Minh Cử nên vợ nên chồng. Y sĩ Minh Cử tâm sự: “Cưới xong lại mỗi người một nơi. Anh Tuấn về đơn vị tiếp tục vượt Trường Sơn, còn tôi cũng theo quân y di chuyển đến các bệnh viện dã chiến chăm sóc thương binh, bệnh binh. Có khi cả năm không nhìn thấy mặt nhau”.

Tình yêu mạnh hơn bom, đạn

Dù không được thường xuyên bên nhau như mong muốn của các cặp vợ chồng son nhưng vợ chồng Hoàng Anh Tuấn-Minh Cử không chút mảy may nghĩ cho bản thân. Nhà thơ Trọng Khoát nhận xét: “Y sĩ Minh Cử cũng là một người rất dũng cảm và gan dạ. Tôi nhớ khoảng tháng Chạp năm 1971, Cục Chính trị lúc đó đóng bên bờ suối cạnh Đường 20 bị bom B-52. Khi chưa dứt loạt bom thứ ba đã thấy cô ấy đeo túi thuốc ra khỏi hầm đi tìm cấp cứu thương binh. Còn Hoàng Anh Tuấn thì khỏi phải nói rồi, mấy lần thoát chết trong gang tấc”.

Những lần hút chết đó Hoàng Anh Tuấn đều giấu không cho vợ biết. Một lần khi vượt trọng điểm liên hoàn A.T.P dịp Tết Nguyên đán năm 1971, anh chỉ huy đoàn xe vừa lên khỏi đèo thì loạt bom B-52 của địch rơi xuống giữa đội hình tưởng cả đoàn xe bị xóa sổ, nhưng may là không ai bị thương vong, riêng xe hỏng mất 7 chiếc. Lần khác, khi Hoàng Anh Tuấn rời đường Trường Sơn về làm Chính trị viên Tiểu đoàn 166, vận tải nước rút tiếp tế cho Trung đoàn 48 bảo vệ Thành cổ Quảng Trị tháng 7-1972. Đêm 21-7 chiếc xuồng chỉ huy trúng bom, Hoàng Anh Tuấn bật tung người, đập mặt xuống nước, bùn xộc vào mồm, mũi. Anh được cứu sống, đưa về Đội điều trị 14 dưỡng thương. Mới nửa tháng, nghe tin một đại đội xuồng bị tập kích, Tuấn cố xin về đơn vị làm việc kết hợp điều trị. Đang tập trung sức củng cố đơn vị đẩy mạnh chi viện Thành cổ, lại trúng B-52 rải thảm khiến Hoàng Anh Tuấn bị cháy rộp mặt, phải đưa ngay đến bệnh xá đặc công Hải quân điều trị. Ông tâm sự: “Sau mấy lần dưỡng thương, khi soi gương nhìn khuôn mặt phồng rộp, méo mó, mình hình dung khuôn mặt vợ nếu nhìn thấy bộ dạng mình... Thế là tự nhiên nước mắt cứ ứa ra”.

Giữa lúc tâm trạng đầy bi quan thì ông nhận được thư của vợ. Dù ông không nói, nhưng Minh Cử đã biết: “Chồng yêu thương của em. Được tin anh bị thương em lo quá, sao lại giấu em. Dù anh có mất một phần thân thể vẫn là chồng của em... Em muốn vào với anh nhưng Viện 59 lúc này cũng có bao nhiêu thương bệnh binh. Bây giờ sức khỏe của anh sao rồi? Không đêm nào em ngủ được, cứ nhắm mắt lại thấy anh. Em tủi phận quá, nếu lúc này em giữ được giọt máu của anh, hình hài của anh trong lòng em để nâng niu trong những ngày xa vắng…”.

Đọc thư và cũng nghĩ đến bao người phụ nữ thủy chung son sắt bên những người chồng thương tật, Hoàng Anh Tuấn như được tiếp thêm sức mạnh để vượt qua những mặc cảm, tiếp tục phấn đấu, hoàn thành nhiệm vụ. Ông tin tưởng rằng, giữa nơi hòn tên mũi đạn, vợ chồng ông luôn gần nhau trong suy tư, trong công tác.

“Cảm ơn cuộc đời đã cho tôi một người vợ, người đồng chí. Lý tưởng cách mạng, tình yêu đôi lứa một thuở Trường Sơn mạnh hơn cả đạn bom, giúp mỗi chúng tôi vượt lên những khốc liệt, dữ dằn của cuộc chiến để hoàn thành nhiệm vụ của người lính trên tuyến đường mang tên Bác Hồ. Khi cuộc chiến lui rồi, đối mặt với những khó khăn thách thức của cuộc sống ngày thường, vợ tôi đã âm thầm lặng lẽ nhận thiệt thòi, vất vả về mình, thu vén ổn định cuộc sống gia đình để tôi dồn tâm sức lo việc quân, để con cái trưởng thành bằng chị, bằng em”-Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn đã dành những tình cảm và biết ơn sâu nặng như thế cho người vợ yêu thương, hậu phương vững chắc của mình.