MÓN QUÀ CỦA "ÔNG VUA VŨ KHÍ"

Năm 1946, giữa không khí sục sôi của những ngày đầu kháng chiến, tại chiến khu Việt Bắc thiếu thốn đủ bề, có một người tri thức lặng lẽ làm việc bên ngọn đèn dầu. Đó là Phạm Quang Lễ — người vừa từ bỏ mức lương cao ngất ngưởng cùng cuộc sống nhung lụa tại Pháp để theo Bác Hồ về nước. Bác đã đặt cho ông một cái tên mới, cái tên gắn liền với lịch sử dân tộc: Trần Đại Nghĩa.

Khi ấy, quân ta đối mặt với xe tăng, thiết giáp hiện đại của thực dân Pháp chỉ với những khẩu súng thô sơ. Nhiệm vụ đặt ra cho Giáo sư Trần Đại Nghĩa thật vô cùng nặng nề: chế tạo ra vũ khí có thể diệt xe tăng kẻ thù.

Trong xưởng quân giới thiếu thốn từ hóa chất đến kim loại, ông cùng các đồng chí phải mò mẫm từng công thức. Không có máy tính, ông tính toán từng thông số bằng tay; không có nguyên liệu chuẩn, ông tận dụng từng vỏ bom phế liệu. Nhiều lần thử nghiệm thất bại, tiếng nổ nổ tung ngay trên bệ thử, nhưng ông chưa bao giờ nản lòng. Trong mắt ông lúc đó chỉ có hình ảnh của những chiến sĩ nơi tiền tuyến đang ngã xuống vì thiếu vũ khí.

Đầu năm 1947, khẩu súng Súng Bazooka "made in Vietnam" đầu tiên ra đời.

Ngày 3 tháng 3 năm 1947, trong trận chiến tại Chùa Trầm (Hà Đông), quân Pháp cậy có xe tăng dẫn đường nghênh ngang tiến vào. Đúng lúc ấy, tiếng nổ xé trời vang lên từ khẩu súng Bazooka do Xưởng Quân giới chế tạo. Chiếc xe tăng dẫn đầu của địch bốc cháy ngùn ngụt. Địch hoảng hốt tháo chạy. Khẩu súng nhỏ bé do trí tuệ Việt Nam tạo ra đã đập tan sự hung hăng của vũ khí hiện đại phương Tây.

Khi tin chiến thắng báo về chiến khu, Bác Hồ mỉm cười tự hào. Còn Giáo sư Trần Đại Nghĩa, ông chỉ lặng lẽ lau mồ hôi trên trán, tiếp tục bắt tay vào nghiên cứu loại vũ khí mới — súng không giật SKZ.

Khi được hỏi vì sao lại từ bỏ cuộc sống giàu sang ở châu Âu để về chịu gian khổ nơi núi rừng, Giáo sư Trần Đại Nghĩa chỉ ôn tồn nói:

"Món quà lớn nhất mà cuộc đời dành cho tôi là được phụng sự cho Tổ quốc và nhân dân mình."