Món nợ ân tình và nỗi khắc khoải của người ở lại

Ông nội khẽ thở dài, đôi bàn tay gầy guộc run run lật giở những tấm ảnh cũ. Ông bảo, gia đình mình vẫn còn may mắn hơn hàng ngàn gia đình khác. Cha của ông – tức là cụ cố của em – cũng đã hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc kéo dài từ năm 1979 đến năm 1989. Nhưng dẫu sao, mộ của cụ cùng gần 2.000 liệt sĩ khác nay đã được quy tập, nằm yên bình tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên, Hà Giang.

Giọng ông bỗng chùng xuống, nghẹn ngào:

“Cụ dẫu hy sinh nhưng đã được về nhà nằm rồi. Nhưng cháu ơi, ngoài kia còn hơn 3.000 các bác, các chú đồng đội của ông vẫn đang nằm lại đâu đó nơi biên thùy, bên bìa rừng hoang lạnh, dưới vực sâu hay lòng suối ... Còn hàng ngàn gia đình ngày đêm vẫn khắc khoải mong chờ một chút thông tin của người thân.”

Hàng năm, cứ vào ngày 12 tháng 7 – ngày giỗ của cụ cố, ông lại lặn lội trở về chiến trường xưa để thắp hương cho cụ và những người đồng đội. Mỗi lần về, nhìn hàng trăm, hàng ngàn ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính, chưa có thông tin , chứng kiến những thân nhân liệt sĩ hay các bác cựu chiến binh cứ đi đi lại lại, thẫn thờ đặt tay lên từng tấm bia, vuốt ve từng ngôi mộ để tìm kiếm một cái tên thân thuộc, lòng ông lại đau thắt. Con người sinh ra ai cũng được cha mẹ đặt cho một cái tên , vậy mà sau cuộc chiến, tên của các bác, các chú lại khó tìm đến thế. Ông bảo em, đó chính là món nợ ân tình của thế hệ chúng ta đối với những người đã ngã xuống cho đất nước được vẹn toàn, yên bình hôm nay.

Nơi linh hồn đồng đội tìm về họp mặt

Ông chỉ vào một bức ảnh chụp đài tưởng niệm sừng sững giữa mây ngàn và kể, ngày xưa, Điểm cao 468 là một trong những nơi diễn ra những trận chiến đấu ác liệt nhất. Bây giờ, bằng sự chung tay vận động của Ban liên lạc Mặt trận Vị Xuyên, một đài hương trang nghiêm đã được xây dựng tại Điểm cao 468. Nơi đây không chỉ để tưởng nhớ, tri ân mà còn giống như một "ngôi nhà chung" để gọi linh hồn các liệt sĩ chưa được quy tập khắp núi rừng tìm về tụ họp với anh em, đồng đội.

Dù màu xanh của cỏ cây đã phủ kín các điểm cao khốc liệt năm xưa như 685, 722, hay 1509 , nhưng vết thương trong tâm khảm của những người lính Vị Xuyên dường như chẳng bao giờ lành lại. Chính vì thế, cứ đến tháng 5 hay những ngày tri ân , hàng ngàn cựu chiến binh từ khắp mọi miền Nam - Bắc, chẳng ai hẹn ai, lại tìm đường trở về Hà Giang. Các bác về để gặp nhau, để tìm lại những kỷ niệm vừa đau thương vừa hào hùng của một thời cầm súng.

Tại đài hương 468 lộng gió, em như nghe thấy tiếng ông cùng các đồng đội thì thầm kể chuyện, cùng hát cho nhau nghe như những ngày còn chung chiến hào, cùng ôm súng giữ từng tấc đất quê hương. Giọng ông vang lên, hòa vào tiếng gió biên cương, cứ lặp đi lặp lại như một lời thề son sắt, một tiếng gọi tha thiết xé lòng: "Mất đồng đội, tìm đồng đội... Lại về với đồng đội, đồng đội ơi...